Gỡ điểm nghẽn thể chế, công nghệ để nâng cao giá trị nông nghiệp
Chiều ngày 17/11, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lắng nghe nông dân nói năm 2026 (lần thứ 4) có chủ đề “Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại, cùng nông dân bước vào kỷ nguyên số”. Nhiều vấn đề thiết thực liên quan đến nguồn lực đầu tư, ứng dụng khoa học công nghệ và sinh kế nông thôn đã được đặt ra.
Bốn đột phá để nâng cao đời sống người nông dân
Trả lời câu hỏi về những ưu tiên đột phá của ngành trong giai đoạn 2026 - 2030 nhằm xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, ông Lê Văn Thành, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Bộ đã ban hành chương trình hành động thực hiện các nghị quyết của Đảng, tập trung vào mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.
Theo ông Thành, trong giai đoạn 2021 - 2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung vào 4 định hướng lớn.
Thứ nhất là đột phá về thể chế, cơ chế và nguồn lực phát triển. Trong hơn 10 tháng đầu năm 2026, Bộ đã chuẩn bị, trình Trung ương ban hành hai nghị quyết và một kết luận quan trọng về đất đai, môi trường, biển đảo; đồng thời trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Tại kỳ họp Quốc hội đang diễn ra, Bộ tiếp tục trình ba dự thảo luật về đất đai, môi trường và biển đảo, dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ hai. Cùng với hoàn thiện chính sách, Bộ tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn, hạ tầng và thị trường, tạo điều kiện để nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết sản xuất, kinh doanh, gia tăng giá trị.

Ông Lê Văn Thành, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trả lời tại diễn đàn. Ảnh: BTC
Thứ hai là đột phá về khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và phát triển nông nghiệp sinh thái. Ngành sẽ tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, phát triển các sản phẩm công nghệ về giống, vật tư đầu vào, vaccine; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.
Những giải pháp này được kỳ vọng giúp nông dân thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường, từng bước đổi mới phương thức sản xuất, sử dụng tiết kiệm đất, nước, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Đồng thời, đẩy mạnh nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, phát thải thấp, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ ba là xây dựng nông thôn mới hiện đại, xanh, đẹp và đáng sống. Bộ sẽ phối hợp với các địa phương phát triển thiết chế văn hóa, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng môi trường, phát huy quyền làm chủ của người dân và giữ gìn bản sắc nông thôn. Một định hướng quan trọng là phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị, tạo thêm việc làm và sinh kế ngay trên quê hương.
Thứ tư là phát triển người nông dân văn minh, chuyên nghiệp, có kiến thức, kỹ năng, biết ứng dụng công nghệ, làm chủ thị trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Người nông dân không chỉ dừng lại ở hoạt động sản xuất mà từng bước trở thành người làm kinh tế nông nghiệp chuyên nghiệp.
Từ bốn định hướng này, ông Thành cho biết người nông dân có thể kỳ vọng những thay đổi cụ thể về điều kiện sản xuất, sinh kế và thu nhập.
Về điều kiện sản xuất, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận đất đai, vốn, khoa học công nghệ và thông tin thị trường; được hỗ trợ ứng dụng cơ giới hóa, công nghệ số, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí đầu vào và rủi ro thiên tai, dịch bệnh.
Về sinh kế, cơ hội không chỉ giới hạn trong một mùa vụ hay một loại nông sản. Nông dân có thể tham gia hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp để phát triển chế biến, dịch vụ du lịch nông nghiệp và các ngành nghề nông thôn, qua đó đa dạng hóa việc làm, nguồn thu.
Đối với thu nhập, định hướng quan trọng là chuyển từ sản xuất nhiều nông sản sang sản xuất sản phẩm có giá trị cao, chất lượng tốt, có thương hiệu và thị trường tiêu thụ ổn định. Theo ông Thành, điều quan trọng không chỉ là nông dân thu hoạch được bao nhiêu mà là thực sự thu về bao nhiêu sau mỗi vụ mùa.
Mục tiêu đến năm 2030 là giúp người nông dân làm nông nghiệp bớt vất vả, thu nhập cao hơn, kinh tế ổn định hơn, môi trường sống trong lành hơn và từng bước thu hẹp khoảng cách chất lượng sống giữa nông thôn và thành thị. Đó chính là đích đến của phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh và cũng là trách nhiệm, quyết tâm hành động của ngành.

Quang cảnh diễn đàn. Ảnh: Khánh Linh
Phân cấp mạnh, tháo gỡ điểm nghẽn cho khu nông nghiệp công nghệ cao
Một vấn đề khác được quan tâm tại diễn đàn là triển khai Nghị định số 263/2025/NĐ-CP về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Từ thực tế doanh nghiệp phải huy động nguồn lực lớn, đồng thời xử lý nhiều vấn đề liên quan đến đất đai, hạ tầng, công nghệ và vốn, bà Trần Thị Tuyết, nông dân Việt Nam xuất sắc tỉnh Thái Nguyên đề nghị Bộ làm rõ các giải pháp hỗ trợ địa phương và nhà đầu tư.
Trả lời nội dung này, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, cho biết Nghị định số 263/2025/NĐ-CP đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và số hóa quy trình triển khai khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Theo đó, thẩm quyền thẩm định, phê duyệt đề án được giao cho UBND cấp tỉnh.
Về đất đai, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo rà soát, bảo đảm quỹ đất sạch ngay từ khâu lập dự án, hạn chế thu hồi đất trên diện rộng và cho phép góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định.
Nhà nước ưu tiên ngân sách đầu tư hạ tầng dùng chung, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư và yêu cầu các khu gắn kết với hạ tầng giao thông, điện, nước của địa phương. Thẩm quyền cũng được phân cấp xuống Ban quản lý khu, với trách nhiệm đồng hành, hướng dẫn pháp lý cho nhà đầu tư ngay từ đầu.
Về tài chính, UBND cấp tỉnh phải xác định rõ cơ cấu vốn và trách nhiệm đầu tư từng hạng mục. Nhà nước hỗ trợ tối đa 100% kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, chuyển giao công nghệ cao; hỗ trợ lãi suất tín dụng khoảng 8% theo chính sách hiện hành và tối đa 100% chi phí đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ theo quy định. Danh mục đầu tư phải minh bạch, phân định rõ phần việc của Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư chiến lược.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, đây là hoạt động quan trọng nhằm chuẩn bị cho Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2026. Trước diễn đàn, Ban tổ chức đã tiếp nhận hơn 1.100 câu hỏi của cán bộ, hội viên nông dân, chuyên gia, nhà khoa học trên cả nước, thể hiện sự quan tâm, tin tưởng và kỳ vọng của bà con đối với Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.


