Gỡ điểm nghẽn quy hoạch, mở rộng vùng mắc ca, cà phê

Lãnh đạo xã Quài Tở kiểm tra diện tích trồng mắc ca của người dân.

Quài Tở là một trong những địa phương có tốc độ phát triển diện tích trồng mắc ca và cà phê nhanh của tỉnh. Từ năm 2025 đến nay, xã đã trồng được gần 2.170ha, gồm hơn 1.248ha cà phê và hơn 920ha mắc ca. Hiện tổng diện tích mắc ca của xã đạt 1.667ha, cà phê khoảng 3.000ha; trong đó, gần 1.000ha cà phê đã cho thu hoạch và khoảng 179ha mắc ca bắt đầu cho quả bói. Kết quả trên cho thấy chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển cây mắc ca, cà phê được người dân đồng tình, ủng hộ. Theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Quài Tở phấn đấu đưa diện tích một số cây trồng chủ lực, trong đó có mắc ca, cà phê, đạt 5.000ha vào năm 2030. Tuy nhiên, việc thực hiện mục tiêu trên đang gặp một số khó khăn do quỹ đất phù hợp để mở rộng diện tích mắc ca, cà phê có hạn, một số diện tích nằm trong quy hoạch lâm nghiệp.

Ông Nhữ Duy Đông, Chủ tịch UBND xã Quài Tở cho biết: Theo số liệu thống kê đất đai năm 2025, tổng diện tích đất nông nghiệp trồng cây hàng năm khác và đất trồng cây lâu năm của xã là hơn 7.510ha, trừ diện tích đã sử dụng, địa phương còn hơn 2.200ha có thể phát triển mắc ca, cà phê. Tuy nhiên, phần lớn diện tích đất nông nghiệp trên lại nằm trong quy hoạch lâm nghiệp, nếu không rà soát, điều chỉnh kịp thời, quỹ đất để phát triển các cây trồng chủ lực sẽ gặp khó khăn. Trước thực tế trên, xã đã chỉ đạo rà soát những vị trí còn bất cập trong quy hoạch như đất ở, đất công sở, đất có mặt nước, ruộng nước và đất thuộc vùng quy hoạch phát triển cà phê, mắc ca; hoàn thiện hồ sơ đề nghị UBND tỉnh điều chỉnh giảm tỷ lệ đất nằm trong quy hoạch lâm nghiệp từ 63,59% xuống 50,2%, tương đương giảm 2.452,54ha đất nông nghiệp nằm trong quy hoạch. Sau điều chỉnh, những vướng mắc liên quan đến diện tích vùng trồng mắc ca, cà phê trên địa bàn cơ bản được khắc phục.

Ông Lò Hồng Phong Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Phát triển cây cà phê và mắc ca là một trong những định hướng quan trọng trong cơ cấu lại ngành Nông nghiệp của tỉnh được xác định rõ trong Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Theo đó, mục tiêu đặt ra đến năm 2030 tỉnh hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung với 40.000ha cây mắc ca, 20.900ha cây cà phê. Đến nay, diện tích mắc ca toàn tỉnh đã đạt hơn 19.392ha và cà phê đạt hơn 20.560ha. Thời gian qua, việc mở rộng mắc ca, cà phê tại một số địa bàn gặp khó khăn do đất trồng nằm trong quy hoạch lâm nghiệp. Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận đầy đủ và chính xác không phải cứ đất nằm trong quy hoạch lâm nghiệp là không thể phát triển 2 loại cây này.

Đối với mắc ca, đây là cây trồng lâm nghiệp nên có thể phát triển trên đất quy hoạch lâm nghiệp, nhưng tỉnh nhất quán chỉ đạo chỉ trồng trên diện tích đất trống, không có rừng; không phá rừng để phát triển mắc ca. Trong khi đó, cà phê là cây công nghiệp, là mặt hàng bắt buộc phải sản xuất đảm bảo quy định về các sản phẩm và hàng hóa không gây mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu nên tỉnh định hướng phát triển ngoài diện tích quy hoạch lâm nghiệp. Song do diện tích quy hoạch tương đối lớn nên việc bố trí quỹ đất để tạo vùng tập trung trồng mắc ca, cà phê tương đối khó khăn.

Để giải quyết khó khăn trên, tỉnh sẽ tiến hành rà soát, điều chỉnh, phân loại rừng và đất lâm nghiệp đến năm 2030 theo hướng tạo quỹ đất cho phát triển cây mắc ca, cà phê tại các địa phương có điều kiện khí hậu phù hợp. Đồng thời, phân công rõ trách nhiệm của các sở, ngành, chính quyền địa phương trong rà soát quỹ đất, quản lý vùng trồng, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng giống và sản phẩm; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển vùng mắc ca, cà phê nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh tại cơ sở. Đối với diện tích cà phê, mắc ca đã trồng nằm trong quy hoạch lâm nghiệp, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các địa phương tiếp tục rà soát, phân loại cụ thể để có cơ sở tham mưu xử lý theo đúng quy định.