Gỡ điểm nghẽn về dữ liệu, nhân lực để chuyển đổi số đi vào chiều sâu

Chuyển từ giai đoạn xây dựng nền tảng sang vận hành, khai thác

Thực hiện chương trình công tác năm 2026, từ ngày 6-8 đến 13-8, Đoàn giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố Hà Nội về tình hình thực hiện công tác chuyển đổi số giai đoạn 2025-2026 đã giám sát qua báo cáo đối với các sở, ban, ngành và xã, phường; làm việc trực tiếp với 7 sở và 5 xã, phường gồm Ba Vì, Phượng Dực, Quang Minh, Hoài Đức và Việt Hưng.

Cán bộ y tế tại Trạm Y tế xã Ba Vì thực hiện thao tác nhập dữ liệu trên nền tảng số. Ảnh: Vân Hà

Qua giám sát cho thấy, chuyển đổi số của thành phố được triển khai quyết liệt, đồng bộ, tạo chuyển biến trên nhiều lĩnh vực, từ xây dựng thể chế, phát triển nền tảng số đến giải quyết thủ tục hành chính. Thành phố đang chuyển từ giai đoạn xây dựng nền tảng sang vận hành, khai thác; từng bước tái cấu trúc quy trình, cấp kết quả điện tử và tái sử dụng dữ liệu.

Hệ thống thể chế, chính sách và cơ chế điều phối về chuyển đổi số từng bước được hoàn thiện. Thành phố đã ban hành nhiều quy định, quy chế, đề án về dữ liệu, chuyển đổi số, thu hút và hỗ trợ nhân lực; đồng thời thực hiện phân cấp, ủy quyền và xác định nhiệm vụ chi cho chuyển đổi số giữa các cấp.

Các nền tảng số dùng chung tiếp tục được mở rộng. Ứng dụng iHanoi trở thành kênh tương tác trực tuyến giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp; nền tảng quản trị thực thi HanoiWork được đưa vào sử dụng trong toàn bộ hệ thống chính trị thành phố.

Nguồn lực đầu tư cũng được quan tâm. Năm 2025, thành phố bố trí 1.495,7 tỷ đồng; năm 2026 bố trí 9.090,399 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương khoảng 4% tổng chi ngân sách thành phố. Đến ngày 20-8-2026, các xã, phường đã bố trí 254 công chức vào vị trí việc làm chuyên trách công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Đoàn giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khảo sát thực tế tại Trạm Y tế xã Ba Vì. Ảnh: Vân Hà

Tại cơ sở, 100% xã, phường triển khai huy động lực lượng thông qua Tổ chuyển đổi số cộng đồng. Nhiều mô hình sáng tạo được triển khai như “Thư viện số” tại xã Hoài Đức; “Hạnh phúc với AI - Kết nối tri thức số” tại xã Đan Phượng; “Chương trình hỗ trợ trong 90 ngày trên nền tảng TikTok” tại xã Phượng Dực; “Nhà văn hóa số”, “Trường học số 4S” tại xã Đông Anh; Mini App Đa Phúc trên iHanoi và Tổng đài “Kim Liên Khỏe” tại phường Kim Liên.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 98,3%; hồ sơ có kết quả điện tử đạt 98,26%; thanh toán trực tuyến đạt 95,9%; tỷ lệ khai thác, tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt 97,35%. Những con số này cho thấy dữ liệu số đã từng bước được đưa vào khai thác thực chất, thay vì chỉ dừng ở khâu tạo lập.

Thiếu nhân lực chuyên trách chuyển đổi số

Bên cạnh kết quả đạt được, Đoàn giám sát nhận định chuyển đổi số của thành phố đang bước sang giai đoạn mới, trong đó những điểm nghẽn có xu hướng dịch chuyển từ hạ tầng sang dữ liệu và nhân lực. Mức độ hoàn thành các chỉ tiêu trọng tâm về chuyển đổi số mới đạt 31,2%; tỷ lệ hoàn thành công trình, dự án còn thấp. Một số nhiệm vụ, dự án chậm, quá hạn.

Nhân lực chuyên trách chuyển đổi số ở cấp cơ sở còn thiếu, nhiều địa phương phải bố trí cán bộ kiêm nhiệm. Chỉ 41% công chức cấp xã phụ trách lĩnh vực này có trình độ chuyên môn công nghệ thông tin. Việc phân cấp thủ tục hành chính tại một số nơi chưa đi liền với quy trình điện tử, dữ liệu và phần mềm tương ứng; cán bộ vẫn phải thao tác trên nhiều hệ thống, nhập lại thông tin do một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa liên thông.

Đoàn khảo sát tại mô hình Thư viện số cộng đồng trên địa bàn xã Hoài Đức. Ảnh: Lê Hải

Ghi nhận tại xã Ba Vì, một bộ phận cán bộ còn lúng túng khi sử dụng các phần mềm, ứng dụng mới; hệ thống phần mềm chưa thực sự thuận tiện. Khả năng tiếp cận thông tin, sử dụng dịch vụ công và các nền tảng số của người dân chưa đồng đều, trong đó có đồng bào dân tộc.

Tại xã Hoài Đức, hạ tầng số đã được đầu tư nhưng chưa đồng bộ; kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa một số cơ sở dữ liệu và phần mềm chuyên ngành chưa hoàn thiện, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”.

Một số thủ tục vẫn phải bổ sung hồ sơ giấy hoặc nhập liệu nhiều lần. Đáng chú ý, địa phương hiện chỉ có một công chức chuyên trách công nghệ thông tin và một công chức kiêm nhiệm chuyển đổi số, trong khi khối lượng công việc tăng sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tiếp nhận thêm các nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền. An toàn thông tin cũng là vấn đề cần khẩn trương khắc phục.

Từ kết quả giám sát và kiến nghị của các sở, ngành, xã, phường, Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, cấu trúc dữ liệu, tăng cường chia sẻ dữ liệu hai chiều giữa cơ sở dữ liệu quốc gia và địa phương, hạn chế tình trạng nhập liệu nhiều lần.

Đoàn khảo sát công tác chuyển đổi số tại xã Phượng Dực. Ảnh: Lê Hải

Thành phố cần đẩy nhanh chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và kho dữ liệu dùng chung, nhất là dữ liệu đất đai; rà soát 671 thủ tục hành chính đã phân cấp cho cấp xã để bảo đảm dữ liệu và quy trình điện tử tương ứng.

Thành phố cần đẩy nhanh các hạng mục nền tảng như Trung tâm dữ liệu, Trung tâm An ninh mạng (SOC); rà soát, loại bỏ phần mềm trùng lặp, nâng cao khả năng kết nối, liên thông giữa các hệ thống. Bố trí kinh phí, hướng dẫn các xã, phường chưa có tường lửa trang bị thiết bị và giải pháp bảo đảm an toàn thông tin. Đồng thời nghiên cứu giải pháp bảo đảm nhân lực chuyên trách chuyển đổi số tại cấp xã; hướng dẫn cụ thể việc phân cấp, lập dự toán và giải ngân ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những giải pháp trên được đặt trong yêu cầu chuyển trọng tâm từ xây dựng nền tảng sang khai thác hiệu quả dữ liệu, nâng cao năng lực đội ngũ và bảo đảm các điều kiện vận hành. Đây là những yếu tố then chốt để chuyển đổi số của Hà Nội tiếp tục đi vào chiều sâu, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp.