Greenland tuyên bố không cần tàu bệnh viện Mỹ giữa tranh luận chiến lược ở Bắc Cực

Tổng thống Donald Trump công bố trên mạng xã hội đề xuất điều một tàu bệnh viện của hải quân Mỹ tới Greenland. Thông điệp được đưa ra công khai, kèm hình ảnh minh họa một tàu bệnh viện sơn trắng mang biểu tượng chữ thập đỏ, với lập luận nhằm hỗ trợ chăm sóc y tế cho người dân vùng lãnh thổ Bắc Cực này.

Chỉ 2 ngày sau, lãnh đạo Greenland chính thức phản hồi. Thủ hiến Jens-Frederik Nielsen tuyên bố chính quyền không cần sự hỗ trợ dưới hình thức tàu bệnh viện và nhấn mạnh người dân Greenland đang được thụ hưởng hệ thống y tế công miễn phí.

Theo ông, mọi sáng kiến hợp tác quốc tế, nếu có, phải được trao đổi qua kênh ngoại giao chính thức thay vì thông báo đơn phương.

Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, có quyền tự quản cao trong nhiều lĩnh vực nội bộ.

Sau phản hồi từ Nuuk, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen cũng lên tiếng ủng hộ quan điểm của Greenland, cho biết hệ thống y tế hiện tại vẫn bảo đảm chăm sóc cơ bản. Trong trường hợp điều trị chuyên sâu, bệnh nhân có thể được chuyển tới Đan Mạch đại lục.

Về mặt kỹ thuật, các tàu bệnh viện chủ lực của hải quân Mỹ thuộc lớp Mercy, điển hình là USNS Mercy và USNS Comfort.

Mỗi tàu có lượng giãn nước khoảng 69.000 tấn, chiều dài gần 272 m, vận tốc tối đa khoảng 31 km/h.

Tàu được trang bị 12 phòng mổ, khoảng 1.000 giường bệnh, cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh như máy chụp cắt lớp vi tính và thiết bị X-quang kỹ thuật số.

Thủy thủ đoàn và nhân viên y tế có thể lên tới hơn 1.200 người khi triển khai đầy đủ. Đây là những nền tảng y tế nổi có khả năng tiếp nhận số lượng lớn bệnh nhân trong thảm họa hoặc xung đột.

Tuy nhiên, trong trường hợp Greenland, vấn đề không nằm ở năng lực kỹ thuật của con tàu mà ở bối cảnh chính trị và chiến lược.

Greenland có vị trí then chốt tại Bắc Cực, án ngữ các tuyến hàng hải và không phận nối liền Bắc Mỹ với châu Âu. Khu vực này cũng ngày càng quan trọng trong tính toán quân sự do băng tan mở ra tuyến vận tải mới và tiềm năng tài nguyên.

Mỹ từ lâu duy trì hiện diện quân sự tại Greenland thông qua căn cứ không quân Pituffik, trước đây gọi là Thule. Căn cứ này giữ vai trò cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo và giám sát không gian.

Trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc tại Bắc Cực gia tăng, mọi động thái tăng cường hiện diện, dù dưới hình thức nhân đạo, đều dễ bị đặt trong lăng kính chiến lược.

Việc đề xuất điều tàu bệnh viện vì thế được một số nhà phân tích xem là động thái mang tính biểu tượng, thể hiện cam kết và sự quan tâm của Mỹ với Greenland. Tuy nhiên, phản ứng từ Nuuk cho thấy chính quyền sở tại muốn bảo vệ quyền tự chủ và tránh tạo ấn tượng về sự phụ thuộc.

Diễn biến này một lần nữa cho thấy Bắc Cực không chỉ là câu chuyện khí hậu hay kinh tế, mà còn là bàn cờ địa chính trị nhạy cảm. Trong bối cảnh đó, ngay cả một tàu bệnh viện với chức năng thuần túy y tế cũng có thể trở thành tâm điểm của tranh luận chiến lược.

Việt Hùng