Giúp giáo viên tự tin đưa tiếng Anh vào môn học của mình

Các chuyên gia của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội tập huấn cho thầy cô giáo ở Hưng Yên. Ảnh NC.

Tiến lên từng bước một

Gắn bó với sự nghiệp giáo dục suốt 22 năm qua, cô Hoàng Thị Hương (giáo viên dạy môn Sinh học, Trường THPT Tiên Lữ - xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên) đã thuộc nằm lòng những trang giáo án bằng tiếng Việt. Hai thập kỷ đứng trên bục giảng đã cho cô nền tảng chuyên môn vững vàng và sự tự tin của một nhà giáo dày dạn kinh nghiệm.

Song, chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ra đời khiến cô phải đối mặt với những băn khoăn, trăn trở mới. Đổi mới gõ cửa, nhưng đi kèm phía sau là những nhịp hẫng lặng lẽ trong thâm tâm người thầy.

Cô Hoàng Thị Hương (giáo viên dạy môn Sinh học, Trường THPT Tiên Lữ - xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên). Ảnh NC.

“Tôi thấy rất băn khoăn, chưa thể hình dung tiếng Anh sẽ bước vào những tiết học của mình bằng cách nào”, cô Hương trải lòng.

Những thắc mắc không ngừng nảy sinh, xoáy sâu và trở thành nỗi lo sợ thực tế: liệu một giáo viên môn Tự nhiên chỉ quen truyền thụ kiến thức bằng tiếng mẹ đẻ có đủ khả năng dùng một ngôn ngữ hoàn toàn khác trong giảng dạy không?

Suy nghĩ ám ảnh cô Hoàng Thị Hương hơn là nguy cơ xét tinh giản biên chế nếu không đáp ứng được yêu cầu đổi mới. “Tôi đã nghĩ rằng bản thân không thể làm được”, cô thẳng thắn chia sẻ.

Tuy nhiên, nút thắt tâm lý đã được tháo gỡ khi cô Hương tham gia Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và giáo dục STEM do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức.

TS. Lưu Thị Kim Nhung – Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Công nghệ số, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội báo cáo về mô hình sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai của Nhà trường (HNUE ESL Ecosystem) và giải pháp công nghệ số hỗ trợ các thầy cô triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong chính các trường của mình.

Lắng nghe các báo cáo thực tế từ các chuyên gia của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cô Hoàng Thị Hương tìm được thêm ý tưởng, động lực và nhận thức rõ ràng có nhiều cách khả thi để hiện thực hóa chủ trương.

Là một giáo viên môn Sinh học, cô Hương hiểu mình không nhất thiết phải giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh ngay từ đầu. Cô chọn lồng ghép từng chút một, bắt đầu từ lời chào hỏi khi vào lớp, đặt câu lệnh giao tiếp đơn giản với học sinh bằng tiếng Anh hay viết tiêu đề bài học dưới dạng song ngữ.

Ngoài ra, để trau dồi năng lực, cô chủ động tìm đến nền tảng giáo dục số OLM.vn có kho học liệu chuẩn, hệ thống bài giảng tích hợp tiếng Anh mẫu cho giáo viên nghiên cứu, sử dụng.

“Khi nghiên cứu nền tảng giáo dục số OLM tôi thấy có rất nhiều video, bài giảng cho các môn học để thầy và trò cùng nghiên cứu chứ không riêng gì của mỗi giáo viên. Vì vậy, tôi cũng có thể chia sẻ cho học trò có thêm kênh học tập, tham khảo nguồn học liệu”, cô Hương chia sẻ.

Đặc biệt, thay vì giấu đi hạn chế, cô Hương không ngại nhường lại vai trò “người thầy” để trở thành người bạn đồng hành với học sinh. Nhờ vậy có thể học hỏi, trao đổi thêm bí quyết ghi nhớ từ vựng hay phát âm hay từ chính các em.

