Hà Nội chuyển hóa di sản thành động lực kinh tế sáng tạo

Từ di sản đến hệ sinh thái sáng tạo

Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông, không gian hồ Hoàn Kiếm (Di tích Quốc gia đặc biệt), TP Hà Nội tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 có sự tham gia của ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam; ông Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội; ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam; ông Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam; bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội...

Với chủ đề "Kinh tế sáng tạo" và tên gọi "Thăng Long Kẻ Nghệ", Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 gồm 150 hoạt động, thu hút gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ và nhà sáng tạo trong nước, quốc tế đến từ 21 quốc gia. Đây là lần đầu tiên lễ hội triển khai hình thức nghệ sĩ quốc tế đồng sáng tạo cùng nghệ sĩ Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, lễ hội năm nay được triển khai xuyên suốt từ đầu năm, bắt đầu với sự kiện công bố chương trình vào tháng 12/2025, tiếp đó là hoạt động khởi động "Tụ hội sáng tạo - Hành trình đến Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026" vào tháng 1/2026 và Lễ hội chính diễn ra trong tháng 11. Chuỗi hoạt động kéo dài cả năm thể hiện định hướng chuyển từ "tổ chức lễ hội" sang "xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị".

Theo bà Hà, bước sang mùa thứ năm, lễ hội lấy cảm hứng từ lịch sử đô thị Thăng Long - Kẻ Chợ, tôn vinh tài hoa, kỹ năng và năng lực sáng tạo được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ. "Kẻ Nghệ" hôm nay không chỉ có nghệ nhân, người làm nghề mà còn bao gồm các nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ sĩ, người làm công nghệ, người trẻ và cộng đồng sáng tạo.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cho biết, sẽ tiếp tục hỗ trợ Hà Nội củng cố hệ sinh thái sáng tạo, bảo tồn di sản sống và mở rộng giao lưu quốc tế.

Thông qua mạch kết nối "Thị - phố - nghề" cùng ba trục triển khai gồm kinh tế sáng tạo, nghệ thuật liên ngành và đồng sáng tạo, Lễ hội hướng tới kết nối các nguồn lực văn hóa, di sản, hình thành những giá trị mới phục vụ phát triển đô thị.

"Với thông điệp 'Kết tài hoa, dệt tài sản', Hà Nội kỳ vọng chuyển hóa giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành tài sản có khả năng phát triển lâu dài; tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô", Phó Chủ tịch Vũ Thu Hà nhấn mạnh.

Bà Hà cũng cho biết, TP Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, tạo thêm không gian văn hóa, khơi thông nguồn lực sáng tạo trong xã hội, từng bước nâng cao sức hấp dẫn, bản sắc và năng lực cạnh tranh. Qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của Hà Nội - thành phố đầu tiên của Việt Nam gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Tại lễ khai mạc, lãnh đạo TP Hà Nội kêu gọi UNESCO, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nghệ sĩ và người dân tiếp tục đồng hành, đóng góp để sáng tạo thực sự trở thành nguồn năng lượng phát triển của Hà Nội.

Di sản sống trong dòng chảy sáng tạo đương đại

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam nhận định, việc Hà Nội được UNESCO vinh danh là "Thành phố vì Hòa bình" năm 1999 và trở thành thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế năm 2019, cho thấy di sản văn hóa phong phú của Thủ đô có thể trở thành nền tảng cho một tương lai hòa nhập và đổi mới.

Bà Vũ Thu Hà cho biết, UBND TP Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, tạo thêm không gian văn hóa, khơi thông nguồn lực sáng tạo trong xã hội, từng bước nâng cao sức hấp dẫn, bản sắc và năng lực cạnh tranh.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, từ sáng kiến tôn vinh tài năng sáng tạo của thành phố, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội đã phát triển thành nền tảng kết nối nghệ sĩ, nhà thiết kế, nghệ nhân, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời đưa sáng tạo vào không gian công cộng, thúc đẩy những hình thức hợp tác mới.

Ông Jonathan Wallace Baker nhận định, chủ đề Lễ hội 2026 "Thăng Long Kẻ Nghệ" đặc biệt phù hợp với một thành phố có bản sắc được hình thành qua hơn một nghìn năm lịch sử, nghề thủ công và giao lưu văn hóa.

Trong lịch sử, phố và chợ Thăng Long là nơi nghệ nhân, thương nhân và cộng đồng gặp gỡ, trao đổi hàng hóa, chia sẻ kiến thức, kỹ năng và ý tưởng. Những truyền thống đó vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa Hà Nội hôm nay.

Tuy nhiên, di sản không chỉ là những giá trị còn lại từ quá khứ mà còn là nguồn tài nguyên sống động, liên tục được làm mới qua sự sáng tạo của các thế hệ kế thừa. Việc đặt nghề thủ công truyền thống trong cuộc đối thoại với nghệ thuật, kiến trúc và thiết kế đương đại sẽ mở ra những biểu đạt sáng tạo, sản phẩm và cơ hội mới.

Một số hình ảnh biểu diễn nghệ thuật tại lễ khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cũng nhấn mạnh, kinh tế sáng tạo không chỉ được xây dựng bởi nghệ sĩ hay nhà thiết kế mà cần sự tham gia của cộng đồng địa phương, giới trẻ, cơ quan công quyền và doanh nghiệp.

Việc chuyển đổi các khu chợ, đường phố, công viên và không gian công cộng thành nơi diễn ra hoạt động nghệ thuật, giao lưu văn hóa cho thấy sáng tạo không chỉ giới hạn trong phòng trưng bày hay thiết chế văn hóa mà hiện diện ngay trong đời sống đô thị, góp phần gắn kết cộng đồng và mở ra cơ hội phát triển bền vững.

Ông Jonathan Wallace Baker bày tỏ, UNESCO tự hào khi đồng hành cùng Hà Nội trên hành trình xây dựng thành phố sáng tạo, trong đó có sự hợp tác với Tập đoàn SOVICO hỗ trợ các sáng kiến văn hóa và tạo điều kiện cho tài năng trẻ. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm hợp tác giữa UNESCO và Việt Nam, tổ chức này mong muốn tiếp tục hỗ trợ Hà Nội củng cố hệ sinh thái sáng tạo, bảo tồn di sản sống và mở rộng giao lưu quốc tế.