Hà Nội: Cho phép thử nghiệm xe buýt tự hành, robotaxi, robot giao hàng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc

Thử nghiệm 4 nhóm phương tiện trong 24 tháng

Theo Quyết định của UBND thành phố Hà Nội, thời gian thử nghiệm là 24 tháng kể từ ngày Quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát có hiệu lực. Phạm vi thực hiện tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc, theo các tuyến đường cố định được thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát. Bốn nhóm phương tiện thuộc phạm vi thử nghiệm gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng.

Robot giao hàng tự hành của Phenikaa-X. Ảnh: Phenikaa-X

Dự án hướng tới thử nghiệm nền tảng công nghệ phương tiện tự hành cấp độ cao trong khu vực giao thông có kiểm soát. Hệ thống tích hợp các cấu phần công nghệ gồm LiDAR, camera, bản đồ số HD 2D/3D, định vị GPS độ chính xác cao cùng các thuật toán trí tuệ nhân tạo như SLAM, học máy và học sâu. Việc vận hành được kích hoạt theo từng nhóm phương tiện, từng phương tiện, từng tuyến đường, điều kiện vận hành và từng giai đoạn.

Mục tiêu được xác định trước hết là kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy và tính sẵn sàng của xe tự hành trong điều kiện giao thông thực tế; đánh giá mô hình vận tải công cộng tự hành, trải nghiệm người dùng và khả năng tích hợp với hệ thống hiện có. Đồng thời, thử nghiệm nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu, báo cáo khoa học và nền tảng phục vụ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với xe tự hành tại Việt Nam.

Quyết định cũng xác định việc hoàn thiện nền tảng công nghệ phương tiện tự hành do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình vận hành và mô hình quản lý phù hợp với điều kiện giao thông đô thị của Hà Nội. Kết quả thử nghiệm được dự kiến làm cơ sở nghiên cứu phát triển các mô hình dịch vụ giao thông thông minh, xe buýt tự hành, robotaxi và logistics tự động trong khu vực có kiểm soát.

Phenikaa-X được xác định là doanh nghiệp khoa học và công nghệ Việt Nam, được cấp phép thử nghiệm công nghệ tự hành cấp độ 4 và sở hữu bằng độc quyền sáng chế về robot tự hành giao hàng chặng cuối tại Việt Nam. Doanh nghiệp tự phát triển toàn bộ phần mềm tự hành và nền tảng quản lý đội xe, đồng thời hợp tác thiết kế phần cứng với Alpha Asimov.

Theo hồ sơ, hệ thống xe tự hành được phát triển theo hai hướng công nghệ: sử dụng LiDAR kết hợp bản đồ độ chính xác cao HD Map và thuật toán điều khiển dựa trên luật Rule-based; đồng thời phát triển hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo đầu cuối AI End-to-End trên nền tảng NVIDIA DRIVE sau khi tích lũy đủ dữ liệu giao thông thực tế tại Việt Nam.

Kiểm soát chặt an toàn, dữ liệu và trách nhiệm vận hành

Một nội dung đáng chú ý là cơ chế kiểm soát đối với các phương tiện trong quá trình thử nghiệm. Một số quy định pháp luật chuyên ngành được đề xuất tạm thời không áp dụng trong phạm vi thử nghiệm, nhưng đi kèm các biện pháp kiểm soát thay thế.

Đối với các yêu cầu về chất lượng an toàn kỹ thuật, đăng ký, kiểm định phương tiện, dự thảo đặt ra cơ chế đánh giá kỹ thuật riêng trước khi phương tiện được đưa vào thử nghiệm theo từng giai đoạn, đánh giá độc lập của bên thứ ba và yêu cầu phương tiện thử nghiệm phải có biển nhận biết. Đặc biệt, xe buýt và robotaxi bắt buộc có người giám sát an toàn tại vị trí lái, có khả năng can thiệp thủ công ngay lập tức khi hệ thống phát sinh lỗi hoặc vượt giới hạn vận hành an toàn.

Trong thời gian thử nghiệm, Phenikaa-X không được tổ chức kinh doanh vận tải thương mại và không được thu phí vận tải thương mại. Xe buýt tự hành và robotaxi phải có người giám sát trên xe; robot dọn vệ sinh và robot giao hàng phải có người giám sát tại hiện trường. Người giám sát an toàn trên xe buýt và robotaxi phải có giấy phép lái xe phù hợp, được đào tạo, đủ sức khỏe và sẵn sàng tiếp quản điều khiển khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Giám sát từ xa robot giao hàng. Ảnh: T.Hằng

Từng phương tiện chỉ được đưa vào vận hành thực địa sau khi Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Thành phố xác nhận bằng văn bản các thông tin liên quan đến số định danh, cấu hình phần cứng, phiên bản phần mềm, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn, tuyến và điều kiện vận hành, người giám sát, phương án dừng khẩn cấp, cứu hộ, phòng cháy, chữa cháy, bảo hiểm và kết nối dữ liệu giám sát. Việc chuyển giai đoạn, mở rộng tuyến, bổ sung phương tiện hoặc thay đổi cấu hình, phần mềm cũng phải được xác nhận lại.

