Mỹ ban hành thuế quan mới, 59 quốc gia cùng EU bị ảnh hưởng

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa khởi động một chế độ thuế quan toàn cầu mới, ngay trước khi mức thuế tạm thời 10% hết hạn vào ngày 24/7.

Các mức thuế mới này, từ 10-12,5%, sẽ áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ Canada, Mexico, Australia, Ấn Độ, Vương quốc Anh, Liên minh châu Âu (EU) và hàng chục quốc gia khác, sẽ có hiệu lực từ sáng sớm 24/7 (giờ địa phương).

Theo thông báo từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ngày 23/7, lý do chính thức cho các mức thuế mới là các quốc gia này chưa làm đủ để ngăn chặn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức xâm nhập vào chuỗi cung ứng.

Sau cuộc điều tra vào mùa xuân năm nay đối với 59 quốc gia cùng EU, Mỹ kết luận rằng tất cả các đối tác thương mại này đều chưa đạt tiêu chuẩn yêu cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Variety

Cụ thể, mức thuế áp dụng là 10% đối với Canada và 15 đối tác thương mại khác, bao gồm EU, Anh, Argentina, El Salvador, Bangladesh và Pakistan. Khoảng 44 quốc gia khác như Nhật Bản, Singapore, Ấn Độ và Hàn Quốc sẽ chịu mức thuế 12,5%.

Canada được miễn thuế đối với các mặt hàng xuất khẩu tuân thủ quy tắc xuất xứ theo Hiệp định USMCA (được biết đến ở Canada với tên gọi CUSMA). Do đó, không có thay đổi về mức thuế hoặc phạm vi áp dụng đối với các sản phẩm Canada hiện tại.

Chính quyền Trump sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 để áp đặt các mức thuế mới này. Điều khoản này cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế để đối phó với các thực hành thương mại không công bằng.

Đây được xem là "Kế hoạch C" của chính quyền Trump sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các biện pháp trước đó.

Trước đó, "Kế hoạch A" (các mức thuế quan "Ngày giải phóng") đã bị tòa án tuyên vô hiệu vì Tổng thống không có thẩm quyền theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

"Kế hoạch B" là mức thuế tạm thời 10% theo Điều 122, chỉ áp dụng trong 150 ngày mà không cần Quốc hội phê duyệt.

"Chúng tôi không ủng hộ xưởng lao động giá rẻ, và chúng tôi không muốn bất kỳ ai khác ủng hộ điều đó", Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với truyền thông địa phương vào cuối ngày 23/7, ngay sau khi các mức thuế quan mới được công bố.

Tuy nhiên, một số ý kiến phản đối cho rằng lý do lao động cưỡng bức chỉ là cái cớ để duy trì chính sách thuế quan rộng lớn hơn. Nghị sĩ Dân chủ Richard Neal của bang Massachusetts nhận định điều này có thể làm suy yếu nỗ lực thực sự chống lại lao động cưỡng bức.

Canada ngay lập tức lên tiếng phản bác lập trường của Mỹ. Bộ trưởng phụ trách Thương mại Canada - Mỹ, ông Dominic LeBlanc, khẳng định quốc gia Bắc Mỹ có một trong những khuôn khổ pháp lý mạnh nhất thế giới để "ngăn chặn và giải quyết vấn nạn lao động cưỡng bức".

"Canada chia sẻ mục tiêu của Mỹ trong việc đảm bảo hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức không xâm nhập vào chuỗi cung ứng của chúng tôi", ông LeBlanc nói trong một tuyên bố. "Chúng tôi sẽ tiếp tục tham gia một cách mang tính xây dựng với Mỹ về vấn đề này, cũng như các vấn đề tồn đọng khác, trong những tuần tới".

Các mức thuế mới được đưa ra trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết vào tháng 2 rằng Tổng thống không thể sử dụng quyền hạn khẩn cấp để áp thuế quan toàn cầu mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Dù vậy, chính quyền Trump vẫn tìm cách hợp pháp hóa các biện pháp thương mại của mình.

Ông Alan Wolff, một chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu Phó Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), dự đoán các mức thuế mới có thể tiếp tục bị thách thức tại tòa án.

"Nếu các mức thuế mới bị thách thức tại tòa án, Tòa án Tối cao có thể sẽ bác bỏ chúng", ông Wolff cho biết.

Minh Đức (Theo CBC, The Guardian)