Hà Nội đưa khoa học - công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới

Hà Nội đẩy mạnh phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, gắn nghiên cứu với ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa kết quả.

“Lượng hóa” mục tiêu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Theo Kế hoạch số 370/KH-UBND về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, tiến tới nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.

Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý là đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 57%. Tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% GRDP, trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%. Riêng năm 2026, thành phố bố trí 4% tổng chi cân đối ngân sách địa phương cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về nhân lực, Hà Nội đặt mục tiêu nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ quy đổi toàn thời gian đạt 14 người/10.000 dân; tỷ lệ lực lượng lao động trí thức trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược đạt tối thiểu 25%. Thành phố phấn đấu thu hút trên 200 chuyên gia, nhà khoa học là trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu tham gia hợp tác nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ.

Trong hoạt động nghiên cứu, Hà Nội đặt mục tiêu có 8-10 tổ chức khoa học và công nghệ được xếp hạng khu vực và thế giới; số công bố khoa học quốc tế tăng bình quân 10%/năm; số đơn đăng ký sáng chế, văn bằng bảo hộ sáng chế tăng 16-18%/năm. Tỷ lệ sáng chế được khai thác thương mại đạt 8-10% số văn bằng bảo hộ được cấp.

Đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thành phố phấn đấu hình thành 10 trung tâm đổi mới sáng tạo, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 50%; hình thành 3-5 doanh nghiệp công nghệ quy mô khu vực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và 1-2 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được định giá từ 1 tỷ USD trở lên. Hà Nội cũng đặt mục tiêu đứng đầu cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII).

Từ đề tài nghiên cứu đến bài toán thực tiễn

Điểm đáng chú ý trong định hướng giai đoạn 2026-2030 là Hà Nội chuyển từ cách quản lý theo từng đề tài đơn lẻ sang quản trị theo chương trình, sản phẩm và kết quả, dựa trên hệ thống chỉ tiêu OKR/KPI. Các nhiệm vụ khoa học, công nghệ sẽ được đặt hàng gắn với những bài toán lớn của thành phố và các công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, thành phố đặt ra cơ chế khoán chi theo kết quả, sản phẩm cuối cùng, chuyển sang hậu kiểm và chấp nhận rủi ro có kiểm soát gắn với trách nhiệm giải trình. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới cũng được dự kiến triển khai.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn, blockchain, robot, tài sản số, thiết bị bay không người lái, fintech, xe tự hành, công nghệ y - sinh và vật liệu mới. Trong đó, Hà Nội xác định thử nghiệm blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai theo hướng hỗ trợ lưu vết, đối chiếu và kiểm chứng dữ liệu; đồng thời nghiên cứu cơ chế ưu tiên mua sắm công, đặt hàng công đối với các sản phẩm công nghệ “Make in Hanoi” và “Make in Viet Nam”.

Danh mục công nghệ chiến lược được ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, IoT, blockchain, 5G/6G, robot, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ sinh học - y sinh và công nghệ đường sắt đô thị. Thành phố đặt mục tiêu tối thiểu 30% kết quả nghiên cứu từ viện, trường được chuyển giao thành công cho doanh nghiệp và thương mại hóa; phấn đấu thuộc nhóm 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về nghiên cứu, phát triển AI.

Về hạ tầng, Hà Nội sẽ hợp tác đầu tư hình thành một số trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm dữ liệu AI và trung tâm tính toán thông minh phục vụ nghiên cứu, mô phỏng và huấn luyện mô hình AI. Thành phố khai thác tiềm lực Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, đẩy nhanh tiến độ Khu Công nghệ cao sinh học Hà Nội và đưa Khu Công viên công nghệ phần mềm Hà Nội vào hoạt động.

Hà Nội cũng nghiên cứu, vận hành quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách thành phố để đầu tư trực tiếp cho khởi nghiệp sáng tạo theo nguyên tắc thị trường, quản lý rủi ro và minh bạch. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được định hướng phát triển theo mô hình “5 nhà”: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà băng.

Theo phân công, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội chủ trì triển khai kế hoạch, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, đồng thời đổi mới phương thức Nhà nước trực tiếp đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn của Thủ đô.

Việc “lượng hóa” các mục tiêu về đầu tư R&D, nhân lực, sáng chế, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và hạ tầng AI cho thấy Hà Nội đang định hướng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng gắn chặt hơn với tăng trưởng và nhu cầu phát triển thực tế của thành phố.