Hà Nội bứt phá từ cuộc 'cách mạng' bộ máy hai cấp: Khi chính quyền thực sự vì dân

Sau một năm chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thủ đô Hà Nội đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử trong quản trị hành chính.

Hiệu quả đong đếm bằng những con số thực chất

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương với mục tiêu xây dựng một nền hành chính hiệu năng và hiện đại, Hà Nội đã triển khai cuộc sắp xếp đơn vị hành chính với quy mô khổng lồ và quyết tâm chính trị cao nhất. Đây là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn khi thành phố thực hiện giảm từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 đơn vị, tương ứng với tỷ lệ giảm tới 76% số đơn vị hành chính cấp xã. Cùng với đó là việc kết thúc hoạt động của toàn bộ 30 quận, huyện, thị xã để chuyển dịch sang phương thức quản trị hai cấp gồm thành phố và xã, phường.

Sau một năm chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thủ đô Hà Nội đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử trong quản trị hành chính.

Quá trình này không đơn thuần là sự sáp nhập cơ học mà là một cuộc tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển và mô hình quản trị. Điểm nhấn đột phá trong tổ chức bộ máy là việc thành phố mạnh dạn rà soát, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ theo hướng giảm đầu mối trung gian và dồn trọng tâm nguồn lực cho tuyến đầu. Tính đến giữa năm 2026, trong tổng số gần 129.000 cán bộ công chức của toàn thành phố, có tới 85% nhân sự đang trực tiếp công tác tại cấp xã để phục vụ nhân dân, tạo nên một bộ máy thực sự gần dân và sát dân.

Trong số hơn 2.000 nhiệm vụ quản lý nhà nước, UBND thành phố đã phân cấp và ủy quyền cho cấp xã thực hiện tới 929 nhiệm vụ. Việc ủy quyền này tập trung mạnh vào các lĩnh vực có khối lượng công việc lớn và tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh như nội vụ, y tế, văn hóa, tài nguyên môi trường. Thành phố cũng đã chọn đúng huyệt đạo khi tập trung tái cấu trúc 25 thủ tục trọng điểm vốn chiếm tới 81% tổng lưu lượng hồ sơ để giảm thiểu ách tắc ngay từ thượng nguồn.

Chủ trương này lập tức mang lại những hiệu quả có thể đong đếm rõ ràng bằng những con số thực chất. Việc phân cấp đã giúp rút ngắn trung bình từ 3 đến 5 ngày giải quyết cho mỗi thủ tục hành chính, qua đó tiết kiệm khoảng 572.000 giờ công lao động, tương đương với hơn 63 tỷ đồng chi phí xã hội.

Minh chứng sinh động nhất cho sự cải thiện năng lực phục vụ là tỷ lệ hồ sơ quá hạn đã giảm mạnh từ mức 44,63% của năm 2025 xuống chỉ còn 4,2% trong nửa đầu năm 2026. Thành phố đã từng bước hình thành phương thức quản trị mới theo hướng thành phố kiến tạo, cơ sở chủ động và người dân được phục vụ tốt hơn.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở những báo cáo khô khan mà còn hiện hữu sinh động qua từng mô hình sáng tạo tại địa phương. Tại xã đảo Minh Châu, một địa phương từng đối mặt với nhiều khó khăn do địa lý cách trở, chính quyền hai cấp đã mang lại luồng sinh khí mới khi giúp xã trở thành đơn vị đầu tiên cả nước lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân. Đặc biệt, mô hình chính quyền hai phục vụ với việc cán bộ trực tiếp xuống tận hộ gia đình vào buổi tối để hỗ trợ giải quyết thủ tục đã đưa chính quyền gắn bó mật thiết với nhân dân.

Tại các khu vực đô thị, sự chủ động của cấp cơ sở cũng tạo ra những đột phá bất ngờ. Phường Đông Ngạc đã thay đổi tư duy từ giải quyết công việc theo quy trình sang giải quyết theo nhu cầu thực tế, tháo gỡ thành công nhiều điểm nghẽn bức xúc về ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.

Phường Tây Hồ lại nổi lên như một điểm sáng với mô hình điểm phục vụ hành chính công lưu động tại các nhà văn hóa tổ dân phố, giúp giảm tải tới 30% áp lực tại trụ sở chính. Hay tại xã Quang Minh, Đảng ủy xã đã quyết liệt tháo gỡ dứt điểm món nợ đất dịch vụ tồn tại gần 20 năm để giao đất cho hàng trăm hộ dân, qua đó khôi phục trọn vẹn niềm tin của nhân dân vào bộ máy chính quyền.

Chuyển đổi số là xung lực thúc đẩy kinh tế phát triển

Cuộc cách mạng về quản trị tại Thủ đô luôn gắn liền với việc vận hành chính quyền số để giảm bớt các thao tác thủ công và tăng cường điều hành trên môi trường mạng. Thành phố đã công khai 100% thủ tục hành chính và hoàn thành tái cấu trúc hơn 1.100 thủ tục cùng với việc chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nội bộ.

Ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi đã phát huy hiệu quả sâu rộng với hơn 6,2 triệu tài khoản đăng ký, trở thành kênh tương tác tin cậy để chính quyền tiếp nhận và xử lý hàng trăm nghìn phản ánh của người dân. Đặc biệt, bước tiến mang tính cách mạng là việc thành phố đã giải quyết hơn 619.000 hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính, cho phép người dân tiếp cận dịch vụ công ở mọi địa điểm thuận tiện nhất.

Việc vận hành thông suốt mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng với những nỗ lực cải cách hành chính đã tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, tạo động lực phát triển kinh tế to lớn. Trong năm 2025, GRDP của thành phố tăng 8,16% với tổng thu ngân sách nhà nước đạt trên 711.000 tỷ đồng và thu hút 4,4 tỷ USD vốn FDI.

Đà tăng trưởng này tiếp tục được khẳng định vững chắc trong quý I năm 2026 với mức tăng 7,87%. Những kết quả kinh tế ấn tượng này song hành cùng sự tín nhiệm của nhân dân khi các khảo sát ghi nhận tỷ lệ hài lòng với sự phục vụ của chính quyền đạt tới 98,95%.

Nhìn lại chặng đường một năm qua, tại hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội, được tổ chức mới đâu, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định mô hình chính quyền hai cấp là chủ trương hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với thực tiễn đặc thù của một đô thị đặc biệt.

Tuy nhiên, Hà Nội cũng đã nhận diện rõ sáu nhóm điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ, bao gồm cả những nội dung thuộc thẩm quyền thành phố và những vấn đề cần kiến nghị Trung ương xem xét.

Thành phố đặt mục tiêu đến hết tháng 7/2026 sẽ cơ bản xóa bỏ các điểm nghẽn thuộc thẩm quyền trách nhiệm của mình, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy chế phối hợp giữa bốn trục để xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân và cơ quan.

Đề cập phương hướng thời gian tới, một trong những nội dung được Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới, với tầm nhìn dài hạn và mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, thành phố Hà Nội cần tiếp tục đi đầu trong đổi mới công tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Việc nghiên cứu các tiêu chí bảo đảm không gian hoạt động hiệu quả của cấp xã về quy mô diện tích và dân số sẽ được chú trọng để phù hợp với tốc độ đô thị hóa.

Với quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của nhân dân, Thủ đô đang tự tin hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng một Hà Nội văn hiến, văn minh và hiện đại.