Gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga: Hy Lạp 'lùi một bước'; EU tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế lên Moscow bất chấp điều này

Hy Lạp nhượng bộ

Thỏa thuận được thông qua sau khi Hy Lạp rút lại sự phản đối, đổi lấy cơ chế miễn trừ cho phép nước này tiếp tục vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga tới các khách hàng ngoài EU trong thời gian tới.

Theo thỏa thuận đạt được giữa các Đại sứ EU, Hy Lạp sẽ được phép tiếp tục thực hiện các hợp đồng vận chuyển LNG của Nga đến các nước không thuộc EU nếu các hợp đồng này được ký trước khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022. Điều khoản miễn trừ sẽ được xem xét hằng năm.

Đây được xem là giải pháp dung hòa sau khi Hy Lạp - quốc gia sở hữu đội tàu thương mại lớn nhất thế giới - kiên quyết phản đối việc thực thi đầy đủ lệnh cấm vận chuyển LNG của Nga. Lệnh cấm này vốn đã được EU thông qua trong gói trừng phạt trước và dự kiến có hiệu lực từ tháng 1/2027.

Chính phủ Hy Lạp cho rằng, lệnh cấm sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành vận tải biển châu Âu, làm mất việc làm, tạo lợi thế cho các đối thủ ngoài khối, trong khi không ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu của Nga.

Yêu cầu này cũng nhận được sự ủng hộ của Dynagas - công ty vận tải biển thuộc sở hữu của tỷ phú George Prokopiou - đơn vị đang khai thác nhiều tàu phục vụ dự án Yamal LNG của Nga.

Việc Hy Lạp giữ lập trường cứng rắn đã khiến tiến trình thông qua gói trừng phạt mới bị đình trệ trong nhiều tuần.

Một số nước thành viên lo ngại việc sửa đổi một văn bản đã trở thành luật của EU sẽ tạo tiền lệ không mong muốn. Tuy nhiên, cuối cùng các bên đã chấp nhận phương án miễn trừ có điều kiện để đạt được đồng thuận.

Bên cạnh thỏa hiệp với Hy Lạp, EU cũng quyết định giữ nguyên mức trần giá dầu Nga ở 44 USD/thùng trong vòng 12 tháng tới, thay vì nâng lên 58 USD/thùng theo công thức điều chỉnh trước đó.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động do căng thẳng tại Trung Đông.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết, việc giữ nguyên mức trần giá nhằm bảo đảm xứ bạch dương không thể hưởng lợi từ những cú sốc trên thị trường năng lượng để tăng nguồn tài chính phục vụ chiến dịch quân sự.

Bên cạnh đó, gói trừng phạt mới tiếp tục mở rộng danh sách đen đối với đội tàu "bóng tối" mà Nga sử dụng để né tránh các biện pháp hạn chế xuất khẩu dầu. Đến nay, hơn 600 tàu đã bị cấm tiếp cận các cảng và dịch vụ của EU.

Các biện pháp mới cũng nhắm vào nhiều ngân hàng Nga, các nền tảng giao dịch tiền điện tử, hoạt động buôn bán dầu mỏ, một số kim loại có thể phục vụ mục đích quân sự, cùng hơn 250 cá nhân và doanh nghiệp bị cáo buộc hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga hoặc giúp nước này lách các lệnh trừng phạt.

Thách thức lớn hơn của EU

Trong quá trình đàm phán, nhiều đề xuất ban đầu đã được điều chỉnh hoặc loại bỏ để đạt được đồng thuận. Kế hoạch hạn chế nhập khẩu một số mặt hàng thủy sản của Nga như cá tuyết và cá minh thái đã bị hủy sau khi Bồ Đào Nha và Đức bày tỏ quan ngại.

Bulgaria cũng thành công trong việc loại bỏ hai cái tên khỏi danh sách trừng phạt, gồm Thượng phụ Kirill, người đứng đầu Giáo hội Chính thống Nga, và tỷ phú Vagit Alekperov, nhà sáng lập tập đoàn dầu khí Lukoil.

Trong khi đó, Áo cũng giành được một nhượng bộ khi các nước thành viên nhất trí xem xét đề nghị dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với công ty đầu tư Rasperia.

Vienna cho rằng, động thái này có thể giúp bù đắp khoản thiệt hại khoảng 2,1 tỷ Euro mà Raiffeisen Bank International phải gánh chịu từ hoạt động kinh doanh tại Moscow.

Mặc dù đạt được đồng thuận để thông qua gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga, quá trình đàm phán đã cho thấy những khác biệt ngày càng rõ nét giữa các quốc gia thành viên trong việc cân bằng giữa mục tiêu gia tăng sức ép đối với Nga và bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia.

Việc Hy Lạp, Áo cùng một số nước khác yêu cầu điều chỉnh hoặc miễn trừ đối với các biện pháp trừng phạt phản ánh thực tế rằng, sau hơn bốn năm áp dụng các lệnh cấm vận, EU đang phải đối mặt với thách thức lớn hơn trong việc duy trì sự thống nhất.

Dù vậy, Brussels khẳng định sẽ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế nhằm làm suy giảm năng lực tài trợ cho chiến dịch quân sự của Moscow, đồng thời nhấn mạnh, các biện pháp trừng phạt vẫn là một trong những công cụ chủ chốt để buộc Nga tham gia các cuộc đàm phán hướng tới một nền hòa bình lâu dài tại Ukraine.