Sau cuộc cạnh tranh khốc liệt dài cả thập kỷ, bức tranh ngành giao đồ ăn châu Á dần định hình

Một bữa ăn có thể chỉ mất 30 phút để chuyển đến tay người tiêu dùng, nhưng các nền tảng giao đồ ăn tại châu Á cũng như trên toàn thế giới đã dành hơn một thập kỷ cạnh tranh quyết liệt để giành lấy phân khúc kinh doanh này.

Ông Anuran Dhar, người đứng đầu bộ phận dịch vụ thức ăn tại công ty tư vấn GlobalData, chia sẻ trên nhật báo Lianhe Zaobao rằng hoạt động giao đồ ăn đã không còn duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh như trong thời kỳ đại dịch Covid-19, và đa phần ưu tiên của thị trường cũng đã thay đổi theo.

VẬN MAY TRÁI CHIỀU CỦA CÁC “ÔNG LỚN”

Kết quả tài chính cho thấy sự khác biệt đáng kể về tình hình hoạt động giữa các doanh nghiệp giao đồ ăn tại châu Á - Thái Bình Dương.

Mảng giao đồ ăn của Grab chứng kiến đà tăng trưởng mạnh trong quý 2/2026, với doanh thu tăng 21% so với cùng kỳ năm trước lên 531 triệu USD, trong khi tổng giá trị giao dịch (GMV) tăng 22%.

Trong khi đó, Meituan của Trung Quốc cũng ghi nhận tăng trưởng và khả năng sinh lời được cải thiện. Doanh thu toàn tập đoàn trong quý 2/2026 tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước lên 104,6 tỷ nhân dân tệ (15,6 tỷ USD); lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và khấu trừ (Ebitda) điều chỉnh tăng 47,3% lên 4,1 tỷ nhân dân tệ. Mảng kinh doanh ở nước ngoài, ví dụ như thị trường Hồng Kông, đạt mức sinh lời ổn định còn hiệu quả hoạt động tại thị trường Trung Đông tiếp tục được cải thiện.

Trái lại, hoạt động kinh doanh tại châu Á - Thái Bình Dương của Delivery Hero có trụ sở ở Đức đang chịu áp lực. Tổng giá trị giao dịch (GMV) tại thị trường lớn nhất của tập đoàn giảm 6,2% so với cùng kỳ năm trước, khiến đây trở thành khu vực duy nhất trong tập đoàn chịu mức tăng trưởng âm. Công ty cho biết nguyên nhân đến từ các khoản đầu tư để mở rộng hoạt động logistics giao hàng, các chương trình thành viên và đảm bảo số lượng tài xế giao hàng, cùng với tác động bất lợi từ tỷ giá hối đoái.

Các thị trường giao đồ ăn có mức độ phát triển rất khác nhau. Momentum Works, công ty theo dõi thị trường thương mại điện tử khu vực, ước tính thị trường giao đồ ăn của Hàn Quốc đạt 28,3 tỷ USD GMV trong năm 2025, còn thị trường ASEAN có giá trị 22,7 tỷ USD, dù dân số lớn hơn Hàn Quốc hơn 13 lần.

Quy mô thị trường giao đồ ăn tại Châu Á

Việc một thị trường có thể đạt quy mô đủ lớn để hỗ trợ khả năng sinh lời cho doanh nghiệp hay không không thể chỉ được đánh giá dựa trên quy mô dân số hoặc mức độ phát triển kinh tế. Chẳng hạn, Nhật Bản cũng là một nền kinh tế phát triển ở Đông Á và có dân số khoảng gấp đôi Hàn Quốc, nhưng GMV của thị trường giao đồ ăn nước này chỉ bằng 1/7 Hàn Quốc.

Biên lợi nhuận cũng khác nhau giữa các nền tảng giao đồ ăn. GlobalData chỉ ra rằng, biên lợi nhuận đang được cải thiện tại các thành phố đông dân và có thị trường phát triển ở châu Á - Thái Bình Dương, khi các nền tảng giảm bớt mức giảm giá, nâng cao hiệu quả của đội ngũ tài xế giao hàng và phát triển các nguồn doanh thu mới như quảng cáo và giao thực phẩm tươi sống.

Dù vậy, giao đồ ăn vẫn là một lĩnh vực có biên lợi nhuận tương đối thấp tại nhiều thị trường. Đối với những thị trường không có con đường khả thi để đạt quy mô hoặc biên lợi nhuận bền vững, rút lui là một lựa chọn hàng đầu. Chẳng hạn, foodpanda đã rút khỏi Thái Lan vào 2025 sau 13 năm hoạt động tại đây.

Một điểm chung của những “ông lớn” như Grab, Meituan và Uber đó là giao đồ ăn chỉ thuộc 1 phần trong hệ sinh thái rộng lớn của doanh nghiệp.

