Hà Nội đề xuất siết nguồn thải khi sửa Luật Bảo vệ môi trường

Các kiến nghị tập trung vào việc siết chặt quản lý nguồn thải, kiểm soát ô nhiễm không khí, hoàn thiện cơ chế phân cấp và nâng cao tính khả thi của chính sách, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Rà soát kỹ, tránh chồng chéo

Xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường sẽ bị xử phạt nặng. Ảnh: Đức Duy

Trong văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội cơ bản thống nhất sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước; đồng thời khắc phục tồn tại, bất cập phát sinh trong quá trình thực thi Luật.

Theo Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Lưu Thị Thanh Chi, dự thảo luật lần này tập trung sửa đổi nhiều nội dung quan trọng như đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, quản lý chất lượng không khí, quản lý chất thải, kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon và chuyển đổi số trong lĩnh vực môi trường. Đây đều là những vấn đề lớn, có tác động trực tiếp đến quá trình phát triển bền vững của Thủ đô.

Đáng chú ý, thành phố Hà Nội đánh giá cao việc bổ sung quy định về dự báo, cảnh báo ô nhiễm không khí; đồng thời cho phép địa phương áp dụng các biện pháp điều tiết phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch theo mức phát thải. Đây là hướng đi phù hợp với thực tiễn, nhất là trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn đang có xu hướng gia tăng.

Tuy nhiên, thành phố cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, để các quy định này đi vào cuộc sống, cần làm rõ cơ chế phối hợp liên vùng, liên tỉnh trong kiểm soát ô nhiễm - bởi thực tế ô nhiễm không khí không dừng lại ở ranh giới hành chính. Bên cạnh đó, cần xây dựng khung xác định cấp độ ô nhiễm và các kịch bản ứng phó khẩn cấp tương ứng, bảo đảm tính chủ động và kịp thời.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nước, theo bà Lưu Thị Thanh Chi, thành phố Hà Nội đồng tình với cách tiếp cận quản lý nguồn thải gắn với khả năng chịu tải của nguồn tiếp nhận. Tuy nhiên, thành phố đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý lưu vực sông, đặc biệt là việc chia sẻ dữ liệu, giám sát chất lượng nước và kiểm soát nguồn thải, nhằm bảo đảm quản lý thống nhất đối với các nguồn nước liên thông.

Đối với đánh giá tác động môi trường, việc phân loại dự án theo mức độ rủi ro và tách biệt giữa đánh giá chi tiết với đánh giá đơn giản được đánh giá là hợp lý. Song, thành phố Hà Nội kiến nghị cần làm rõ tiêu chí phân định giữa các nhóm dự án để tránh cách hiểu khác nhau, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện.

Ở một số quy định cụ thể, thành phố đề xuất chỉnh sửa theo hướng chặt chẽ hơn. Chẳng hạn, đối với giấy phép môi trường, cần quy định rõ việc xả thải chỉ được thực hiện khi đạt quy chuẩn cho phép; tránh cách diễn đạt dễ gây hiểu nhầm là “được phép xả thải”.

Trong quản lý chất thải, thành phố đề nghị siết chặt điều kiện đối với các đơn vị thu gom, tái chế, yêu cầu phải là tổ chức có chức năng, được cấp phép phù hợp. Điều này nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm thứ cấp từ hoạt động tái chế không bảo đảm tiêu chuẩn.

Bên cạnh đó, thành phố cũng chỉ ra một số nội dung có nguy cơ chồng chéo với quy định hiện hành, như việc xử phạt hành vi rơi vãi vật liệu trong quá trình vận chuyển - vốn đã thuộc thẩm quyền của lực lượng chức năng khác. Do vậy, cần rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Một điểm đáng chú ý trong góp ý của Hà Nội là đề xuất lựa chọn phương án phân loại rác thải sinh hoạt thành 3 nhóm: Rác tái chế, rác thực phẩm và rác còn lại. Cách phân loại này phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, trong đó rác thực phẩm có thể được tách riêng để tái chế, tái sử dụng.

Thành phố Hà Nội cũng nhấn mạnh cần có lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện hạ tầng và công nghệ, tránh gây áp lực cho người dân và hệ thống thu gom. Cùng với đó, thành phố đề nghị xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sản phẩm tái chế, nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, thúc đẩy thị trường sản phẩm tái chế phát triển minh bạch, bền vững.

Đồng bộ chính sách, hướng tới phát triển bền vững

Tình trạng đốt chất thải gây ô nhiễm môi trường vẫn diễn ra phổ biến, nhưng chưa được xử lý. Ảnh: Đức Duy

Một nội dung xuyên suốt trong góp ý của thành phố Hà Nội là yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp cơ sở. Thành phố đề nghị bổ sung quy định cụ thể về vai trò của UBND cấp xã, phường trong phát hiện, cảnh báo và xử lý ban đầu các sự cố môi trường. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, thành phố trong việc xử lý các sự cố vượt quá khả năng của cấp cơ sở hoặc có phạm vi ảnh hưởng rộng, bảo đảm sự phối hợp hiệu quả, kịp thời.

Thành phố Hà Nội cũng đề xuất mở rộng phân cấp cho cấp xã trong giải quyết các thủ tục hành chính và nhiệm vụ quản lý môi trường quy mô nhỏ, góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn, điểm mấu chốt của lần sửa đổi này là phải nâng cao tính thực thi của Luật. Thực tế cho thấy, không ít quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu hướng dẫn cụ thể nên khi triển khai tại địa phương vẫn gặp khó khăn, nhất là trong xử lý các vấn đề môi trường phát sinh hằng ngày.

“Nếu Luật sửa đổi làm rõ được thẩm quyền, quy trình và trách nhiệm của từng cấp, đặc biệt là cấp xã, thì hiệu quả quản lý sẽ được nâng lên rõ rệt. Đồng thời, các quy định cần được thiết kế theo hướng dễ áp dụng, có tiêu chí cụ thể, tránh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương”, ông Nguyễn Minh Tấn nhấn mạnh.

Liên quan đến quản lý phát thải khí nhà kính, thành phố Hà Nội đề nghị thống nhất chu kỳ kiểm kê 2 năm/lần từ trung ương đến địa phương và cấp cơ sở, phù hợp quy định hiện hành và cam kết quốc tế của Việt Nam. Thành phố cũng kiến nghị làm rõ thẩm quyền ban hành danh mục các cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính nhằm bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Ngoài ra, UBND thành phố Hà Nội đề nghị bổ sung quy định về giai đoạn chuyển tiếp, quy trình, biểu mẫu thay thế để bảo đảm thủ tục hành chính về môi trường được thực hiện liên tục, không bị gián đoạn khi Luật mới có hiệu lực.

Từ thực tiễn quản lý của một đô thị đặc biệt, những góp ý của thành phố Hà Nội không chỉ mang tính cụ thể, mà còn phản ánh nhiều vấn đề chung của cả nước. Việc tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi theo hướng đồng bộ, khả thi, sát thực tiễn sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.