Hà Nội: Gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp phải đi đến kết quả cuối cùng

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Sở KHCN

Không để chính sách nằm trên giấy

Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số do UBND thành phố Hà Nội tổ chức chiều 30-9 đã cho thấy một hướng tiếp cận khác: Kiến nghị được tiếp nhận trước, phân loại, chuyển cơ quan xử lý và công khai tiến độ trên bảng theo dõi trực tuyến.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang, tính đến trước hội nghị, thành phố đã tiếp nhận 124 kiến nghị. Các kiến nghị tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn: Vốn cho đổi mới công nghệ; thị trường và “khách hàng đầu tiên”; môi trường thử nghiệm và hạ tầng nghiên cứu; thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ; dữ liệu và chuyển đổi số; nhân lực và liên kết viện, trường.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Sở KHCN

Đáng chú ý, nhóm kiến nghị về thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ có số lượng lớn nhất, với 34 kiến nghị. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là biết mình được hưởng ưu đãi nào, mà quan trọng hơn là biết chứng minh thế nào, nộp ở đâu và ai xử lý.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Hiệp Hòa Đào Mạnh Hùng phát biểu đề xuất ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Sở KHCN

Ông Cù Ngọc Trang nhấn mạnh: Hà Nội đã có một hệ thống cơ chế, chính sách mới, đặc biệt sau Nghị quyết số 57-NQ/TW và việc HĐND thành phố ban hành 6 nghị quyết thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhưng bước khó hơn là biến những cơ chế ấy thành năng lực, thành tăng trưởng và thành cơ hội cụ thể cho doanh nghiệp.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang và Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (HanoiSME) Mạc Quốc Anh điều hành hội nghị. Ảnh: Xuân Hải

Vì thế, theo ông Trang, trách nhiệm của cơ quan quản lý không dừng ở việc trả lời bằng cách dẫn một quy định. Doanh nghiệp phải được biết mình thuộc trường hợp nào, cần chuẩn bị gì, nộp ở đâu và bao giờ có kết quả.

Từ “có chính sách” đến một đường đi cụ thể

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, phân tích 124 kiến nghị cho thấy đây không phải là 124 vấn đề hoàn toàn tách biệt. Điểm chung là các công cụ chính sách của thành phố “chưa được nối thành một đường đi thông suốt từ chính sách đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường và từ nguồn lực công đến kết quả cuối cùng”.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Xuân Hải

Từ nhận diện đó, Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ trước ngày 30-11 phải hoàn thành việc thiết kế các “luồng chính sách” theo vòng đời của doanh nghiệp và công nghệ.

Cách làm này thay cho việc công bố, tuyên truyền chính sách theo kiểu liệt kê các nghị quyết, chính sách ưu đãi rồi để doanh nghiệp tự đọc, tự hiểu và tự ghép các chính sách với nhau. Mỗi “luồng” phải giúp doanh nghiệp biết mình đang ở đâu, được sử dụng công cụ nào, ai hướng dẫn, cần hồ sơ gì, bao lâu có kết quả và kết quả cuối cùng phải tạo ra cái gì.

Các luồng được yêu cầu làm rõ gồm: Nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và hạ tầng dùng chung; khởi nghiệp sáng tạo; thử nghiệm có kiểm soát; thương mại hóa và giao dịch công nghệ; tiếp cận vốn và đầu tư.

Phó Chủ tịch UBND thành phố đưa ra một ví dụ rất cụ thể: Một doanh nghiệp có công nghệ xử lý chất thải mới, đã có sản phẩm bước đầu nhưng chưa được kiểm chứng ở quy mô thực tế, chưa có khách hàng lớn và cần thêm vốn. Theo cách làm cũ, doanh nghiệp phải tự tìm từng chính sách. Theo cách tiếp cận mới, cơ quan quản lý phải xác định doanh nghiệp đang ở giai đoạn nào, thiếu điều kiện gì và điều hướng doanh nghiệp qua từng công cụ phù hợp, từ nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ, phòng thí nghiệm, thử nghiệm có kiểm soát, bảo hộ và thương mại hóa đến tiếp cận vốn, đầu tư.

