Gỡ rào cản cho điện gió ngoài khơi, Việt Nam chuẩn bị khởi động cuộc chơi lớn

Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, tổng công suất điện gió ngoài khơi phục vụ nhu cầu điện trong nước dự kiến đạt khoảng 6.000-17.032MW, vận hành giai đoạn 2030-2035; định hướng đến năm 2050 đạt 113.000-139.097MW. Công suất điện gió ngoài khơi để sản xuất năng lượng mới ước khoảng 15.000MW vào năm 2035 và khoảng 240.000MW vào năm 2050.

Dự án điện gió ngoài khơi có suất đầu tư hàng tỷ USD, thời gian thực hiện dự án kéo dài 6-8 năm kể từ giai đoạn khảo sát. (Ảnh minh họa).

Tuy nhiên, đến nay Việt Nam vẫn chưa triển khai dự án điện gió ngoài khơi nào. Bộ Công thương cho biết nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam chưa có kinh nghiệm phát triển lĩnh vực này, trong khi thời gian thực hiện dự án kéo dài 6-8 năm kể từ giai đoạn khảo sát.

Bên cạnh đó, dữ liệu nền phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi còn thiếu; hạ tầng cảng chưa đồng bộ cho mục tiêu năm 2030; suất đầu tư lớn, phụ thuộc vốn vay nước ngoài, cùng các yêu cầu về an ninh, quốc phòng cần được đánh giá kỹ lưỡng.

Tại Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 vừa ban hành, nhiều quy định mới được đưa ra nhằm định hướng phát triển điện gió ngoài khơi trong thời gian tới.

Theo đó, với các dự án bán điện lên hệ thống điện quốc gia, dự kiến vận hành giai đoạn 2025-2030, hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư phải tuân thủ pháp luật về đầu tư, kèm báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Dự án cũng có thể được chỉ định nhà đầu tư không qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư nếu đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền, môi trường biển, hàng hải, dầu khí; đồng thời thuộc quy hoạch điện và dự kiến vận hành trong giai đoạn này. Thẩm quyền quyết định thuộc Thủ tướng.

Sau khi được chấp thuận, nhà đầu tư sẽ đàm phán giá điện và ký hợp đồng mua bán điện. Giá điện không vượt mức trần của khung giá điện gió ngoài khơi tại thời điểm đàm phán.

Chính phủ cũng quy định chi tiết điều kiện của doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư; quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư và hồ sơ đề xuất khảo sát dự án điện gió ngoài khơi, cùng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

Đối với các dự án dự kiến vận hành giai đoạn 2031-2035, hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư tương tự. Tuy nhiên, thẩm quyền chấp thuận thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi có điểm gom công suất dự án. Điểm gom công suất được xác định theo quy hoạch điện hoặc kế hoạch thực hiện quy hoạch đã phê duyệt; trường hợp chưa có, UBND cấp tỉnh đề xuất và phải được Bộ Công thương thống nhất bằng văn bản.

Việc chấp thuận chủ trương đầu tư vẫn phải có ý kiến thống nhất của các bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Công thương, Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, cùng các cơ quan liên quan. Cơ quan đăng ký đầu tư thuộc UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm lấy ý kiến trong quá trình thẩm định hồ sơ.

Về khảo sát, chi phí khảo sát và lập hồ sơ phục vụ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư do doanh nghiệp tự bố trí từ chi phí sản xuất, kinh doanh và được hạch toán vào chi phí nếu không có nhà đầu tư trúng thầu, không tổ chức đấu thầu theo quy định hoặc dự án không khả thi.

Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền có thể giao khu vực biển cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ để thực hiện khảo sát, trong trường hợp dự án chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chưa có hồ sơ khảo sát hợp lệ.

Hồng Hạnh