Vũng Tàu: Kết nối khảo cổ, đờn ca tài tử, hát bội và thời trang trong chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc

Từ những phát hiện khảo cổ mới giai đoạn 2020-2025, tiếng đờn ca tài tử, nghệ thuật hát bội đến ba bộ sưu tập áo dài lấy cảm hứng từ sân khấu truyền thống của nhà thiết kế Việt Hùng, chương trình hứa hẹn mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm đa dạng về di sản văn hóa.

Khám phá những phát hiện khảo cổ mới

Mở đầu chuỗi hoạt động là lễ khai mạc trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo TP. HCM - Những phát hiện mới giai đoạn 2020-2025”, diễn ra vào chiều 15/11 tại Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa - Vũng Tàu (cơ sở 2, số 4 Trần Phú, phường Vũng Tàu).

(Ảnh: Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa Vũng Tàu)

Chuyên đề giới thiệu kết quả hợp tác nghiên cứu giữa Bảo tàng và Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ, tập hợp những phát hiện khảo cổ từ vùng đồi đất đỏ, khu vực cửa sông, ven biển đến Côn Đảo. Thông qua hệ thống hiện vật kết hợp tư liệu về địa điểm và bối cảnh phát hiện, trưng bày góp phần phác họa đời sống vật chất, tinh thần cũng như hoạt động giao lưu của các cộng đồng cư dân từng sinh sống trên vùng đất này.

Mỗi hiện vật là một câu chuyện về lịch sử. Từ những món đồ trang sức, vật dụng sinh hoạt đến đồ gốm trong các di tích mộ táng, người xem có cơ hội tìm hiểu kỹ thuật chế tác, tập quán và dấu ấn văn hóa của cư dân cổ. Qua đó, khảo cổ học không chỉ được giới thiệu bằng những kết quả nghiên cứu chuyên môn mà còn trở thành hành trình khám phá quá khứ gần gũi với công chúng.

Đưa đờn ca tài tử, hát bội và văn hóa Chơ Ro vào không gian bảo tàng

Một trong những điểm nhấn của chương trình là hành trình nghệ thuật “Dấu ấn con tàu trắng”, diễn ra từ 18 giờ đến 20 giờ 30 ngày 15/11, do Bảo tàng phối hợp với Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM tổ chức.

Thay vì thưởng thức nghệ thuật trên một sân khấu cố định, khán giả sẽ được trải nghiệm các tiết mục ngay trên tuyến tham quan bảo tàng. Chương trình “Xây chầu đại bội” gợi lại không khí sinh hoạt văn hóa tại đình làng Nam Bộ; “Tiếng vọng trăm năm” đưa âm thanh đờn ca tài tử đến gần hơn với không gian trưng bày; trong khi “Khoảnh khắc hòa bình” kết hợp âm nhạc, ca hát và hoạt cảnh tại khu vực giới thiệu về Côn Đảo.

Ngày 15/11/2026, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa - Vũng Tàu và Khu di tích Bạch Dinh sẽ trở thành những điểm hẹn văn hóa đặc sắc với chuỗi hoạt động kết nối khảo cổ học, nghệ thuật truyền thống và thời trang (ảnh: Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa Vũng Tàu)

Đặc biệt, chương trình còn giới thiệu hai tiết mục văn hóa truyền thống của đồng bào Chơ Ro do các nghệ nhân trực tiếp biểu diễn. Trong đó, “Mừng khách về với làng Chơ Ro” do Đào Quốc Trung sưu tầm và dàn dựng, kết hợp biểu diễn cồng chiêng, hát dân ca và múa theo chiêng, với sự tham gia của 15 nghệ nhân. Tiết mục “Hội làng Cồng chiêng - Dân ca Chơ Ro” do Dương Văn Củng biên đạo, cũng có sự góp mặt của 15 nghệ nhân Chơ Ro.

Tiếp nối hành trình là đêm hội di sản “Sắc màu biển gọi”, diễn ra từ 20 giờ 30 đến 21 giờ 45 tại sân khấu ngoài trời của Bảo tàng. Bên cạnh hát bả trạo và những tiết mục tái hiện không khí hội làng, khán giả còn được thưởng thức màn diễn “Ông già cõng vợ đi xem hội”, với kỹ thuật một nghệ sĩ thể hiện hai vai, kết hợp hình nộm để tạo nên màn trình diễn độc đáo. Các tiết mục ca hát, vũ đạo hiện đại sẽ tiếp nối, khép lại đêm diễn bằng đại cảnh “Việt Nam tinh hoa”.

Cùng thời điểm, tại Khu di tích Bạch Dinh (số 6 Trần Phú, phường Vũng Tàu), chương trình “Dấu xưa - Sắc mới” sẽ mang đến cuộc gặp gỡ giữa nghệ thuật hát bội và thời trang áo dài Việt Nam.

Từ 20 giờ đến 21 giờ, nhà thiết kế Việt Hùng giới thiệu ba bộ sưu tập áo dài lấy cảm hứng từ mặt nạ và phục trang hát bội. Qua ba chương trình diễn mang tên “Dấu xưa”, “Lan tỏa” và “Nét mới”, những đường nét, màu sắc đặc trưng của nghệ thuật sân khấu truyền thống được chuyển tải vào ngôn ngữ thiết kế thời trang đương đại.

Trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo TP. HCM - Những phát hiện mới giai đoạn 2020-2025” (ảnh: Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa Vũng Tàu)

Các màn trình diễn áo dài được đan xen với cổ bản hát bội, tạo nên sự kết hợp giữa âm nhạc, sân khấu và thời trang trong không gian kiến trúc lịch sử của Bạch Dinh.

Trước đó, từ 18 giờ đến 20 giờ, du khách có thể tham gia không gian “Nét xưa - Cổ phục”, tìm hiểu trang phục Việt Nam qua các thời kỳ, kiểu dáng, chất liệu và kỹ thuật may. Từ 18 giờ 05, hoạt động trải nghiệm “Hát bội - Đường dẫn dấu xưa” tại khu vực sảnh sau sẽ giới thiệu nghệ thuật hóa trang, phục trang và cách tạo hình nhân vật hát bội, giúp công chúng hiểu thêm về những đặc trưng của loại hình sân khấu truyền thống này.

Việc tổ chức đồng thời các hoạt động tại Bảo tàng và Bạch Dinh mở ra nhiều lựa chọn cho người dân, du khách. Người yêu thích lịch sử có thể khám phá trưng bày khảo cổ; khán giả yêu nghệ thuật truyền thống có thể thưởng thức đờn ca tài tử, hát bội và văn hóa Chơ Ro; trong khi những người quan tâm đến thời trang có thể tìm hiểu sự giao thoa giữa cổ phục, nghệ thuật sân khấu và thiết kế áo dài.

Diễn ra trong tháng 11, thời điểm TP.HCM hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu tiên (24/11), Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết (18-24/11) và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), chuỗi hoạt động ngày 15/11 không chỉ tạo thêm điểm đến văn hóa cho người dân, du khách mà còn góp phần đưa di sản đến gần hơn với đời sống đương đại.