Gỏi trái cây - món ngon mùa hè

Gỏi trái điều khô cá hố. Ảnh: Tư liệu

Gỏi trái cây chính là món ngon được ưa chuộng trong mùa này nhờ sức hấp dẫn khó cưỡng từ sự tươi ngon của nguyên liệu tự nhiên theo mùa. Mỗi một vùng “thủ phủ” trái cây sẽ có món đặc sản gỏi riêng biệt: gỏi măng cụt Bình Dương, gỏi chôm chôm miền Tây, gỏi bưởi Biên Hòa, gỏi điều Bình Phước...

Vài năm gần đây, ẩm thực Bình Dương (Thành phố Hồ Chí Minh) được thực khách biết đến nhiều hơn nhờ tiếng tăm của món gỏi gà măng cụt trứ danh miệt Cầu Ngang - Lái Thiêu.

Gỏi gà măng cụt chỉ có vào mùa hè, từ tháng Năm trở đi, khi những vườn măng đã có trái ương, vừa già tới, chuẩn bị cho vụ mùa chín rộ. Mùa măng cụt qua đi, dù có thèm đến mấy người ta cũng không thể nào tìm ra măng cụt già để trộn gỏi.

Trong khi các loại trái cây khác đều có thể dùng các biện pháp sinh học can thiệp cho ra trái quanh năm thì măng cụt cứ thủng thỉnh tới đầu mùa hè mới bắt đầu trở mình, đậu trái. Cái “nết” đỏng đảnh của “nữ hoàng” coi vậy mà khiến người ta kích thích hơn, càng phải kiên nhẫn chờ đợi.

Khu du lịch Cầu Ngang xưa là khu sinh thái vườn nổi tiếng nhất Bình Dương, là thủ phủ của măng cụt. Những con đường xung quanh các nhà vườn đến mùa măng đều có những rổ, mẹt măng cụt chất dọc đường bán lẻ cho khách vãng lai.

Bây giờ, tốc độ đô thị hóa nhanh đã khiến diện tích các vườn măng bị thu hẹp dần, nhưng đây vẫn là địa điểm du lịch - ẩm thực được ưa chuộng vào mùa trái cây.

Gỏi gà măng cụt đắt một phần vì khâu chế biến nguyên liệu rất kỳ công. Những trái măng cụt xanh được gọt vỏ, xả mủ dưới vòi nước chảy liên tục khử vị chát của lớp vỏ còn sót lại, sau đó cắt lát vừa, trộn với thịt gà ta, thêm nước sốt trộn gỏi, rau gia vị, đậu phộng rang vàng, ăn kèm với bánh phồng tôm chiên giòn.

Những lát măng cụt vừa già tới giòn sần sật, vị chua ngọt thấm trên đầu lưỡi, thêm chút béo bùi của mớ đậu phộng rang, thịt gà vườn dai vừa. Vị ngon của dĩa gỏi cùng với không khí trong lành, bóng mát của những vườn măng hay quán xá kiểu nhà quê khiến cái oi nóng của mùa hè tiêu biến.

Món gỏi chôm chôm không trứ danh như gỏi gà măng cụt nhưng cũng dần trở nên quen thuộc với những đầu bếp ưa thích sự sáng tạo. Ít ai ngờ những trái chôm chôm xù xì trên cành lá tận miền Tây lại được cưng chiều trên bàn tiệc xa hoa giữa nhà hàng đắt đỏ bậc nhất Sài thành.

Những trái chôm chôm được tách khỏi lớp vỏ vừa ửng đỏ bên ngoài, lộ ra thứ cơm trắng ngần như ngọc. Những “viên ngọc” ấy ẩn hiện giữa mớ tôm nõn đỏ au, rau ghém thơm lừng, không quá phô trương nhưng lại là thứ khiến thực khách nhớ lâu bởi vị lành của nó.

Một món gỏi trái cây lạ miệng khác, kén người ăn hơn, nhưng lại khiến người ta nhớ nhiều cũng bởi hương vị lạ lùng rất đặc trưng: gỏi trái điều.

Thủ phủ điều Bình Phước từ lâu được nhớ đến bởi những vườn điều bạt ngàn. Thương hiệu hạt điều Bình Phước cũng đã rạng danh từ rất lâu. Nhưng gỏi trái điều vẫn còn là một ẩn số với người phương xa lần đầu ghé đến.

Điều là loại trái cây độc đáo: hạt nằm bên ngoài trái. Hạt cũng là phần có giá trị cao hơn trái, được thu hoạch rầm rộ hơn, trong khi trái điều thường bị bỏ bê.

Người Bình Phước thương thứ trái dung dị này, nghĩ ra nhiều món để tận dụng nó, tránh lãng phí. Gỏi trái điều ra đời cũng từ ý nghĩa tránh lãng phí đó.

Những lát điều được trộn cùng tôm thịt luộc chín, hoặc cá khô nướng, đu đủ non, xoài xanh bào sợi, rưới nước mắm chanh tỏi ớt sao cho vừa vị: chua vừa, ngọt vừa, chát cũng vừa. Vị chát nhẹ của điều khiến món ăn trở nên đặc biệt hơn. Mùi thơm nồng của thứ trái dân dã cũng giúp bữa tiệc quê mùa thêm tròn vị.