Như vậy, thay vì một hệ thống chính sách mà doanh nghiệp phải tự “lắp ghép”, thành phố hướng tới một quy trình có đầu mối dẫn đường và theo dõi đến cùng.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Xuân Hải

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang đề xuất Phó Chủ tịch UBND thành phố cho phép Sở Khoa học và Công nghệ mở một cổng kiến nghị của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ số, theo hướng tương tự một kênh đối thoại trực tuyến.

Theo đề xuất, những kiến nghị, vướng mắc liên quan đến thuế, đất đai hay các chính sách ưu đãi khác có thể được doanh nghiệp cung cấp hồ sơ, tài liệu trực tuyến qua cổng này, thay vì phải cung cấp nhiều lần. Sở Khoa học và Công nghệ sẽ cố gắng kết nối cổng với các cơ quan thuế, bảo hiểm, hải quan và các sở, ngành của thành phố để từng bước xử lý trực tuyến, minh bạch hơn; qua đó làm rõ nội dung vướng mắc, điểm nghẽn và trách nhiệm của từng cơ quan.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhất trí với đề xuất thành lập cổng kiến nghị, đồng thời thống nhất thành lập tổ liên ngành để giải quyết các kiến nghị của doanh nghiệp. Ông cũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tham gia nhóm này để cùng phối hợp xử lý những vấn đề liên quan.

Nếu được triển khai đúng như đề xuất, đây sẽ là một kênh để những vướng mắc phát sinh sau hội nghị tiếp tục được tiếp nhận và xử lý, thay vì phải chờ đến một cuộc đối thoại tiếp theo mới được đưa ra.

Cục phó Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) Nguyễn Hoàng Giang trả lời các câu hỏi tại hội nghị. Ảnh: Sở KHCN

Thước đo không phải là số câu trả lời

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng yêu cầu phải coi 124 kiến nghị như 124 công việc phải đi đến kết quả cuối cùng, đồng thời nhấn mạnh, nếu doanh nghiệp nhận được một văn bản dẫn lại nghị quyết nhưng vẫn không biết ngày mai phải làm gì thì công việc chưa thể coi là hoàn tất.

Từ đó, thành phố đặt ra các yêu cầu xử lý cụ thể: Rà soát lại những nội dung đã trả lời để doanh nghiệp biết bước tiếp theo, hồ sơ, nơi nộp, người tiếp nhận và thời hạn; những nội dung thuộc thẩm quyền thành phố phải được quyết định, hướng dẫn; những vấn đề cần cơ chế mới phải có phương án tham mưu; còn nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp thành từng vấn đề cụ thể để kiến nghị Trung ương.

Quan trọng hơn, từ dữ liệu xử lý kiến nghị, thành phố sẽ hình thành hệ thống đánh giá hiệu quả chính sách hằng năm. Không chỉ đếm xem có bao nhiêu hồ sơ được tiếp nhận hay bao nhiêu chính sách được ban hành, mà phải theo dõi sau 6 tháng, 12 tháng đã tạo ra bao nhiêu sản phẩm, ứng dụng, hợp đồng, doanh thu, việc làm và nguồn vốn xã hội được huy động thêm.

Đó cũng là lý do Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu trong thời gian tới, việc xử lý điểm nghẽn phải gắn với những công việc rất cụ thể: Đưa các bài toán thực tế đến thử nghiệm, ứng dụng và thị trường; công khai bản đồ năng lực nghiên cứu, phòng thí nghiệm, đo lường, kiểm định có thể dùng chung; đưa nguồn lực của Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào các dự án; tăng kết nối doanh nghiệp công nghệ số với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các khu công nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh, thành phố không làm thay doanh nghiệp; doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về sản phẩm, công nghệ, thị trường và hiệu quả kinh doanh. Nhưng nhiệm vụ của chính quyền là làm cho con đường từ ý tưởng đến sản phẩm, từ sản phẩm đến thử nghiệm, từ thử nghiệm đến thị trường và từ thị trường đến vốn ngắn hơn, rõ hơn, với người chịu trách nhiệm ở từng bước.

Đó cũng là phép thử thực chất nhất đối với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp chuyển đổi số của Hà Nội: Không phải chính sách đã được ban hành bao nhiêu, mà doanh nghiệp đã thực sự đi được bao xa nhờ những chính sách ấy.