Vì sao Mỹ từ chối kế hoạch mở lại eo biển Hormuz của Iran?
Washington bác đề xuất đình chiến với Iran vì cho rằng Tehran yêu cầu quá nhiều nhượng bộ, trước khi bước vào đàm phán.
Tổng thống Mỹ Donald Trump bác đề xuất 7 ngày của Iran nhằm chấm dứt giao tranh, mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán, cho rằng các điều kiện Tehran đưa ra chưa phù hợp với những gì Washington muốn đạt được.
Đề xuất của Iran được chuyển tới Mỹ thông qua các bên trung gian trong thời gian diễn ra kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York.
Theo đề xuất, Mỹ phải chấm dứt các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, giải phóng tài sản Iran bị phong tỏa, nới các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động bán dầu và dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran. Đổi lại, Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuz vào ngày thứ 7.
Ông Trump cho biết Iran muốn đạt được một thỏa thuận nhưng đó "không phải là thỏa thuận mà tôi muốn thực hiện".
Trước đó, ông nói Tehran muốn nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz vì đang chịu tổn thất lớn từ việc tuyến hàng hải chiến lược này bị đóng cửa. Dù bác đề xuất, Tổng thống Mỹ vẫn cho biết ông kỳ vọng các cuộc đàm phán với Iran có thể được nối lại trong tuần này.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz giải thích rằng Washington không chấp nhận việc Tehran yêu cầu được tiếp cận các khoản tài sản bị đóng băng và giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt ngay từ đầu tiến trình.
Theo ông Waltz, Iran đang yêu cầu các nhượng bộ trước khi hai bên thực sự bước vào đàm phán về những vấn đề cốt lõi, đặc biệt là chương trình hạt nhân.
Ông Waltz cũng cho rằng Washington không còn tin tưởng đầy đủ vào cam kết của Tehran sau những tranh cãi liên quan thỏa thuận đạt được hồi tháng 6.
Phía Mỹ cáo buộc Iran đã vi phạm các điều khoản trước đó, trong khi Tehran bác bỏ và cho rằng Washington mới là bên phá vỡ thỏa thuận trước. Hai bên hiện đưa ra những cách diễn giải trái ngược về diễn biến dẫn tới giao tranh trở lại.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran vẫn chờ phản hồi chính thức của Washington thông qua các kênh trung gian.
Ông tuyên bố Iran đã chuẩn bị cho khả năng giao tranh tái diễn nhưng vẫn muốn duy trì ngoại giao, đồng thời cho rằng chỉ một giải pháp đàm phán mới có thể tháo gỡ thế bế tắc hiện nay.
Việc Mỹ bác đề xuất không đồng nghĩa các kênh đối thoại đã đóng lại. Washington vẫn để ngỏ khả năng đàm phán, trong khi Tehran tiếp tục gắn việc mở lại eo biển Hormuz với những điều kiện kinh tế và quân sự.
Điều này khiến tương lai của tuyến hàng hải chiến lược và tiến trình giải quyết xung đột vẫn phụ thuộc vào khả năng 2 bên tìm được một khuôn khổ thỏa thuận chấp nhận được.