Bên cạnh giao đồ ăn, các siêu ứng dụng này còn cung cấp nhiều chức năng như gọi xe và dịch vụ tài chính.

“Những đơn vị có khả năng kết nối dịch vụ giao đồ ăn với các dịch vụ khác có lợi thế rõ ràng, bởi họ có thể phân bổ chi phí thu hút khách hàng cho nhiều tính năng và tăng tần suất sử dụng”, ông Anuran Dhar của GlobalData nhấn mạnh.

Một nhân viên giao hàng của Meituan nhận đơn thức ăn tại một trung tâm thương mại ở Bắc Kinh, Trung Quốc

Tuy nhiên, ông Peter Backman, nhà sáng lập công ty tư vấn theDelivery.World lại cho rằng tầm quan trọng của hệ sinh thái siêu ứng dụng có thể đang bị đề cao quá mức. Bởi mảng giao hàng chiếm tới khoảng 53% doanh thu của Grab và cũng là nguồn lợi nhuận chính của công ty.“Giao đồ ăn là một trung tâm lợi nhuận, chứ không phải một hoạt động kinh doanh cần được các mảng khác trợ cấp”, ông nói.

Ông Backman cũng đưa ra dữ liệu cho thấy Talabat, nền tảng Trung Đông tập trung vào giao đồ ăn, là nền tảng có biên lợi nhuận cao nhất.“Điều này cho thấy các nền tảng chỉ tập trung vào giao đồ ăn không nhất thiết phải ở thế bất lợi”, ông chỉ ra, đồng thời nêu ý kiến rằng lợi thế thực sự của một hệ sinh thái kinh doanh nằm ở khả năng hấp thụ thua lỗ. Chẳng hạn, giao đồ ăn chỉ chiếm khoảng 8% doanh thu của Alibaba, nên ngay cả khi mảng này chịu thua lỗ kéo dài trong cuộc chiến giành thị phần, thì nhiều mảng kinh doanh khác của tập đoàn vẫn có thể cung cấp đủ nguồn lực để hỗ trợ.

Đáng chú ý, các nền tảng giao đồ ăn hiện nay đều cho rằng hoạt động “đi chợ hộ”, giao hàng tạp hoá sẽ là động lực tăng trưởng tiếp theo của doanh nghiệp.

Ông Giuseppe Randazzo, giám đốc phụ trách quốc tế của các nền tảng foodpanda, foodora và Yemeksepeti thuộc Delivery Hero, nói với nhật báo Lianhe Zaobao rằng tại những thị trường phát triển như Singapore, nơi tỷ lệ thâm nhập của dịch vụ giao đồ ăn đã tương đối cao, ưu tiên tiếp theo là tăng cường độ tương tác của khách hàng với các nền tảng. Ở khía cạnh này, phân khúc tạp hóa và bán lẻ đều mang lại những cơ hội đáng kể.

Dữ liệu của foodpanda về hoạt động kinh doanh tại Singapore cho thấy tần suất đặt hàng tạp hóa hàng tháng đã tăng khoảng 7% kể từ năm 2023. Trong giai đoạn 2024 - 2025, số lượng mặt hàng trung bình trong mỗi đơn hàng cũng tăng 8%.

Trong khi đó, Grab tiết lộ công ty đang hợp tác với một số chuỗi siêu thị lớn để mở rộng mảng thực phẩm tươi sống GrabMart. Một người phát ngôn chia sẻ, GrabMart tăng trưởng nhanh gấp 1,7 lần so với mảng giao đồ ăn trong quý này.

SỰ THẬN TRỌNG TRONG QUÁ TRÌNH MỞ RỘNG

Các doanh nghiệp Trung Quốc vốn có tầm ảnh hưởng khá lớn tại thị trường thương mại điện tử Đông Nam Á. Gần đây, một số nền tảng mua sắm, trong đó có Pinduoduo, đã triển khai chương trình miễn phí vận chuyển ngay cả đối với đơn hàng chỉ có một sản phẩm nhằm thu hút người tiêu dùng, qua đó thúc đẩy tính cạnh tranh trên thị trường.

Nhưng nhiều công ty giao đồ ăn như Meituan lại chưa cho thấy dấu hiệu mở rộng sang khu vực này. Ông Damien Yeo của BMI giải thích rằng các nền tảng mua sắm có khả năng chuyển giao mô hình cao, trong khi các nền tảng giao đồ ăn khó mở rộng hơn.

