Lâm Đồng: Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo bền vững tại Đà Lạt

Nhiều sự kiện văn hóa-nghệ thuật tổ chức tại Đà Lạt thời gian qua thu hút người dân địa phương và du khách. (Ảnh: BẢO VĂN)

Hội thảo là diễn đàn đánh giá chặng đường 3 năm thực hiện các cam kết sau khi Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO, đồng thời đề xuất định hướng phát triển giai đoạn mới.

Tham dự hội thảo, có lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, đại diện UNESCO tại Việt Nam, các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ và sở, ngành liên quan.

Chủ trì hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ sáng tạo

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo hoạt động Thành phố sáng tạo âm nhạc UNESCO tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh, âm nhạc đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần, bản sắc văn hóa và sức hấp dẫn riêng có của Đà Lạt. Từ những thanh âm của núi rừng, tiếng cồng chiêng của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên, các làn điệu dân ca truyền thống đến âm nhạc cổ điển, âm nhạc đương đại và những hoạt động biểu diễn nghệ thuật mang tính quốc tế, tất cả đã góp phần tạo nên một không gian âm nhạc đa dạng, giàu bản sắc và cảm xúc.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh, âm nhạc đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần, bản sắc văn hóa và sức hấp dẫn riêng của Đà Lạt. (Ảnh: BẢO VĂN)

Năm 2023, Đà Lạt được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các thành phố sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc, mở ra cơ hội để địa phương phát huy giá trị văn hóa, tăng cường giao lưu quốc tế, phát triển công nghiệp văn hóa và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ sáng tạo khu vực, thế giới.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Đồng chí cho rằng, danh hiệu UNESCO không phải đích đến cuối cùng mà phải trở thành động lực, nền tảng cho quá trình phát triển lâu dài, thực chất và bền vững. Giá trị của danh hiệu cần được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống văn hóa; sự phát triển của cộng đồng sáng tạo; cơ hội nghề nghiệp cho nghệ sĩ, nghệ nhân; việc bảo tồn, trao truyền di sản âm nhạc và những đóng góp thiết thực đối với phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng Tôn Thiện San cho biết, Đà Lạt chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc năm 2023, trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam được ghi danh ở lĩnh vực này. (Ảnh: BẢO VĂN)

Báo cáo đề dẫn hội thảo, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng Tôn Thiện San cho biết, ngày 31/10/2023, Đà Lạt chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc, trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam được ghi danh ở lĩnh vực này. Đây vừa là sự ghi nhận bản sắc và tiềm năng văn hóa của Đà Lạt, vừa là trách nhiệm thực hiện những cam kết về sáng tạo, bảo tồn di sản, phát triển cộng đồng và hợp tác quốc tế.

Ngày 31/10/2023, Đà Lạt chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc. (Ảnh: BẢO VĂN)

Ba năm qua, tỉnh Lâm Đồng và Đà Lạt đã quan tâm tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, âm nhạc phong phú, từ đương đại đến các hoạt động biểu diễn cộng đồng, giao lưu nghệ thuật và phát huy di sản cồng chiêng Tây Nguyên. Những hoạt động đó góp phần mở rộng không gian sáng tạo, đưa âm nhạc đến gần hơn với người dân và du khách.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc phát huy danh hiệu vẫn đặt ra yêu cầu về cơ chế điều phối thống nhất; nguồn lực và không gian sáng tạo thường xuyên; sự tham gia của cộng đồng; phương pháp đo lường hiệu quả; cũng như việc thực hiện đầy đủ các cam kết với UNESCO. Danh hiệu chỉ thật sự có ý nghĩa khi chuyển hóa thành lợi ích thiết thực, lâu dài cho người dân và sự phát triển bền vững của địa phương.

Chiều phố núi Đà Lạt. (Ảnh: BẢO VĂN)

Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker cho rằng, việc Đà Lạt trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc, vừa là sự ghi nhận những thành tựu đã đạt được, vừa mang ý nghĩa lớn hơn là một cam kết đối với tương lai. Đó là cam kết đặt văn hóa và sáng tạo ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển đô thị, đồng thời tạo ra những cơ hội thiết thực cho các nghệ sĩ, cộng đồng và các thế hệ mai sau.

Những gợi mở để kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo bền vững

Tại hội thảo, gần 30 tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia tập trung phân tích những kết quả, hạn chế và đề xuất giải pháp phát triển thành phố sáng tạo âm nhạc trong giai đoạn tới. Nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu đặt cộng đồng chủ thể vào vị trí trung tâm trong bảo tồn, phát huy di sản.

Các chuyên gia cũng đề xuất chuyển từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang đồng sáng tạo, đồng quản trị di sản; xây dựng cơ chế phối hợp và chia sẻ lợi ích minh bạch giữa doanh nghiệp du lịch với nghệ nhân.

