Gỡ nút thắt cho bữa ăn học đường vùng cao: Không chỉ cần tiền mà cần cả sự linh hoạt

Chính phủ đã ban hành Nghị định 66 (thay thế Nghị định 116) với những điều chỉnh tích cực: Học sinh thôn bản đặc biệt khó khăn được hỗ trợ 936.000 đồng/tháng tiền ăn và 15kg gạo/tháng trong 9 tháng học. Bên cạnh đó là các hỗ trợ về điện, nước, thuốc men. Đây thực sự là nguồn lực quan trọng giúp duy trì sĩ số, ngăn dòng bỏ học vì đói nghèo.

Tuy nhiên, thực tế triển khai tại các điểm trường lẻ vẫn gặp muôn vàn khó khăn. Hạ tầng bếp ăn tạm bợ, thiếu điện, thiếu tủ lạnh, và đặc biệt là nguồn thực phẩm tươi sống hạn chế khiến việc đảm bảo dinh dưỡng theo chuẩn không hề dễ dàng. Trước thực tế này, TS. Nguyễn Đỗ Vân Anh - Phụ trách Khoa Dinh dưỡng học đường và ngành nghề (Viện Dinh dưỡng) cho rằng không thể áp dụng cứng nhắc các tiêu chuẩn của vùng xuôi lên vùng ngược, mà cần có chiến lược "liệu cơm gắp mắm" thông minh.

Bữa ăn học đường đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ của trẻ ở lứa tuổi học đường. Ảnh minh họa.

Lời giải từ chuyên gia

Để giải bài toán kinh tế mà vẫn đảm bảo tiêu chí "cân đối và đủ chất", chuyên gia Viện Dinh dưỡng đưa ra những gợi ý cụ thể về việc lựa chọn thực phẩm thay thế.

Thay vì cố gắng mua những loại thịt đắt tiền khiến khẩu phần bị ít đi, nhà trường nên tập trung vào các nguồn đạm động vật giá rẻ nhưng giàu dưỡng chất như: Trứng, đậu phụ, lạc, vừng... Đặc biệt, TS. Vân Anh khuyến khích sử dụng các loại cá nhỏ ăn cả xương, tôm, tép đồng. Đây là nguồn thực phẩm vừa cung cấp đạm, vừa bổ sung canxi tuyệt vời cho sự phát triển xương của trẻ mà chi phí lại rất thấp.

Về nguồn vitamin và khoáng chất, thay vì nhập các loại rau củ đắt đỏ từ nơi khác đến, các bếp ăn nên ưu tiên tối đa thực phẩm địa phương theo mùa - mùa nào thức nấy. Các loại rau củ có màu vàng, màu đỏ như bí đỏ, cà rốt, đu đủ hoặc rau màu xanh thẫm sẵn có tại bản làng chính là kho vitamin A và sắt tự nhiên tốt nhất.

Một giải pháp được đánh giá cao về tính bền vững là mô hình tăng gia sản xuất ngay tại trường. TS. Vân Anh gợi ý, dù cơ sở vật chất thiếu thốn, nhưng các điểm trường vùng cao thường có lợi thế về diện tích đất.

"Nhà trường nên tận dụng đất trống để trồng vườn rau, thậm chí nuôi gà. Việc này mang lại lợi ích kép: Vừa có nguồn rau sạch, trứng sạch tại chỗ để cải thiện bữa ăn, giảm chi phí vận chuyển, vừa tạo ra không gian để giáo dục học sinh về giá trị của lao động," Tiến sĩ Vân Anh chia sẻ.

Ở các vùng khó khăn, việc đảm bảo chất lượng và số lượng bữa ăn học đường vẫn còn là một bài toán nan giải, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Ảnh minh họa.

Cần có sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình và cộng đồng

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa Gia đình - Nhà trường - Cộng đồng là yếu tố then chốt. Phụ huynh có thể không có tiền đóng góp, nhưng họ có thể góp củi, góp rau, góp công nấu nướng. Sự chung tay này sẽ giúp giảm tải áp lực cho nhân viên nuôi dưỡng và làm phong phú thêm khay cơm của trẻ.

Trong phần giải đáp thắc mắc của khán giả về việc tận dụng thực phẩm từ rừng để đa dạng món ăn, TS. Vân Anh đưa ra cảnh báo nghiêm khắc. Dù khuyến khích tận dụng nguồn lợi địa phương, nhưng nhà trường tuyệt đối không được tự ý sử dụng các loại nấm lạ, lá rừng lạ chưa được kiểm chứng.

Chỉ nên sử dụng những thực phẩm truyền thống mà người dân địa phương đã dùng lâu đời và được chứng minh là an toàn. Quy trình sơ chế, nấu nướng các loại thực phẩm này cũng cần kỹ lưỡng hơn để loại bỏ các độc tố tự nhiên (nếu có). Nguyên tắc tối thượng vẫn là: An toàn phải đi trước dinh dưỡng. Một bữa ăn dù bổ dưỡng đến đâu nhưng gây ngộ độc thì mọi nỗ lực đều trở nên vô nghĩa.

Hải Đường