Quy mô vận hành được dự kiến giới hạn theo các tuyến cố định, có bản đồ HD và hệ thống giám sát. Tốc độ tối đa dự kiến không quá 40 km/h, thời gian hoạt động trong giờ hành chính từ 9 giờ đến 16 giờ 30 phút, có thể bao gồm cả cuối tuần và ngày lễ. Trong 12 tháng thử nghiệm công khai, xe buýt dự kiến phục vụ khoảng 40.000 - 50.000 lượt khách, robotaxi khoảng 20.000 - 35.000 lượt khách. Mỗi lượt vận chuyển, xe buýt tối đa 8 người ngồi trên xe và robotaxi tối đa 4 người, không tính lực lượng giám sát.

Cơ chế giám sát được giao cho Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Thành phố. Cơ quan này tổ chức giám sát định kỳ theo tháng, quý, năm và giám sát đột xuất khi có yêu cầu hoặc khi phát sinh sự cố. Nội dung giám sát gồm việc tuân thủ phương án thử nghiệm, an toàn vận hành, quản lý dữ liệu, yêu cầu kỹ thuật và các tác động xã hội của thử nghiệm.

Đồng thời thiết lập chế độ báo cáo theo nhiều cấp độ. Phenikaa-X phải thực hiện báo cáo nội bộ hằng ngày, báo cáo tháng và báo cáo theo từng giai đoạn. Với sự cố mức 3, báo cáo sơ bộ phải được thực hiện trong 2 giờ, báo cáo chi tiết trong 24 giờ; sự cố mức 4 phải báo cáo trong 1 giờ; sự cố mức 5 phải báo cáo ngay lập tức.

Quản lý dữ liệu cũng được đặt trong phạm vi kiểm soát chặt chẽ. Dữ liệu thu thập gồm hình ảnh từ camera, dữ liệu LiDAR, radar, GNSS, IMU, nhật ký vận hành và bản đồ số HD Map. Dữ liệu cảm biến được sử dụng để giám sát từ xa, phân tích và điều tra sự cố, đánh giá an toàn, kết quả thử nghiệm và huấn luyện, kiểm thử mô hình trí tuệ nhân tạo phục vụ hoạt động tự hành.

Dữ liệu phải được lưu trữ tối thiểu 6 tháng kể từ thời điểm thu thập và tối đa không quá 24 tháng, tính từ thời điểm thu thập dữ liệu đầu tiên trong phạm vi thử nghiệm. Toàn bộ dữ liệu gốc được dự kiến tự động tiêu hủy chậm nhất 6 tháng kể từ ngày kết thúc thử nghiệm và chuyển giao cho UBND thành phố thông qua Sở Khoa học và Công nghệ, trừ dữ liệu đang được lưu giữ theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ điều tra, giải quyết sự cố hoặc theo quy định khác của pháp luật.

Đối với dữ liệu hình ảnh, dự thảo yêu cầu ẩn danh hóa, bao gồm che mờ khuôn mặt người và biển số phương tiện khác trên đường. Dữ liệu gốc từ phương tiện không được chuyển ra nước ngoài; việc chia sẻ dữ liệu cũng được phân cấp theo mục đích và đối tượng sử dụng. Khi xảy ra sự cố liên quan đến dữ liệu cá nhân thuộc trường hợp phải thông báo, tổ chức thực hiện thử nghiệm phải thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân chậm nhất 72 giờ kể từ khi phát hiện, đồng thời báo cáo Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Thành phố và Sở Khoa học và Công nghệ trong thời hạn 48 giờ.

Việc đánh giá kết quả thử nghiệm sẽ dựa trên dữ liệu vận hành thực tế, hồ sơ kỹ thuật, báo cáo sự cố, kết quả giám sát và các tiêu chí, chỉ số, KPI đã được xác định. Các nhóm tiêu chí gồm an toàn vận hành; công nghệ và kỹ thuật; hiệu quả vận hành; người dùng, cộng đồng và mô hình dịch vụ; dữ liệu và phục vụ quản lý nhà nước; mức độ tuân thủ pháp luật và Quy chế thử nghiệm.

Theo dự thảo, việc chuyển giai đoạn hoặc mở rộng phạm vi thử nghiệm không căn cứ vào cam kết đơn phương của Phenikaa-X mà phải dựa trên dữ liệu vận hành, dữ liệu sự cố, dữ liệu can thiệp, dữ liệu hộp đen, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn và ý kiến của cơ quan hướng dẫn, giám sát, kiểm soát. Sau khi kết thúc thử nghiệm, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan đánh giá kết quả, tổng hợp báo cáo UBND thành phố Hà Nội xem xét theo quy định.