Gỡ rào cản, thúc đẩy cạnh tranh thị trường xăng dầu

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 19 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, đáng chú ý là các nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực xăng dầu.

Ảnh minh họa.

Hàng loạt thủ tục được bãi bỏ, nhiều điều kiện kinh doanh được cắt giảm không chỉ giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí tuân thủ mà còn mở ra dư địa cạnh tranh minh bạch, bình đẳng hơn trên thị trường.

Theo đó, trong nhóm các thủ tục hành chính bị loại bỏ, đáng chú ý là việc không còn thực hiện cấp lại, cũng như cấp sửa đổi, bổ sung Giấy xác nhận đủ điều kiện làm tổng đại lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trở lên. Đây vốn là những thủ tục phát sinh nhiều thời gian, chi phí và gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình duy trì hoạt động kinh doanh.

Song song với việc bãi bỏ, một loạt thủ tục khác được đơn giản hóa theo hướng tinh gọn, dễ tiếp cận hơn. Các thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, sửa đổi, bổ sung Giấy xác nhận đủ điều kiện đối với thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối, đại lý bán lẻ xăng dầu hay Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ đều được rà soát, cắt giảm thành phần hồ sơ và rút ngắn quy trình xử lý. Điều này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể thời gian gia nhập thị trường cũng như mở rộng hệ thống phân phối của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở cải cách thủ tục, Nghị quyết còn tác động trực tiếp đến “lõi” của môi trường kinh doanh khi điều chỉnh nhiều điều kiện vốn được xem là rào cản trong Nghị định 83/2014/NĐ-CP. Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, các yêu cầu cơ bản như doanh nghiệp phải được thành lập hợp pháp, có cầu cảng chuyên dụng tiếp nhận tàu tối thiểu 7.000 tấn, có kho tiếp nhận dung tích tối thiểu 15.000 m³ và sở hữu hệ thống phân phối vẫn được giữ lại. Tuy nhiên, cách tiếp cận mới hướng tới minh bạch hóa và chuẩn hóa điều kiện, giảm tính hình thức và tạo điều kiện linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong tổ chức hoạt động.

Đáng chú ý, với lĩnh vực nhiên liệu hàng không, thương nhân đầu mối không còn bắt buộc phải có hệ thống phân phối như xăng dầu thông thường. Thay vào đó, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện chuyên biệt như sở hữu hoặc thuê phương tiện vận tải, xe tra nạp nhiên liệu hàng không, có kho tiếp nhận tại sân bay và phòng thử nghiệm kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn. Sự điều chỉnh này cho thấy định hướng quản lý theo đặc thù ngành, thay vì áp dụng “một khung cứng” cho mọi loại hình kinh doanh.

Ở cấp độ phân phối, các điều kiện đối với thương nhân phân phối xăng dầu cũng được quy định lại theo hướng rõ ràng hơn, với yêu cầu tối thiểu 5 cửa hàng bán lẻ (trong đó có ít nhất 3 cửa hàng thuộc sở hữu) và hệ thống đại lý, cửa hàng nhận quyền. Trong khi đó, đối với đại lý bán lẻ và thương nhân nhận quyền bán lẻ, điều kiện được giản lược đáng kể, chỉ cần có cửa hàng hợp pháp đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động.

Riêng đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu, các yêu cầu tập trung vào yếu tố cốt lõi là quyền sở hữu hoặc hợp đồng thuê dài hạn tối thiểu 5 năm, đồng thời phải đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật về thiết kế, an toàn phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường. Việc yêu cầu thương nhân đứng tên trực tiếp trên giấy chứng nhận cũng góp phần tăng tính minh bạch và trách nhiệm trong kinh doanh.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc bãi bỏ hoàn toàn điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ cho thuê cảng, kho tiếp nhận xăng dầu và dịch vụ vận tải xăng dầu. Đây được xem là bước đi “cởi trói” cho các hoạt động dịch vụ phụ trợ, mở rộng không gian cho doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, đặc biệt trong bối cảnh chi phí logistics vẫn là yếu tố ảnh hưởng lớn đến giá thành xăng dầu.

Giới chuyên gia đánh giá, việc cắt giảm mạnh các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu không chỉ giúp giảm chi phí và rào cản gia nhập thị trường, mà còn góp phần hạn chế cơ chế “xin – cho”, nâng cao tính minh bạch trong quản lý. Khi các điều kiện được thiết kế theo hướng thực chất hơn, thị trường sẽ có thêm động lực cạnh tranh, từ đó nâng cao hiệu quả phân phối và đảm bảo nguồn cung ổn định.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động khó lường, những cải cách này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực thích ứng, đồng thời tạo nền tảng dài hạn cho một thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường đầy đủ, minh bạch và hiệu quả hơn.