Gỡ 'nút thắt' nguồn cung, ổn định thị trường vật liệu xây dựng

Giá vật liệu xây dựng tăng cao khiến doanh nghiệp thi công và người dân xây nhà gặp nhiều khó khăn.

Giá vật liệu tăng

Khảo sát tại các đại lý vật liệu xây dựng trên địa bàn cho thấy, giá xi măng hiện dao động từ 1,43 đến 1,86 triệu đồng/tấn, tăng khoảng 10 - 30% so với đầu năm 2025. Giá thép cuộn phổ biến ở mức 15.600 - 15.700 đồng/kg, tăng khoảng 12 -18%; thép cây các loại cũng tăng từ 10 - 18% tùy chủng loại.

Đáng chú ý, nhóm vật liệu cát và đá ghi nhận mức tăng mạnh nhất. Giá cát xây, cát tô hiện phổ biến khoảng 610.000 đồng/m3, tăng tới 40% so với mức 300.000 - 430.000 đồng/m3 của năm 2025. Giá đá 1x2 cũng lên khoảng 640.000 đồng/m3, cao hơn đáng kể so với trước đây.

Ở nhóm vật liệu xây thô, gạch ống hiện dao động từ 1.850 - 2.370 đồng/viên, tăng 30 - 60% so với năm trước; gạch thẻ cũng tăng từ 10 - 25%, tùy loại. Mặt bằng giá mới này đang thiết lập một “ngưỡng cao” chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây.

Theo phân tích của cơ quan chuyên môn, nguyên nhân chính dẫn đến đà tăng giá là do nguồn cung khan hiếm, đặc biệt là đối với cát xây dựng, loại vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong hầu hết các công trình.

Ông Nguyễn Hồng An, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo quy hoạch, thành phố có 186 mỏ cát, sỏi, tuy nhiên đến nay mới chỉ cấp phép khai thác 11 mỏ tại khu vực Quảng Nam (cũ), với tổng trữ lượng hơn 852.000m3, công suất khoảng 122.000m3/năm.

“Đây là con số còn thấp so với nhu cầu thực tế, nhất là trong bối cảnh năm 2025 từng xảy ra cơn sốt giá cát, khiến nhiều công trình đầu tư công bị chậm tiến độ”, ông An nhận định.

Thực tế, dù một số mỏ đã hoàn tất đấu giá, được công nhận kết quả, nhưng việc triển khai khai thác vẫn chậm do vướng mắc về thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng và các điều kiện liên quan. Nhiều mỏ dù đã “có chủ” nhưng vẫn nằm trên giấy, chưa thể đưa vào vận hành, khiến nguồn cung càng thêm hạn chế.

Giá vật liệu xây dựng tăng cao, đội giá công trình, khiến doanh nghiệp thi công và người dân xây nhà gặp nhiều khó khăn. Ảnh: TRỌNG HÙNG

Trước tình trạng này, UBND thành phố đã yêu cầu các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng đơn vị; kiên quyết không để kéo dài tình trạng trúng đấu giá nhưng không đưa vào khai thác.

Cùng với đó, thành phố chỉ đạo xây dựng quy trình rút gọn, minh bạch từ khâu đấu giá đến cấp phép khai thác; đẩy nhanh tiến độ đưa các mỏ trong quy hoạch ra thị trường, tránh tình trạng “treo” kéo dài. Đồng thời, tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm hiện tượng đầu cơ, găm hàng, thao túng giá vật liệu xây dựng.

Cần sớm tháo gỡ

Giá vật liệu tăng cao đang tạo ra áp lực lớn đối với toàn bộ thị trường xây dựng. Ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc Công ty CP Hy Mã (hoạt động trong lĩnh vực đầu tư xây dựng) tại Đà Nẵng cho biết, chi phí vật liệu hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng mức đầu tư, do đó việc giá liên tục tăng đã khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn.

“Với những hợp đồng đã ký theo đơn giá cũ, doanh nghiệp gần như không có lãi, thậm chí phải bù chi phí để giữ tiến độ. Nếu tình trạng này kéo dài, nhiều đơn vị sẽ buộc phải giãn tiến độ hoặc điều chỉnh kế hoạch thi công”, ông Hòa chia sẻ.

Không chỉ doanh nghiệp, người dân có kế hoạch xây dựng nhà ở cũng chịu tác động trực tiếp. Anh Lê Sơn Tuấn (phường Hòa Khánh) cho hay, dự toán xây dựng nhà của gia đình đã tăng đáng kể so với một năm trước. “Ban đầu dự tính khoảng 4 tỷ đồng, nhưng cập nhật giá vật liệu mới thì chi phí có thể tăng thêm vài trăm triệu đồng. Gia đình tôi phải tính toán lại, có thể giảm quy mô hoặc lùi thời điểm xây dựng”, anh Tuấn nói.

Tại khu vực nông thôn, nhiều hộ dân cũng rơi vào tình trạng tương tự. Theo chị Nguyễn Thị Lan (xã Hòa Vang), ngay từ đầu năm giá cát tăng mạnh, nguồn cung khan hiếm, muốn mua cũng khó. Tuy nhiên, do đã chọn ngày xây dựng nên gia đình chị vẫn phải chấp nhận mua với giá cao, khiến chi phí đội lên đáng kể.

Nguồn cung khan hiếm khiến giá cát xây dựng tăng ngay từ đầu năm 2026; tại một điểm tập kết ở phường Hòa Khánh, lượng cát còn rất ít để bán. Ảnh: TRỌNG HÙNG

Ở góc độ doanh nghiệp cung ứng, ông Nguyễn Công Hiếu, Giám đốc Công ty TNHH TM & DV Vận tải Trung Nam Hiếu nhìn nhận, so với đầu năm 2025, giá vật liệu như sắt thép, gạch, cát, đá, xi măng hiện đã tăng từ 12 - 50% tùy loại.

Đáng chú ý, các nhà cung cấp thường chỉ thông báo giá theo từng tháng, khiến thị trường thiếu tính ổn định và khó dự báo. Trong thời gian tới, khi bước vào cao điểm xây dựng, nhu cầu tăng mạnh thì giá vật liệu rất có thể sẽ tiếp tục biến động theo chiều hướng tăng.

Trước tình hình này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, để ổn định thị trường vật liệu xây dựng, cần đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn cung. Việc đẩy nhanh cấp phép khai thác các mỏ vật liệu, minh bạch hóa quy trình quản lý, cũng như kiểm soát chặt chẽ hoạt động đầu cơ là những yếu tố then chốt.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác dự báo, công bố thông tin giá kịp thời, giúp doanh nghiệp và người dân chủ động trong kế hoạch đầu tư, xây dựng. Về lâu dài, việc nghiên cứu sử dụng vật liệu thay thế, vật liệu tái chế cũng là hướng đi cần được quan tâm nhằm giảm áp lực lên nguồn tài nguyên tự nhiên.

Có thể thấy, bài toán ổn định giá vật liệu xây dựng không chỉ là vấn đề kinh tế đơn thuần mà còn gắn với hiệu quả đầu tư, an sinh xã hội và mục tiêu phát triển bền vững. Việc sớm tháo gỡ các “nút thắt” về nguồn cung sẽ là chìa khóa quan trọng để đưa thị trường vật liệu xây dựng trở lại trạng thái ổn định, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

TRỌNG HÙNG