Hà Nội đổi mới công nghệ các ngành kinh tế mũi nhọn: Chủ động giữ vai trò tiên phong

Hình ảnh rồng thời Lý bằng công nghệ drone trên bầu trời Hà Nội thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Ảnh: Corex

Ba trụ cột và yêu cầu đổi mới công nghệ

Hà Nội đang cụ thể hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia bằng Kế hoạch số 109/KH-UBND. Điểm đáng chú ý là kế hoạch không xuất phát từ “khoảng trống” mà được xây dựng trên nền tảng những chuyển động thực tiễn đã và đang diễn ra. Kế hoạch xác định ba ngành kinh tế mũi nhọn gồm: Công nghiệp văn hóa, du lịch (trọng tâm là du lịch văn hóa) và công nghiệp công nghệ số.

Sự lựa chọn này phản ánh rõ định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô: Từ dựa vào tài nguyên và lao động sang dựa trên tri thức, sáng tạo và công nghệ. Trong cấu trúc đó, công nghệ số đóng vai trò nền tảng; công nghiệp văn hóa tạo nội dung; còn du lịch là kênh khai thác và lan tỏa giá trị.

Thực tế cho thấy, cả ba lĩnh vực đều đã có những bước đi ban đầu trong ứng dụng công nghệ. Với công nghiệp văn hóa, các hoạt động trình chiếu 3D mapping, thực tế ảo, không gian nghệ thuật kết hợp công nghệ số tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây hay trong các bảo tàng đã góp phần làm mới cách tiếp cận di sản. Những hiện vật không còn “đứng yên” mà được số hóa, tăng tính tương tác.

Điều đó cho thấy, Hà Nội không thiếu nền tảng. Vấn đề đặt ra là cần chuyển từ các mô hình riêng lẻ sang cách tiếp cận có hệ thống. Đây cũng là lý do kế hoạch nhấn mạnh việc xác định danh mục công nghệ cốt lõi, xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ và phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng số hóa, hình thành hệ sinh thái sản phẩm văn hóa số.

Với du lịch, yêu cầu đổi mới công nghệ đến từ sự thay đổi nhanh của thị trường. Du khách ngày càng ưu tiên trải nghiệm thông minh, cá nhân hóa, sử dụng các dịch vụ số, từ tìm kiếm, đặt dịch vụ đến trải nghiệm tại điểm đến. Hà Nội đã từng bước ứng dụng công nghệ trong quảng bá, thanh toán điện tử, xây dựng nền tảng số, nhưng mức độ còn phân tán.

Trong khi đó, công nghiệp công nghệ số không chỉ là một ngành mũi nhọn, mà còn giữ vai trò “đòn bẩy” cho hai lĩnh vực còn lại. Yêu cầu đặt ra là chuyển từ gia công, cung cấp dịch vụ đơn giản sang thiết kế, phát triển sản phẩm “Make in Vietnam”, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn tổng thể, yêu cầu đổi mới công nghệ của ba ngành không xuất phát từ sự thiếu hụt, mà từ áp lực phải đi nhanh hơn để giữ lợi thế. Nếu không có lộ trình bài bản, các lợi thế sẵn có khó chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế. Ngược lại, nếu được tổ chức hiệu quả, đây sẽ là những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá và đóng góp lớn cho tăng trưởng.

Kích hoạt hệ sinh thái để hiện thực hóa mục tiêu

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng chỉ đạo, việc triển khai Kế hoạch số 109/KH-UBND cần được thực hiện đồng bộ, có lộ trình rõ ràng và gắn với yêu cầu thực tiễn của từng ngành.

Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội được giao vai trò đầu mối tham mưu tổ chức thực hiện, từ xác định công nghệ cốt lõi đến xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ. Các sở, ngành liên quan như Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch… có trách nhiệm đánh giá nhu cầu thị trường, khả năng tiếp cận công nghệ để đề xuất nhiệm vụ cụ thể theo từng giai đoạn.

Đáng chú ý, kế hoạch nhấn mạnh vai trò của các trường đại học, viện nghiên cứu - lực lượng nòng cốt trong phát triển tri thức và công nghệ. Về vấn đề này, Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông - PGS.TS Đặng Hoài Bắc cho biết, Học viện sẵn sàng phối hợp triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an toàn thông tin và dữ liệu lớn.

Trong khi đó, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) - GS.TS Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh, công nghiệp văn hóa cần được tiếp cận theo hướng chuyển hóa di sản thành tài nguyên sáng tạo. Các đề xuất như số hóa 3D di tích, xây dựng hệ thống tham quan ảo, ứng dụng công nghệ trong không gian di sản hay phát triển nguồn nhân lực “HeritageTech”... được đánh giá là phù hợp với định hướng phát triển của Thủ đô.

Sự tham gia của các cơ sở nghiên cứu - đào tạo cho thấy, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang dần hình thành. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, còn các chủ thể nghiên cứu, doanh nghiệp là lực lượng triển khai. Vì vậy, việc ban hành Kế hoạch số 109/KH-UBND không chỉ là bước tiếp nối các hoạt động đã có, mà còn là công cụ định hướng để kết nối nguồn lực, tạo sức bật mới cho các ngành kinh tế mũi nhọn. Mặt khác, cách tiếp cận này giúp Hà Nội vừa tránh nguy cơ tụt hậu, vừa củng cố vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế sáng tạo, từng bước định vị một Thủ đô hiện đại, giàu bản sắc và dựa trên tri thức.

Thu Hằng