Gỡ điểm nghẽn, chủ động nguồn vật liệu

Trong khi đó, nguồn cung có thời điểm chưa đáp ứng kịp, một số loại vật liệu khan hiếm, giá tăng, ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí công trình. Bài toán đặt ra là phải chủ động nguồn cung, từ khai thác hiệu quả các mỏ hiện có đến chuẩn bị quỹ mỏ cho những năm tới.

Các mỏ đá tại xã Quang Sơn được đề xuất xác định là mỏ vật liệu xây dựng thông thường, góp phần bổ sung nguồn cung phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn.

Hiện, Thái Nguyên có 114 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường còn thời hạn, gồm 36 giấy phép khai thác cát, sỏi; 48 giấy phép khai thác đá vôi; 17 giấy phép đất san lấp; 6 giấy phép khai thác đá cát kết và 7 giấy phép khai thác đất sét làm gạch; 10 giấy phép thăm dò còn hiệu lực, trong đó 9 giấy phép liên quan trực tiếp đến vật liệu xây dựng.

Tuy nhiên, nguồn cung chưa đáp ứng ngay nhu cầu thị trường, một số mỏ trên địa bàn tỉnh còn hạn chế về công suất, trong khi việc nâng sản lượng phải thực hiện theo quy định.

Ông Dương Sơn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Tỉnh đang rà soát hiện trạng, điều chỉnh các mỏ thuộc thẩm quyền cấp phép, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế sau sắp xếp và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026- 2030. Trong đó, nhóm khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, nhất là đất san lấp và đá xây dựng, được đặc biệt quan tâm.

Trong Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2025-20230, Thái Nguyên bổ sung 6 mỏ đất san lấp, trong đó có khu vực Núi Đậu 1, phường Phúc Thuận, diện tích 13,82ha.

Từ rà soát này, những mỏ còn khả năng tăng công suất đang được hướng dẫn thực hiện các thủ tục cần thiết để bổ sung nguồn cung. Mỏ cát kết Hằng Ngọc Tú tại phường Phúc Thuận là một trường hợp như vậy. Mỏ có trữ lượng khoảng 631 3 nghìn m nhưng công suất hiện mới đạt 21 3 nghìn m /năm. Hiện doanh nghiệp đang đề nghị nâng thêm 11 nghìn m3 /năm.

Ông Đỗ Công Hanh, Phó Chủ tịch UBND phường Phúc Thuận, cho biết địa phương có 3 mỏ đất và 2 mỏ cát, sỏi. Phường đang phối hợp rà soát thủ tục để tỉnh xem xét cấp phép khai thác đất san lấp tại 3 mỏ theo cơ chế đặc thù. 

Mỏ đá Lũng Chò 2, xã Quang Sơn, của Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Hà Nội đang thực hiện nâng công suất khai thác, bổ sung nguồn đá xây dựng.

Với cát tự nhiên, nguồn cung còn hạn chế; một số mỏ chưa thể khai thác do người dân lo ngại sạt lở bờ sông. Tỉnh đang tính toán bổ sung cát từ các địa phương lân cận, tận dụng đá, cuội để nghiền cát, đồng thời nâng công suất mỏ Cù Vân và hoàn thiện thủ tục các mỏ Quan Nưa I, II.

Về lâu dài, Thái Nguyên đang chủ động tạo thêm dư địa nguồn vật liệu thông qua điều chỉnh quy hoạch. Phương án điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đề xuất bổ sung 63 khu vực mỏ với tổng nhu cầu sử dụng đất hơn 1.059ha. Trong đó có 29 khu vực đá vôi, diện tích hơn 421ha, cùng các nhóm đá cát kết, cát sỏi, đất san lấp, đất sét làm gạch ngói và đôlômit. 

Nguồn cát tự nhiên còn hạn chế, tỉnh đang tìm giải pháp bổ sung nguồn cung từ các địa phương lân cận.

Song song với mở rộng nguồn cung, Thái Nguyên cũng định hướng phát triển vật liệu xây dựng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và tăng sử dụng vật liệu xanh. Đến năm 2030, vật liệu xây không nung phấn đấu chiếm trên 40% tổng sản lượng; vật liệu mới, vật liệu xanh đạt khoảng 20% thị phần.

Chủ động nguồn vật liệu không chỉ là giải bài toán thiếu hụt trước mắt mà còn là bước chuẩn bị cần thiết để Thái Nguyên bảo đảm dư địa cho đầu tư, xây dựng và phát triển trong những năm tới.