Gỡ khó để tăng tốc xây dựng nông thôn mới
Sáng 3-11, đồng chí Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan và trực tuyến tới 37 xã trên địa bàn tỉnh về tình hình triển khai chương trình nông thôn mới (NTM). Để đạt mục tiêu 13 xã đạt chuẩn NTM trong năm 2026 và 24 xã còn lại hoàn thành vào năm 2027, sự phối hợp nhịp nhàng giữa các sở, ngành và tinh thần chủ động, sâu sát của chính quyền cơ sở là điều kiện tiên quyết.
Nhiều khó khăn
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 10-2026, bình quân toàn tỉnh mới đạt 4,27 tiêu chí NTM/xã. Ngay cả nhóm 13 xã phấn đấu về đích NTM trong năm 2026, con số trung bình cũng mới đạt 5,92 tiêu chí/xã. Không chỉ thiếu vốn hay hạ tầng chưa đồng bộ, mà trong giai đoạn này, nhiều chỉ tiêu, tiêu chí có yêu cầu mức độ đạt rất cao, từ đó xuất hiện một số vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện.
Đồng chí Trịnh Minh Hoàng phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp.
Phát biểu tại cuộc họp, bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo các xã đều nêu lên những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Trong đó, nhiều xã còn vướng trong việc thực hiện tiêu chí 1.2: Có quy hoạch chi tiết xây dựng trung tâm xã hoặc quy hoạch chi tiết điểm dân cư mới. Kinh phí thực hiện tiêu chí này khá lớn, ngân sách cấp xã khó cân đối. Ngoài ra, việc đầu tư cơ sở hạ tầng như hệ thống điện, đường giao thông, trường học… chưa đáp ứng yêu cầu, cần nhiều nguồn lực và thời gian đầu tư. Nhiều xã cũng gặp khó trong việc thực hiện chỉ tiêu 10.3 về việc lắp đặt hệ thống camera AI giám sát an ninh trên địa bàn toàn xã. Cái khó không chỉ là lắp đặt, mà hệ thống này cần đạt các tiêu chuẩn, chất lượng, khả năng kết nối đồng bộ với các hệ thống an ninh khác trên địa bàn tỉnh.
Đặc biệt, nhiều xã kiến nghị tỉnh, các sở, ngành xem xét, hướng dẫn cụ thể tiêu chí 7.3 về triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử. Tiêu chí này không chỉ yêu cầu các xã đo đếm số lượng gian hàng trực tuyến, số buổi tập huấn và lượng sản phẩm được kinh doanh trên môi trường số, mà còn phải tính toán được doanh thu từ các gian hàng. Điều này gây khó cho các xã vì không có số liệu chứng minh có phát sinh giao dịch thương mại điện tử trên địa bàn.
Ngoài ra, các xã cũng nêu những khó khăn trong việc xác định tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người. Trước đây, xã NTM thường minh chứng về thu nhập bình quân đầu người của cư dân nông thôn. Giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí này trong chương trình NTM yêu cầu chứng minh tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người từ 9,5 - 12%/năm tùy theo xã. Trong năm 2025 diễn ra quá trình sáp nhập, sắp xếp chính quyền cấp xã nên chưa xác định được thu nhập bình quân đầu người, gây khó khăn cho các xã trong việc minh chứng tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người của người dân trong năm 2026.
Đối với kế hoạch vốn năm 2026, tổng nguồn vốn thực hiện chương trình gần 408 tỷ đồng, bao gồm hơn 74,8 tỷ đồng vốn sự nghiệp và hơn 333 tỷ đồng vốn đầu tư công. Đến ngày 2-11, đã có 32 xã đăng ký danh mục vốn đầu tư năm 2026 với tổng mức đầu tư hơn 172,6 tỷ đồng.
Tập trung tháo gỡ
Tại cuộc họp, lãnh đạo các sở, ngành liên quan đồng tình với những khó khăn, vướng mắc của các địa phương trong quá trình triển khai thực hiện. Tuy nhiên, lãnh đạo các sở, ngành cũng khẳng định đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn đến từng xã, trao đổi thường xuyên với các xã nhằm thực hiện hoàn thành các tiêu chí của chương trình. Ông Trần Quốc Sanh - Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, đối với các tiêu chí liên quan đến ngành như sử dụng điện an toàn, thương mại điện tử…, trong quá trình triển khai, sở đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, thành lập nhóm Zalo với cán bộ chuyên môn các xã để hướng dẫn cụ thể, thường xuyên, kịp thời tới các xã; đề nghị các xã trong quá trình triển khai gặp khó khăn, vướng mắc cần trao đổi, tìm cách giải quyết đối với các chỉ tiêu, tiêu chí liên quan đến sở.
Xã Khánh Sơn phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026.
Theo ông Chu Văn An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng, các xã hiện đang gặp khó khăn ở chỉ tiêu 1.2: Quy hoạch chi tiết khu trung tâm xã. Qua tính toán của phòng chuyên môn, việc lập quy hoạch chi tiết khu trung tâm xã có diện tích từ 50 đến 100ha, kinh phí thực hiện khoảng 2,2 đến 3,4 tỷ đồng (tùy vào quy mô của quy hoạch), các xã cần chủ động kinh phí để thực hiện hoàn thành tiêu chí này. Về giao thông, các trục chính đường từ thôn đến xã, liên xã mới bê tông, nhựa hóa theo tỷ lệ nhất định. Các xã cần rà soát, xác định nhu cầu đầu tư cụ thể để đảm bảo đạt theo chuẩn NTM.