Chuyên gia, nhà khoa học trình bày tham luận tại hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Một số ý kiến đề cập yêu cầu chuẩn hóa hạ tầng tri thức, tăng cường đào tạo và trao truyền âm nhạc truyền thống; đề xuất tăng cường liên kết giữa cộng đồng, nhà trường và cơ sở đào tạo; tạo điều kiện để nghệ nhân dân gian trực tiếp tham gia giảng dạy trong trường học. Đây được xem là giải pháp góp phần thu hẹp khoảng cách thế hệ, duy trì môi trường thực hành và trao truyền di sản.

Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Theo ông Jonathan Wallace Baker, để thành phố sáng tạo âm nhạc phát triển bền vững, Đà Lạt cần xây dựng hệ sinh thái sáng tạo vững mạnh và bao trùm, trong đó nghệ sĩ, cơ sở giáo dục, tổ chức văn hóa, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương có điều kiện hợp tác, cùng phát triển. Việc đầu tư phát triển tài năng, cơ sở hạ tầng văn hóa và mở rộng cơ hội thực hành, biểu đạt nghệ thuật có ý nghĩa thiết yếu. Việc tạo cơ hội để tri thức truyền thống đối thoại với những thực hành nghệ thuật mới sẽ giúp Đà Lạt xây dựng bản sắc sáng tạo vừa bắt nguồn từ di sản, vừa cởi mở với thế giới.

Đại biểu tham dự hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Hội thảo dành sự quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ trong phát triển không gian sáng tạo; nghiên cứu phân vùng cảnh quan âm thanh đô thị, bảo đảm hài hòa giữa hoạt động biểu diễn nghệ thuật với yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái, không gian đặc trưng của Đà Lạt.

Các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý tham luận tại hội thảo. (Ảnh: BẢO VĂN)

Nhiều ý kiến khuyến nghị tỉnh Lâm Đồng sớm ban hành quy chế về không gian và cơ chế điều phối danh hiệu; đưa nội dung “cộng đồng đồng sáng tạo” thành trụ cột của kế hoạch hành động giai đoạn 2027-2031.

Nhiều tên tuổi âm nhạc quốc tế như Boney M, Liz Mitchell, Joy và Samantha Fox trình diễn tại "Dalat Spring Concert”, dự án âm nhạc quốc tế tổ chức tại Đà Lạt năm 2024. (Ảnh: BẢO VĂN)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bài, nguyên Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Trường đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cần hướng dẫn thống nhất cách thể hiện chủ thể danh hiệu trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, áp dụng cho các thành phố sáng tạo khác của Việt Nam.

Lâm Đồng triển khai các sáng kiến cấp quốc tế, gồm chương trình hòa âm cồng chiêng Đông Nam Á, thanh âm của đại ngàn và Festival âm nhạc quốc tế Lang Biang theo cam kết với UNESCO khi Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo âm nhạc. (Ảnh: BẢO VĂN)

Như Báo Nhân Dân đã thông tin, để giữ vững danh hiệu Thành phố sáng tạo âm nhạc giai đoạn 2025-2027, Đà Lạt tiếp tục triển khai các cam kết với UNESCO, gồm các sáng kiến cấp địa phương như di sản âm nhạc của tương lai; chương trình liên kết, đào tạo âm nhạc; xây dựng và củng cố mạng lưới không gian văn hóa, sáng tạo thành phố và các hoạt động khuyến khích sáng tạo âm nhạc. Đồng thời, triển khai 3 sáng kiến cấp quốc tế, gồm chương trình hòa âm cồng chiêng Đông Nam Á, thanh âm của đại ngàn và Festival âm nhạc quốc tế Lang Biang.

Đà Lạt phát triển nhiều không gian âm nhạc trong cộng đồng. Trong ảnh: Buổi hòa nhạc tại không gian âm nhạc Phố Bên Đồi. (Ảnh: BẢO VĂN)

Nhiều ý kiến lưu ý, việc chuẩn bị báo cáo định kỳ năm 2027 gửi Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO và xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2027-2031 là nhiệm vụ quan trọng. Thành công của thành phố sáng tạo cần được đánh giá bằng hiệu quả bảo tồn, trao truyền di sản, mức độ tham gia của cộng đồng, cải thiện sinh kế cho người hoạt động sáng tạo và những đóng góp cụ thể cho phát triển bền vững.

Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam 2026 - Vietnam Jazz Heritage Festival 2026 tổ chức tại Đà Lạt từ ngày 6-8/11, mang đến cho công chúng những chương trình biểu diễn âm nhạc đặc sắc. (Ảnh: BẢO VĂN)

Tại hội thảo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng và Trường đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện về văn hóa. (Ảnh: BẢO VĂN)

Từ danh hiệu được quốc tế ghi nhận, Đà Lạt cần tiếp tục chuyển hóa thành những chương trình, sản phẩm và không gian sáng tạo có sức sống trong đời sống xã hội, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và khẳng định bản sắc đô thị sáng tạo âm nhạc trong dòng chảy hội nhập quốc tế.