“Các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc có thể tận dụng chuỗi cung ứng và năng lực tiếp thị kỹ thuật số để thu hút những người tiêu dùng nhạy cảm về giá. Nhưng giao đồ ăn đòi hỏi phải tuyển dụng tài xế giao hàng theo từng thành phố, hợp tác các nhà bán hàng, tối ưu hóa việc phân bổ đơn hàng, hỗ trợ các phương thức thanh toán địa phương, chăm sóc khách hàng và tuân thủ quy định”, ông nêu bật.

Dữ liệu được ông Li Jianggan, giám đốc điều hành Momentum Works, dẫn lại cho thấy hiện không còn nhiều khoảng trống rõ ràng trên thị trường giao đồ ăn Đông Nam Á. Grab nắm khoảng 55% thị phần vào năm 2025, còn ShopeeFood vượt qua foodpanda để trở thành nền tảng lớn thứ hai.

“Việc gia nhập khu vực vào thời điểm hiện tại đồng nghĩa với việc phải giành thị phần từ những “ông lớn” đã có mặt sẵn tại một số quốc gia, và điều này thường đòi hỏi các khoản trợ giá ban đầu đáng kể. Dù mang lại cơ hội lớn nhưng chi phí gia nhập cũng rất cao”, ông Li bình luận.

Các tài xế xe công nghệ tại lối vào một bến xe ở Hà Nội

Tháng 3 vừa qua, Grab công bố kế hoạch tiến vào Đông Á, đề nghị chi 600 triệu USD tiền mặt để mua lại hoạt động kinh doanh foodpanda tại Đài Loan. Nhà đồng sáng lập kiêm CEO Grab Anthony Tan khi đó cho biết kinh nghiệm của công ty tại Đông Nam Á có mức độ tương thích cao với thị trường Đài Loan. “Chuyên môn lâu năm của chúng tôi trong việc quản lý logistics giao hàng phức tạp tại các thành phố đông đúc và có mật độ giao thông cao rất phù hợp với những thành phố sôi động của Đài Loan”, ông nói.

Đề xuất này sau đó đã vấp phải phản ứng về tính độc quyền, khi Uber Eats là nền tảng giao đồ ăn lớn khác tại Đài Loan, đồng thời Uber cũng đang nắm cổ phần tại Grab. Mặc dù CEO Uber Dara Khosrowshahi đã rút khỏi hội đồng quản trị Grab nhằm tạo ra ranh giới rõ ràng hơn giữa hai công ty, nhưng nhiều nhóm lao động tại Đài Loan vẫn tổ chức một cuộc tuần hành quy mô lớn để phản đối thương vụ.

Cơ quan quản lý chống độc quyền của Đài Loan, Ủy ban Thương mại Công bằng, đã thông báo sẽ kéo dài thời gian xem xét thương vụ đến ngày 27/10. Truyền thông Đài Loan đưa tin ông Anthony Tan đã tới Đài Loan 7 lần trong năm 2026, chứng minh mức độ cam kết của ông đối với hoạt động kinh doanh này.

Uber nắm khoảng 13% cổ phần tại Grab, là cổ đông đơn lẻ lớn nhất của công ty. Số cổ phần này được trao cho Uber vào năm 2018 sau khi Grab mua lại hoạt động kinh doanh gọi xe của Uber tại Đông Nam Á.

Trả lời tờ Lianhe Zaobao, Grab cho biết công ty hoạt động độc lập và ông Anthony Tan nắm quyền kiểm soát đa số quyền biểu quyết: “Mọi quyết định chiến lược đều được ban lãnh đạo Grab tại Singapore đưa ra một cách độc lập. Uber không có quyền kiểm soát hoạt động đối với Grab và không có ảnh hưởng đến chiến lược của Grab”.

Trước đó, Uber Eats từng cố gắng mua lại hoạt động kinh doanh foodpanda tại Đài Loan, nhưng thương vụ thất bại vì những lo ngại liên quan tới tính độc quyền. Một số nhà phân tích cho rằng dù đề xuất giao dịch của Grab có thể có khả năng được phê duyệt cao hơn, nhưng việc Uber nắm cổ phần tại Grab đồng nghĩa quá trình này sẽ không diễn ra suôn sẻ.

Mối liên hệ giữa Grab và Uber không chỉ tác động đến thương vụ tại Đài Loan. Nếu đề xuất mua lại Delivery Hero của Uber được phê duyệt, các hoạt động kinh doanh của Delivery Hero tại 50 thị trường, trong đó có Singapore, sẽ thuộc về Uber. Uber đã đưa ra đề nghị mua lại Delivery Hero với giá khoảng 14,8 tỷ USD hồi tháng 7 năm nay.

Uber và Grab còn có mối quan hệ đặc biệt khác. Sau khi Grab mua lại hoạt động kinh doanh của Uber tại Đông Nam Á vào năm 2018, hai công ty đã ký một thỏa thuận không cạnh tranh.