Goldman Sachs cảnh báo rủi ro khi doanh nghiệp Trung Quốc ra biển lớn

Goldman Sachs cảnh báo rủi ro khi doanh nghiệp Trung Quốc ra biển lớn. Ảnh minh họa: Getty.

Goldman Sachs cảnh báo rủi ro khi doanh nghiệp Trung Quốc ra biển lớn

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang tăng tốc mở rộng hoạt động ra nước ngoài nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, Goldman Sachs cho rằng nhà đầu tư không còn đánh giá cao việc gia tăng thị phần bằng mọi giá mà muốn nhìn thấy khả năng sinh lời thực chất.

Làn sóng doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài đang thu hút sự quan tâm của giới đầu tư quốc tế. Từ ô tô điện, thiết bị gia dụng đến robot công nghiệp và dịch vụ chuyển phát nhanh, nhiều doanh nghiệp tìm kiếm khách hàng tại các thị trường mới trong bối cảnh sức mua nội địa Trung Quốc còn yếu. Tuy nhiên, theo ngân hàng đầu tư Mỹ Goldman Sachs, tốc độ mở rộng nhanh chưa đủ để bảo đảm doanh nghiệp sẽ được thị trường chứng khoán định giá cao hơn.

Trong một podcast do Goldman Sachs công bố, bà Trina Chen, đồng trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu khu vực Đại Trung Hoa thuộc Goldman Sachs Research, nhận định thị trường đang tìm kiếm những kế hoạch mở rộng có khả năng tạo lợi nhuận.

Quan điểm này phản ánh sự thay đổi trong cách nhà đầu tư đánh giá chiến lược quốc tế hóa của doanh nghiệp Trung Quốc. Thay vì chỉ quan tâm số lượng thị trường mới hoặc tốc độ tăng doanh thu, họ chú trọng khả năng duy trì biên lợi nhuận, kiểm soát chi phí và bảo vệ thị phần trước các đối thủ.

Một doanh nghiệp có thể bán được nhiều sản phẩm hơn tại thị trường nước ngoài nhưng chưa chắc tạo ra giá trị tương ứng cho cổ đông nếu chi phí tiếp thị, phân phối và cạnh tranh giá tăng nhanh hơn doanh thu. Đây là vấn đề ngày càng quan trọng khi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc lựa chọn mở rộng quốc tế để giảm sự phụ thuộc vào thị trường nội địa.

Goldman Sachs cảnh báo rủi ro khi doanh nghiệp Trung Quốc ra biển lớn.

Thị phần nước ngoài có thể tăng lên 31% vào năm 2035

Theo dự báo ngày 14/9 của nhóm nghiên cứu Goldman Sachs do bà Trina Chen tham gia, thị phần tại các thị trường nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc trong những lĩnh vực được khảo sát có thể đạt 31% vào năm 2035, so với mức khoảng 18% hiện tại.

Phạm vi phân tích bao gồm hơn 10 lĩnh vực, trong đó có chuyển phát nhanh, robot công nghiệp và các sản phẩm điện gia dụng như máy điều hòa.

Những ngành này cho thấy tham vọng quốc tế hóa của doanh nghiệp Trung Quốc không còn giới hạn trong sản xuất hàng tiêu dùng giá rẻ. Các nhà sản xuất đang từng bước đưa năng lực công nghiệp, chuỗi cung ứng và công nghệ ra thị trường quốc tế.

Một ví dụ là hãng ô tô Geely, doanh nghiệp Trung Quốc đã công bố kế hoạch gia nhập thị trường Canada trong năm tiếp theo. Động thái này phản ánh xu hướng các nhà sản xuất ô tô tìm kiếm dư địa phát triển ngoài thị trường nội địa.

Theo Goldman Sachs, hoạt động kinh doanh tại nước ngoài thường mang lại lợi nhuận cao hơn so với thị trường Trung Quốc cho nhiều doanh nghiệp. Chênh lệch này tạo điều kiện để họ đưa ra mức giá cạnh tranh mà vẫn có khả năng duy trì lợi nhuận.

Tuy nhiên, lợi thế chi phí không đồng nghĩa với thành công dài hạn. Khi nhiều doanh nghiệp cùng tiếp cận một thị trường, cạnh tranh có thể khiến giá bán và lợi nhuận giảm nhanh.

Nỗi lo xuất khẩu cuộc chiến giảm giá ra thế giới

Một trong những rủi ro lớn nhất được Goldman Sachs đề cập là khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc lặp lại mô hình cạnh tranh khốc liệt từng diễn ra tại thị trường nội địa.

Tại Trung Quốc, hiện tượng thường được gọi là involution, có thể hiểu là cạnh tranh quá mức, khiến các doanh nghiệp liên tục hạ giá và gia tăng nguồn lực nhưng hiệu quả kinh tế không cải thiện tương ứng. Trong môi trường này, doanh nghiệp có thể tăng sản lượng hoặc giành thêm khách hàng nhưng biên lợi nhuận lại bị thu hẹp.

Các cơ quan quản lý Trung Quốc đã tìm cách xử lý tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động quốc tế, nhà đầu tư lo ngại áp lực tương tự có thể xuất hiện ở những thị trường mới.

Bà Trina Chen cho rằng doanh nghiệp cần chứng minh việc mở rộng toàn cầu không dẫn đến một vòng xoáy giảm giá, nơi cạnh tranh làm suy yếu khả năng sinh lời của cả ngành.

Bên cạnh cạnh tranh thương mại, những yếu tố như căng thẳng địa chính trị và hạn chế tiếp cận thị trường cũng ảnh hưởng đến triển vọng kinh doanh và diễn biến giá cổ phiếu. Các rào cản này có thể khiến doanh nghiệp phải thay đổi kế hoạch đầu tư, lựa chọn địa điểm sản xuất hoặc điều chỉnh hệ thống phân phối.