“Khai thác học liệu có sẵn trước hết sẽ tạo cơ hội tự học, tự nâng cao chuyên môn; tiếp đó chia sẻ, khuyến khích học sinh tham khảo bài giảng hữu ích. Cứ ‘năng nhặt chặt bị’, cả cô và trò cùng đồng hành với nhau thì tôi tin hoàn toàn có thể xây dựng một hệ sinh thái tiếng Anh ngay trong trường học”, cô Hoàng Thị Hương nêu quan điểm.

Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong các nhà trường

Cùng tham gia Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm về đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai vào trường học và giáo dục STEM do Trường ĐH Sư phạm Hà Nội và Sở GD&ĐT tỉnh Hưng Yên tổ chức, cô Hoàng Thị Kim Dung - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Châu (phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên) chia sẻ quan điểm của cô trong vai trò của một người quản lý cơ sở giáo dục.

Trăn trở của cô là làm thế nào để một chủ trương lớn có thể được triển khai hiệu quả ở trường học vùng nông thôn. Thông qua các phương pháp được chia sẻ, cô Hoàng Thị Kim Dung đã giải pháp cụ thể có thể bắt tay vào làm ngay tại Trường THCS Hồng Châu. Thay đổi đầu tiên bắt đầu từ không gian. Cô Kim Dung cho biết, cô sẽ đề xuất với Ban Giám hiệu bổ sung các khẩu hiệu tiếng Anh trong lớp học, tại khu vực sân trường, hành lang và bố trí các biển bảng, thông báo, hướng dẫn song ngữ tiếng Việt – tiếng Anh.

Cô Hoàng Thị Kim Dung - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Châu (phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên). Ảnh NC.

Những chi tiết nhỏ nhưng góp phần xây dựng môi trường ngôn ngữ hiện hữu thường trực, giúp tiếng Anh không còn xa lạ với học sinh. Song song với đó, chuyển biến quan trọng nằm ở đội ngũ giáo viên. Theo cô Kim Dung, trước đây việc giảng dạy, nghiên cứu đưa tiếng Anh vào giảng dạy là trách nhiệm thuộc về tổ ngoại ngữ khiến thầy cô không tránh khỏi cô đơn, áp lực. Hiện tại, trách nhiệm ấy được nhìn nhận tổng quát và san sẻ trong toàn nhà trường.

“Chúng tôi chuyển sang trao đổi, hướng dẫn giáo viên thực hành mẫu câu chào hỏi học sinh, đồng nghiệp hoặc những yêu cầu như “Open the book, please.” (Các em hãy mở sách ra.),... Đó là những câu, từ đơn giản ứng dụng phổ biến trong giao tiếp, giáo viên bộ môn Toán, Ngữ Văn hay các môn khác đều nói được”, cô Kim Dung cho hay.

Mặt khác, từ kinh nghiệm dạy học và quản lý, cô Hoàng Thị Kim Dung chỉ ra độ “vênh” giữa mô hình mẫu sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ 2 tại các trường điểm, chất lượng cao so với điểm trường nông thôn.

Trường học khu vực nội thành được đầu tư và có điều kiện thuận lợi để thực hiện đổi mới giảng dạy. Trong khi đó, trường học ở nông thôn cần biện pháp thực tế hơn, một lộ trình được thiết kế riêng chạm đúng điểm đặc thù của địa phương.

Đặc biệt, sự chênh lệch không chỉ nằm ở cơ sở dạy học, mà còn tư duy, thói quen của người học. “Học sinh chưa nhận thức tiếng Anh như một công cụ kết nối mà chủ yếu học vì điểm số, học để thi. Vì vậy, các em chưa đặt nặng việc phải nói và giao tiếp thành thạo”, cô Kim Dung nói.

Qua chương trình tập huấn và chia sẻ kinh nghiệm, cô Kim Dung bày tỏ mong muốn giáo viên sẽ nỗ lực định hướng, sớm giúp các em hiểu tiếng Anh thực sự quan trọng và cần thiết cho tương lai. Từ đó góp phần tạo động lực tự học và nâng cao năng lực cho học trò nông thôn và những địa bàn vùng khó khác.