Gỡ rào cản để 'tiếp sức' cho hộ kinh doanh

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, để các hộ kinh doanh phát triển quy mô, thoát khỏi tâm lý “ngại lớn” thì bên cạnh các ưu đãi thuế phí thì cần thay đổi phương thức quản lý, kiến tạo không gian minh bạch để hộ kinh doanh tự tin vươn mình.

Hộ kinh doanh phấn khởi

Hộ kinh doanh là một bộ phận quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động, đồng thời giữ vai trò đáng kể trong lưu thông hàng hóa, cung ứng dịch vụ và kích cầu tiêu dùng trong nước.

Tuy nhiên, khu vực này đang chịu nhiều sức ép. Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện tháng 4-2026 với hơn 1.000 hộ kinh doanh cho thấy, 81,5% số hộ được khảo sát ghi nhận doanh thu sụt giảm. Đáng chú ý, 33% dự kiến thu hẹp quy mô hoặc tạm ngừng hoạt động, trong khi chỉ 1,8% có kế hoạch mở rộng.

Theo VCCI, sức mua suy giảm, cạnh tranh ngày càng gay gắt từ thương mại điện tử, hàng nhập khẩu cùng những thay đổi trong quản lý thuế đang tạo thêm áp lực đối với các hộ kinh doanh, nhất là những cơ sở có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế.

Trong bối cảnh đó, các chính sách hỗ trợ về thuế được kỳ vọng tạo thêm dư địa để hộ kinh doanh duy trì hoạt động, từng bước phục hồi và đầu tư trở lại. Đáng chú ý, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Theo đó, từ ngày 24-8-2026, thực hiện giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.

Trong điều kiện chi phí đầu vào gia tăng, sức mua chưa ổn định và cạnh tranh ngày càng lớn, việc giảm nghĩa vụ thuế được kỳ vọng giúp các hộ kinh doanh có thêm nguồn lực duy trì dòng tiền, ổn định hoạt động và từng bước mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đây cũng được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ khu vực kinh doanh quy mô nhỏ trong quá trình thực hiện các cải cách theo hướng đơn giản hóa nghĩa vụ thuế, tạo điều kiện để hộ kinh doanh phát triển và chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Tiểu thương được hướng dẫn sử dụng thanh toán điện tử, mã QR và các giải pháp số, góp phần nâng cao tính thuận tiện, an toàn, minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Ảnh: Đinh Luyện

Thông tin về chính sách giảm 30% thuế được nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội đón nhận tích cực. Nhiều năm kinh doanh đậu phụ tại Tổ dân phố Hà Cầu (phường Hà Đông), ông Nguyễn Văn Thắng cho biết, bản thân rất vui khi Nhà nước có thêm chính sách giảm thuế, qua đó tạo điều kiện để những hộ kinh doanh nhỏ như ông giảm bớt áp lực chi phí và có thêm nguồn lực duy trì hoạt động.

Trong khi đó, chị Đinh Thị Tuyến, kinh doanh gạo và hàng tạp hóa tại phường Hoàng Mai cho biết: Với các mặt hàng chị kinh doanh, chi phí đầu vào hiện khá lớn, trong khi sức mua và lượng khách không ổn định khiến lợi nhuận không cao. Theo chị Tuyến, chính sách giảm thuế nếu được triển khai thuận lợi sẽ giúp các tiểu thương giảm bớt một phần áp lực chi phí, có thêm động lực duy trì hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, cùng với niềm vui về chính sách mới, điều mà các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp quan tâm là chính sách sẽ được triển khai như thế nào trong thực tế. Bởi với người kinh doanh, hiệu quả của một chính sách còn phụ thuộc vào sự rõ ràng của quy định, cách thức hướng dẫn và tổ chức thực hiện.

Cần không gian phát triển minh bạch

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ của nền kinh tế, trong đó khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng. Nghị quyết 68-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 2 triệu doanh nghiệp. Trong đó, hàng triệu hộ kinh doanh đang hoạt động là một nguồn lực đáng kể. Không ít hộ đã tích lũy được thị trường, khách hàng, kinh nghiệm và năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh, nhưng chưa chuyển đổi thành doanh nghiệp. Đây là tâm lý “ngại lớn” có thực.

Để những hộ kinh doanh này có thể “lớn lên”, chính sách không chỉ dừng ở việc khuyến khích chuyển đổi, mà quan trọng hơn là phải tạo dựng một môi trường đủ thuận lợi để họ yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các hộ sản xuất, kinh doanh trực tiếp cần thêm những chính sách hỗ trợ thiết thực, tạo động lực đầu tư, mở rộng quy mô và phát triển bền vững. Ảnh: Đinh Luyện

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, qua tiếp xúc với các hộ kinh doanh tại chợ, hiệp hội ngành nghề, hộ nhỏ lẻ, đại lý thuế và các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, có thể thấy phần lớn hộ kinh doanh không có tâm lý né tránh nghĩa vụ thuế. Ngược lại, họ mong muốn tuân thủ đầy đủ và được ghi nhận là những người kinh doanh có trách nhiệm.

Vướng mắc chủ yếu, theo bà Hà, nằm ở hệ thống quy định còn phức tạp, phân tán, khiến nhiều hộ gặp khó khăn trong việc xác định quy định nào được áp dụng và cần thực hiện như thế nào để đúng quy định.

Tại Hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng” do VCCI tổ chức, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng: Thời gian qua đã có những chính sách tích cực hướng tới hộ kinh doanh và khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ. Tuy nhiên, để khu vực này thực sự phát triển, cần tiếp tục xây dựng những chính sách thuận lợi, đơn giản, đúng và trúng, qua đó hình thành môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và thông thoáng để hộ kinh doanh tự tin chuyển đổi, có động lực đầu tư và có khả năng phát triển.

Có thể thấy, khu vực hộ kinh doanh đang đứng trước một quá trình chuyển đổi lớn, trong đó áp lực và cơ hội đan xen. Điều họ cần không chỉ là những chính sách hỗ trợ về thuế, mà còn là một lộ trình chuyển đổi rõ ràng, thủ tục đơn giản và chi phí tuân thủ hợp lý.

Khi những “nút thắt” về thủ tục, thuế và môi trường kinh doanh từng bước được tháo gỡ, hộ kinh doanh sẽ có thêm cơ sở để yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô; từ đó từng bước hình thành một khu vực kinh tế tư nhân năng động, minh bạch và có sức cạnh tranh.