Greenland trở thành 'đôi mắt mới' của Mỹ ở Bắc Cực

Mỹ đang mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland trong bối cảnh Bắc Cực ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với Washington và NATO.

Thỏa thuận quốc phòng mới giữa Mỹ, Đan Mạch và chính quyền Greenland cho phép Washington mở rộng căn cứ lực lượng vũ trụ Pituffik và thiết lập thêm các cơ sở quân sự tại Narsarsuaq và Mestersvig.

Thỏa thuận được Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen ký ngày 22/9 tại New York.

Văn kiện sửa đổi thỏa thuận quốc phòng Mỹ-Đan Mạch năm 1951, đồng thời cho phép Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Greenland.

Tuy nhiên, việc xây dựng các cơ sở mới tại Narsarsuaq và Mestersvig vẫn cần sự phê chuẩn của Greenland và Đan Mạch.

Narsarsuaq nằm ở phía nam Greenland, từng là căn cứ không quân Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh trước khi đóng cửa vào năm 1958.

Hiện khu vực này chỉ có vài chục cư dân. Mestersvig nằm ở phía đông bắc Greenland và hiện được sử dụng bởi Đội tuần tra Sirius của Đan Mạch, đơn vị chịu trách nhiệm duy trì sự hiện diện của Copenhagen tại khu vực hẻo lánh này.

Ngoài việc mở rộng cơ sở quân sự, thỏa thuận còn nhấn mạnh vai trò lớn hơn của NATO trong an ninh Bắc Cực.

Các điều khoản được công bố cho thấy Washington và các đồng minh muốn hạn chế khả năng những quốc gia ngoài NATO thiết lập cơ sở quân sự hoặc duy trì hiện diện quân sự tại Greenland, đồng thời kiểm soát các khoản đầu tư được xem là nhạy cảm về an ninh.

Vị trí địa lý khiến Greenland trở thành điểm quan sát quan trọng đối với Bắc Mỹ và Bắc Đại Tây Dương. Hòn đảo nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, gần các tuyến tiếp cận từ Bắc Cực xuống Đại Tây Dương.

Căn cứ Pituffik hiện là cơ sở quân sự của Mỹ ở cực bắc và có vai trò trong hoạt động cảnh báo sớm, theo dõi không gian và phòng thủ tên lửa. Thỏa thuận mới cho phép Washington tiếp tục hiện đại hóa cơ sở này.

Các chuyên gia được South China Morning Post dẫn lời cho rằng việc Mỹ tăng hiện diện tại Greenland có thể tạo ra một "hàng rào" quân sự và chính trị nhằm hạn chế khả năng Nga hoặc Trung Quốc mở rộng hoạt động tại khu vực.

Giáo sư Marc Lanteigne thuộc Đại học Bắc Cực Na Uy nhận định trọng tâm ngày càng lớn là giám sát các tuyến hàng hải chiến lược quanh Greenland.

Trong khi trợ lý giáo sư Troy Bouffard thuộc Đại học Alaska Fairbanks cho rằng sự hiện diện này có thể giúp Mỹ và đồng minh giảm những khoảng trống giám sát tại Bắc Cực.

Bắc Cực đang thay đổi nhanh khi băng biển tan khiến nhiều tuyến hàng hải trở nên dễ tiếp cận hơn.

Điều này làm gia tăng giá trị quân sự, thương mại và địa chính trị của Greenland. Với Washington, việc tăng hiện diện tại hòn đảo không chỉ củng cố khả năng giám sát hướng Bắc Đại Tây Dương mà còn mở rộng mạng lưới phòng thủ trong một khu vực đang ngày càng được các cường quốc chú ý.