Về thắc mắc của các xã liên quan đến tiêu chí trường học đạt chuẩn quốc gia, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, theo quy định, các trường học thực hiện quá trình sắp xếp, sáp nhập, sau 18 tháng mới xem xét, đánh giá đạt chuẩn quốc gia. Vì vậy, tiêu chí này có thể chưa đưa vào đánh giá đối với các xã tham gia chương trình NTM đăng ký đạt chuẩn trong năm 2026. Về việc lắp đặt camera AI để đạt chỉ tiêu 10.3, theo đại diện cơ quan công an, tiêu chí này đòi hỏi các xã phải đảm bảo được 3 yêu cầu chính gồm: Tiêu chuẩn kỹ thuật, vị trí lắp đặt và phương thức kết nối. Các xã có thể chủ động liên hệ với các đơn vị có chuyên môn lắp đặt bảo đảm các tiêu chí nêu trên hoặc liên hệ với cơ quan công an để được hướng dẫn cụ thể. Trong khi đó, lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo đề nghị các xã cần chú ý đến việc rà soát hộ nghèo, cận nghèo, làm cơ sở tập trung nguồn lực hỗ trợ các hộ thoát nghèo trong các năm tiếp theo.
Ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đến nay, sở đã tham mưu tỉnh kiện toàn bộ máy chỉ đạo, văn phòng điều phối chương trình; đồng thời trình UBND tỉnh danh mục các dự án giai đoạn tới; tập trung phối hợp liên ngành hướng dẫn các xã hoàn thành tiêu chí trong chương trình. Sở đề nghị các sở, ngành, đơn vị cấp tỉnh theo từng nội dung tiêu chí được giao phụ trách, ban hành bộ hồ sơ mẫu đối với từng nội dung tiêu chí; trong đó quy định rõ thành phần hồ sơ, biểu mẫu thống kê, tài liệu minh chứng bắt buộc, cơ quan xác nhận, phương pháp tính toán và yêu cầu về thời điểm, phạm vi số liệu. Đây là nội dung cần ưu tiên thực hiện để thống nhất cách làm, giúp cấp xã thuận lợi trong quá trình lập và hoàn thiện hồ sơ. Các sở, ngành, đơn vị cấp tỉnh phân công cán bộ phụ trách theo dõi, hướng dẫn, thẩm tra hồ sơ; hỗ trợ UBND các xã hoàn thiện hồ sơ, tài liệu minh chứng đáp ứng yêu cầu đối với từng nội dung tiêu chí được giao phụ trách.
Kết luận cuộc họp, đồng chí Trịnh Minh Hoàng nhấn mạnh, năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, nhiệm vụ thực hiện hoàn thành các chỉ tiêu, tiêu chí của chương trình rất nặng nề, nhiều nội dung, bao hàm tất cả các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa, an ninh, quốc phòng… của một địa phương. Vì vậy, đề nghị các địa phương huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tranh thủ sự đồng lòng, tham gia của Nhân dân. Lãnh đạo địa phương, nhất là người đứng đầu phải nắm chắc, nắm rõ địa phương mình còn thiếu, còn yếu ở các tiêu chí, chỉ tiêu nào, từ đó tập trung nguồn lực để hoàn thành. Chương trình xây dựng NTM bên cạnh đầu tư hạ tầng, thiết chế, cốt lõi là phải khơi dậy sức mạnh toàn dân, chăm lo sinh kế, nâng cao chất lượng sống thực tế cho người dân nông thôn. Đồng chí Trịnh Minh Hoàng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu thành lập các tổ công tác liên ngành của tỉnh để trực tiếp làm việc, tháo gỡ vướng mắc cho từng địa phương. Các sở, ngành, đơn vị liên quan tập trung, sâu sát hướng dẫn, đôn đốc, đồng hành cùng các xã trong quá trình thực hiện, kịp thời tháo gỡ hoặc tham mưu phương án tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, cùng với các xã hoàn thiện các chỉ tiêu, tiêu chí trong chương trình NTM.
Toàn tỉnh hiện có 37 xã tham gia chương trình NTM. Trong đó, có 13 xã phấn đấu đạt chuẩn NTM trong năm 2026, gồm: Cà Ná, Ninh Sơn, Tây Ninh Hòa, Diên Lâm, Suối Hiệp, Cam An, Nam Cam Ranh, Xuân Hải, Thuận Nam, Diên Thọ, Bắc Khánh Vĩnh, Lâm Sơn, Khánh Sơn. Năm 2027, có 24 xã phấn đấu đạt chuẩn NTM, gồm: Bắc Ninh Hòa, Hòa Trí, Nam Ninh Hòa, Suối Dầu, Vĩnh Hải, Phước Dinh, Phước Hậu, Ninh Hải, Cam Hiệp, Thuận Bắc, Phước Hà, Phước Hữu, Công Hải, Anh Dũng, Mỹ Sơn, Bác Ái, Bác Ái Đông, Bác Ái Tây, Trung Khánh Vĩnh, Tây Khánh Vĩnh, Khánh Vĩnh, Nam Khánh Vĩnh, Tây Khánh Sơn, Đông Khánh Sơn.