Theo Goldman Sachs, sự thiếu chắc chắn về triển vọng lợi nhuận là một lý do khiến giá cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng mở rộng ra nước ngoài.

Điều đó cũng cho thấy thị trường tài chính đang phân biệt ngày càng rõ giữa tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng tạo ra giá trị thực chất. Trong khi thận trọng với doanh nghiệp đang mở rộng, nhà đầu tư lại phản ứng mạnh trước nguy cơ suy giảm vị thế của những công ty đã có chỗ đứng trên thị trường.

Theo bà Trina Chen, việc doanh nghiệp lâu năm mất từ 10% đến 15% thị phần có thể đi kèm mức giảm vốn hóa thị trường từ 50% đến 80%. Mức mất thị phần ở khoảng 10–15%, trong đó mức giảm vốn hóa có thể xảy ra lên tới 50–80%. Nhận định của Trina Chen, Goldman Sachs. Đây không phải quan hệ "nhân quả" cố định áp dụng cho mọi doanh nghiệp.

Sự chênh lệch giữa mức mất thị phần và biến động vốn hóa cho thấy nhà đầu tư thường định giá doanh nghiệp dựa trên kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai, thay vì chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh hiện tại. Khi một doanh nghiệp mất vị thế cạnh tranh, thị trường có thể điều chỉnh đồng thời các giả định về tốc độ tăng trưởng, biên lợi nhuận và khả năng duy trì khách hàng.

Vì vậy, sự mở rộng của doanh nghiệp Trung Quốc có thể tạo ra sức ép lên những thương hiệu đã hiện diện lâu năm tại các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi doanh nghiệp Trung Quốc giành thêm thị phần đều được hưởng mức tăng tương ứng về giá cổ phiếu. Khả năng chuyển thị phần thành lợi nhuận vẫn là yếu tố quyết định.

Mỹ Latinh và các thị trường mới nổi trở thành điểm đến

Chiến lược mở rộng của doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ tập trung vào Mỹ và châu Âu. Theo Goldman Sachs, một số thị trường mới nổi đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận những phân khúc mà đối thủ quốc tế chưa khai thác sâu. Khu vực Mỹ Latinh là một ví dụ.

Trong báo cáo công bố tháng 9/2026, công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor nhận định các thương hiệu Trung Quốc đang chuyển từ vị thế những doanh nghiệp mới gia nhập sang các đối thủ có khả năng hiện diện lâu dài.

Sự phát triển này có thể làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh tại Mỹ Latinh, nhất là trong các ngành hàng mà doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế về sản xuất, chi phí và hệ thống cung ứng. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá, các thương hiệu cần xây dựng mạng lưới phân phối, dịch vụ sau bán hàng và khả năng thích ứng với nhu cầu tiêu dùng địa phương.

Đây cũng là những yếu tố quyết định liệu doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động lâu dài sau giai đoạn thâm nhập thị trường hay không.

Góc nhìn

Làn sóng mở rộng quốc tế của doanh nghiệp Trung Quốc có thể tạo ra cả cơ hội lẫn sức ép đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trước hết, sự gia tăng hiện diện của các nhà sản xuất Trung Quốc tại những thị trường thứ ba có thể khiến cạnh tranh trở nên gay gắt hơn đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực có sản phẩm và nhóm khách hàng tương đồng.

Lợi thế về quy mô sản xuất và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Trung Quốc có thể gây áp lực lên giá bán. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng chất lượng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và dịch vụ khách hàng để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào cạnh tranh giá.

Ở chiều ngược lại, việc doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng mạng lưới sản xuất và phân phối quốc tế cũng có thể tạo thêm cơ hội hợp tác cho những doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, logistics, linh kiện và dịch vụ hỗ trợ.

Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng đối tác, năng lực sản xuất và tiêu chuẩn kỹ thuật. Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ và sản xuất thiết bị, diễn biến này còn đặt ra yêu cầu đầu tư vào nghiên cứu sản phẩm, tự động hóa và quản trị chi phí.

Một chiến lược mở rộng thị trường chỉ bền vững khi doanh nghiệp có thể duy trì lợi nhuận sau khi tính đầy đủ chi phí đầu tư, vận hành và cạnh tranh. Thông điệp từ Goldman Sachs vì vậy vượt ra ngoài phạm vi thị trường chứng khoán Trung Quốc. Trong môi trường kinh doanh toàn cầu ngày càng cạnh tranh, tăng trưởng về quy mô cần đi cùng hiệu quả tài chính và khả năng giữ vững vị thế thị trường.

Với các doanh nghiệp Trung Quốc, thách thức hiện nay không đơn thuần là bán được nhiều hàng hóa hơn ở nước ngoài, mà là chứng minh họ có thể kiếm được lợi nhuận bền vững từ quá trình toàn cầu hóa.

Doanh nghiệp Trung Quốc tăng tốc tại Mỹ Latinh

Theo báo cáo của Euromonitor International công bố ngày 9/9/2026, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ Latinh đạt gần 300 tỷ USD trong năm 2025, tăng 7% so với năm trước.

Doanh số tính theo số lượng sản phẩm điện gia dụng Trung Quốc tại khu vực này tăng khoảng 55% so với năm 2020. Trong lĩnh vực thời trang, Shein vươn từ vị trí thứ 11 năm 2020 lên thứ ba năm 2025 về quy mô thương hiệu quần áo và giày dép.

Những con số này cho thấy các doanh nghiệp Trung Quốc đang tận dụng thương mại điện tử, chuỗi cung ứng và tiếp thị số để gia tăng sự hiện diện tại thị trường mới nổi.