Hà Nội chuyển mạnh từ 'xử lý' sang 'phòng ngừa từ gốc' trong phòng, chống tham nhũng

Quản trị liêm chính, minh bạch, hiện đại

Ngày 1-4-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa đồng hành thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới mục tiêu quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.

Cán bộ, đảng viên thành phố Hà Nội tham dự Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tại điểm cầu Thành ủy Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí, điểm mới nổi bật của nghị quyết là quan điểm xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đồng thời xem xét toàn diện bối cảnh lịch sử cụ thể, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội và lợi ích quốc gia, dân tộc làm căn cứ để xử lý phù hợp. Trong đó, ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.

Tư duy xuyên suốt được xác định là chuyển mạnh từ “chống” là chủ yếu sang “phòng ngừa từ gốc là căn bản”. Nghị quyết đề ra hệ thống giải pháp để “không muốn” tham nhũng bằng giáo dục, xây dựng văn hóa liêm chính; “không thể” tham nhũng bằng cơ chế chặt chẽ, minh bạch; “không dám” tham nhũng bằng kiểm soát quyền lực, xử lý nghiêm minh và “không cần” tham nhũng bằng chính sách đãi ngộ hợp lý. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, rõ trách nhiệm.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn, kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền hai cấp, nhất là trong các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu, xử lý nghiêm tình trạng chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu.

Đồng chí Lê Minh Trí cho biết, Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập được xác định là những công cụ quan trọng để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ sớm, từ xa. Song song với đó là hoàn thiện chính sách đãi ngộ để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu tạo chuyển biến đột phá trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; tháo gỡ vướng mắc các công trình, dự án tồn đọng, quản lý chặt chẽ tài chính, tài sản công, đổi mới phương pháp quản trị quốc gia. Trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu được xác định rõ ràng, đi đôi với cơ chế khuyến khích, bảo vệ người chủ động phát hiện, xử lý vi phạm trong nội bộ.

Hà Nội xác định phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm. Ảnh: Phạm Hùng

Phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi

Ngay sau khi kết thúc Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức hội nghị triển khai các Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, trong đó có Nghị quyết số 04-NQ/TW. Điều này thể hiện tinh thần vào cuộc khẩn trương, trách nhiệm, tiên phong của Đảng bộ, chính quyền Thủ đô trong triển khai thực hiện nghị quyết.

Ngày 22-4-2026, Thành ủy Hà Nội chính thức ban hành Chương trình hành động số 11-CTr/TU nhằm quán triệt, triển khai nghiêm túc Nghị quyết số 04-NQ/TW, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị Thủ đô.

Chương trình xác định mục tiêu xuyên suốt là kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kiểm soát chặt chẽ quyền lực, không để phát sinh vi phạm; xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu thực sự gương mẫu, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực và uy tín ngang tầm nhiệm vụ.

Yêu cầu triển khai được đặt ra rất cụ thể: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Đồng thời bám sát mục tiêu, quan điểm của nghị quyết, cụ thể hóa phù hợp với từng cơ quan, đơn vị, địa phương; triển khai đồng bộ, quyết liệt, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Đặc biệt, phòng, chống lãng phí được xác định là nội dung đột phá, đặt ngang tầm với phòng, chống tham nhũng và lấy hiệu quả sử dụng nguồn lực làm thước đo chủ yếu.

Hà Nội xác định phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm. Các cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch được hoàn thiện và thực hiện nghiêm, nhất là ở các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao.

Công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra được tăng cường theo hướng chủ động, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Việc xử lý vi phạm được thực hiện toàn diện, đồng bộ, trong đó ưu tiên thu hồi tài sản, khuyến khích khắc phục hậu quả, áp dụng linh hoạt các biện pháp hành chính, dân sự, kinh tế trước khi xem xét xử lý hình sự.

Đồng thời, tiếp tục tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy định theo hướng đồng bộ, thống nhất, khả thi; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao tính công khai, minh bạch, kiểm soát hiệu quả tài sản, thu nhập. Các giải pháp kiểm soát quyền lực được gắn với đổi mới công tác cán bộ, xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá định lượng, thực chất; kiên quyết sàng lọc, thay thế cán bộ không đáp ứng yêu cầu.

Một nội dung đột phá là tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực; chấm dứt đầu tư dàn trải; kiểm soát ngay từ khâu quyết định chủ trương đầu tư; rà soát, xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài; khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tài sản công phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, phát huy vai trò giám sát của nhân dân; xây dựng văn hóa liêm chính, văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội; kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Ban Chỉ đạo Thành ủy về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được giao chủ trì kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện.

Chương trình được triển khai theo lộ trình rõ ràng: từ Quý II-2026 quán triệt, triển khai; giai đoạn 2026-2029 tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp; năm 2030 tổng kết trước thềm Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XIX, bảo đảm chương trình đi vào thực chất, hiệu quả...

Từ định hướng của Nghị quyết số 04-NQ/TW đến Chương trình hành động số 11-CTr/TU của Thành ủy cho thấy, Hà Nội đang thể hiện rõ tư duy đổi mới trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực: Lấy phòng ngừa làm nền tảng, kiểm soát quyền lực làm then chốt, minh bạch và trách nhiệm giải trình làm công cụ, văn hóa liêm chính làm giá trị cốt lõi. Cách tiếp cận này không chỉ nhằm ngăn chặn vi phạm mà còn tạo dựng môi trường quản trị liêm chính, hiệu quả, góp phần xây dựng hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh, phát triển bền vững.