Gỡ khó cho địa phương, đưa thương mại điện tử phát triển từ cơ sở

Tiềm năng thị trường số rộng mở cho sản phẩm địa phương

Trong những năm qua, cùng với quá trình chuyển đổi số, thương mại điện tử tại Việt Nam phát triển nhanh, từng bước thay đổi phương thức kinh doanh và thói quen mua sắm của người dân. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh đã chủ động khai thác các nền tảng số để giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng, mở rộng thị trường, qua đó góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa và phát triển kinh tế.

Theo Bộ Công Thương, năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của thương mại điện tử trong hoạt động phân phối, đồng thời mở ra cơ hội đưa sản phẩm địa phương đến với đông đảo người tiêu dùng.

Hoạt động livestream giới thiệu và bán hàng trực tuyến tại Hội chợ Công Thương khu vực phía Bắc - Bắc Ninh 2026.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh của thương mại điện tử chưa đồng đều giữa các địa phương. Theo Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2026 của VECOM, TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu với 91,1 điểm, tiếp đến là Hà Nội với 87,5 điểm, trong khi Đà Nẵng đứng thứ ba chỉ đạt 22,3 điểm, cao hơn không nhiều so với mức trung bình cả nước là 15,8 điểm.

Khoảng cách này cho thấy thương mại điện tử vẫn phát triển tập trung tại các đô thị lớn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực kinh doanh số và thúc đẩy thương mại điện tử phát triển thực chất ngay từ cấp xã.

Theo ghi nhận của Báo Công Thương tại nhiều địa phương, một trong những khó khăn được nhiều địa phương chỉ ra, do hạn chế về hạ tầng, chi phí vận chuyển và kỹ năng số vẫn khiến doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh gặp khó trong việc tiếp cận khách hàng và duy trì bán hàng thường xuyên.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn cho biết, thương mại điện tử gắn với xuất nhập khẩu, logistics và giao thương biên giới đã và đang từng bước được quan tâm, đầu tư phát triển. Dù vậy, mức độ phát triển giữa khu vực đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh vẫn chưa đồng đều.

Tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc ứng dụng thương mại điện tử còn gặp khó khăn về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, kỹ năng số và khả năng tổ chức kinh doanh trực tuyến. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, quy mô sản xuất, kinh doanh còn hạn chế cũng ảnh hưởng đến việc phát triển hoạt động bán hàng trên môi trường số.

Cũng chia sẻ thêm về những khó khăn trên địa bàn, đại diện Sở Công Thương tỉnh Cao Bằng cho biết, hạ tầng logistics, kho bãi và vận chuyển tại địa bàn miền núi còn hạn chế; chi phí giao nhận cao, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương. Nhiều hộ kinh doanh, hợp tác xã sản xuất nhỏ lẻ; một số sản phẩm chưa được chuẩn hóa đầy đủ về chất lượng, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu của các nền tảng.

Bên cạnh đó, nhiều chủ thể còn hạn chế về kỹ năng xây dựng nội dung quảng bá, vận hành gian hàng, livestream bán hàng, quản trị đơn hàng và chăm sóc khách hàng. Hoạt động hỗ trợ tại cấp xã chưa thường xuyên, trong khi liên kết giữa người sản xuất với các nền tảng, đơn vị vận chuyển, thanh toán và doanh nghiệp công nghệ cần tiếp tục được tăng cường.

Cũng giống như Lạng Sơn, Cao Bằng, còn không ít địa phương khác đang gặp khó khăn về hạ tầng, logistics, nguồn nhân lực và kỹ năng kinh doanh trên môi trường số. Ở một số nơi, việc triển khai vẫn còn lúng túng, chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của thương mại điện tử, còn tâm lý e ngại, chưa chủ động tham gia hoặc chưa duy trì được hoạt động thường xuyên, hiệu quả. Điều này khiến nhiều sản phẩm có thế mạnh của địa phương chưa tiếp cận được rộng rãi người tiêu dùng, cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập từ thương mại điện tử chưa được khai thác hiệu quả.

Huy động nguồn lực, tạo đột phá thương mại điện tử từ cơ sở

Trước những yêu cầu từ thực tiễn, thời gian qua, Bộ Công Thương đã triển khai các chính sách, chương trình hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực ứng dụng thương mại điện tử và thu hẹp khoảng cách giữa các địa phương.

Tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025, Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030. Kế hoạch đặt mục tiêu doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng 20 - 30% mỗi năm; tỷ trọng giao dịch giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đạt 50%; 60% xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng trực tuyến.

Các mục tiêu được gắn với giải pháp hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số, logistics, thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực ứng dụng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người dân. Đây là cơ sở để địa phương xây dựng kế hoạch phù hợp với nguồn hàng, điều kiện hạ tầng và nhu cầu phát triển.

Cùng với xây dựng chính sách, hoạt động đào tạo, hỗ trợ trực tiếp đã được triển khai trên cả nước. Trong năm 2025, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức khoảng 60 lớp đào tạo, tập huấn với gần 10.000 học viên; đồng thời Cục đã hỗ trợ 34 địa phương tiếp nhận thủ tục hành chính về thương mại điện tử được phân cấp từ ngày 1/7/2025 theo mô hình chính quyền hai cấp.

Ngày 11/11/2026, Báo Công Thương phối hợp Cục Thương mại điện tử và TikTok Shop tổ chức Hội nghị “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”.

Sang năm 2026, các chương trình tiếp tục được tổ chức theo hướng gắn với nhu cầu thực hành. Cục Thương mại điện tử tiếp tục phối hợp với Sở Công Thương các địa phương tổ chức đào tạo, tập huấn, phổ biến quy định pháp luật và hướng dẫn kỹ năng kinh doanh trên nền tảng số cho cán bộ quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Trong hai ngày 15 và 16/10, Sở Công Thương tỉnh Hưng Yên phối hợp Trung tâm Phát triển thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử tổ chức hội nghị cho gần 200 cán bộ quản lý, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã. Người tham gia được hướng dẫn trên sản phẩm địa phương, từ chụp ảnh bằng điện thoại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tạo nội dung quảng bá đến hoàn thiện video ngắn.

Tiếp nối các hoạt động này, ngày 11/11/2026, Báo Công Thương phối hợp Cục Thương mại điện tử và TikTok Shop dự kiến tổ chức Hội nghị “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”. Chương trình góp phần triển khai các chủ trương về chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Theo kế hoạch, hội nghị do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn chủ trì, diễn ra từ 13h30 - 17h tại Hội trường Bộ Công Thương, số 23 Ngô Quyền, Hà Nội. Chương trình được tổ chức trực tiếp và trực tuyến, có thể kết nối tới hơn 1.000 điểm cầu đến các xã, phường trên toàn quốc. Đồng thời, hội nghị còn có sự tham dự của đại diện các bộ, địa phương, Sở Công Thương 34 tỉnh, thành phố, hiệp hội, ngành hàng và nhà sáng tạo nội dung.