Hà Nội gỡ điểm nghẽn thủ tục, thúc đẩy nguồn cung nhà ở xã hội

Gỡ nút thắt quy hoạch, mở đường cho hàng trăm nghìn căn nhà ở xã hội - Ảnh minh họa

Tháo gỡ vướng mắc từ quy hoạch đến giao đất

Phát triển nhà ở xã hội luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của Hà Nội nhằm bảo đảm an sinh và tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh những hạn chế về quỹ đất và nguồn vốn, không ít dự án vẫn phải kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư do vướng mắc về quy hoạch, trình tự phê duyệt và sự chồng chéo trong giải quyết thủ tục hành chính.

Tại xã Phúc Thịnh, nhiều ô đất đã được quy hoạch phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, từ quy hoạch đến triển khai dự án vẫn là một quá trình dài, đòi hỏi giải quyết đồng thời các vướng mắc về mặt bằng và thủ tục đất đai. Điển hình là khu nhà ở xã hội Tiên Dương 1, được phê duyệt quy hoạch chi tiết từ năm 2018 nhưng phải nhiều năm sau mới có thể triển khai.

Thực tế này cho thấy, việc xác định quỹ đất trong quy hoạch mới chỉ là bước khởi đầu. Để dự án có thể triển khai, các địa phương còn phải hoàn thành nhiều công việc liên quan đến giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, quy hoạch chi tiết và hồ sơ đầu tư. Chỉ khi những khâu này được xử lý đồng bộ, quỹ đất mới thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển nhà ở xã hội.

Trước yêu cầu đó, Hà Nội đang tập trung tháo gỡ vướng mắc trong quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư. Đối với các khu đất đã có quy hoạch phân khu, việc tạo điều kiện để cấp xã tham gia phê duyệt hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được xem là một hướng đi nhằm rút ngắn quy trình. Song song với đó, công tác giải phóng mặt bằng được đẩy nhanh theo chỉ đạo, tạo điều kiện để các dự án sớm triển khai và bổ sung quỹ nhà phục vụ người dân.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố đang theo dõi 187 dự án nhà ở xã hội, bao gồm cả nhà ở trong lực lượng vũ trang, với quy mô dự kiến gần 169.000 căn. Trong đó, 93 dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và 56 dự án đã được giao đất.

Những con số này cho thấy nguồn lực phát triển nhà ở xã hội của Thủ đô tương đối lớn, song khả năng chuyển hóa các dự án thành sản phẩm thực tế phụ thuộc đáng kể vào tiến độ hoàn thiện thủ tục. Vì vậy, các sở, ngành đang tập trung giải quyết hồ sơ đầu tư, rà soát quy trình thẩm định và cắt giảm thời gian xử lý những công đoạn có thể đơn giản hóa.

Ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, các cơ quan chức năng đang phối hợp trong quá trình thẩm định đầu tư và nỗ lực đẩy nhanh tiến độ xử lý hồ sơ. Thời gian gần đây, thành phố đã chấp thuận một số lượng lớn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Ở các bước tiếp theo, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp phép xây dựng.

Theo ông Phương, thành phố hướng tới rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục này xuống không quá 10 ngày, qua đó tạo điều kiện để dự án sớm khởi công. Việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ được kỳ vọng giảm thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp, đồng thời hạn chế tình trạng dự án đã có chủ đầu tư nhưng vẫn chậm triển khai vì chưa hoàn tất các thủ tục liên quan.

Để tạo chuyển biến rõ hơn, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 16/CT-UBND, phân định trách nhiệm từ khâu quy hoạch, giải phóng mặt bằng đến giao đất và hoàn thiện thủ tục đầu tư. Chỉ thị hướng tới khắc phục tình trạng dự án chậm triển khai do vướng mắc kéo dài giữa các cơ quan, đồng thời giúp nhà đầu tư sớm tiếp cận quỹ đất và đưa dự án vào thực hiện.

Phân cấp rõ trách nhiệm, khơi thông nguồn cung

Xã Đông Anh hiện là một trong những khu vực tập trung nhiều dự án nhà ở xã hội quy mô lớn. Theo ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh, ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND được ban hành, địa phương đã chủ động phối hợp với các chủ đầu tư để tháo gỡ khó khăn phát sinh, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Việc chủ động vào cuộc của chính quyền cơ sở có ý nghĩa quan trọng, bởi nhiều vướng mắc của dự án gắn trực tiếp với hiện trạng sử dụng đất, quá trình xác minh hồ sơ và công tác phối hợp tại địa bàn. Khi trách nhiệm được xác định cụ thể, địa phương có thể chủ động rà soát từng đầu việc, kịp thời báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền và phối hợp với cơ quan chuyên môn để xử lý.

Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, cho rằng phân cấp mạnh hơn cho chính quyền cơ sở là giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Hà Nội hiện nay.

Theo ông Lượng, chính quyền cấp xã là đơn vị trực tiếp quản lý địa bàn, nắm rõ hiện trạng sử dụng đất, điều kiện hạ tầng cũng như nhu cầu phát triển của từng khu vực. Khi được trao thêm thẩm quyền, địa phương có thể chủ động hơn trong giải quyết hồ sơ, giảm tình trạng phải xin ý kiến qua nhiều cấp trung gian, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục đầu tư.

Một điểm nghẽn khác nằm ở trình tự thực hiện các thủ tục quy hoạch. Theo ông Lượng, việc cho phép phê duyệt quy hoạch chi tiết trước khi hoàn tất điều chỉnh quy hoạch phân khu có thể góp phần tháo gỡ một trong những trở ngại lớn nhất của quá trình chuẩn bị đầu tư.

Trước đây, nhiều dự án dù đã đáp ứng các điều kiện cần thiết vẫn phải chờ hoàn tất việc điều chỉnh quy hoạch phân khu mới có thể triển khai những bước tiếp theo. Khoảng thời gian chờ đợi này làm kéo dài quá trình chuẩn bị, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường. Vì vậy, việc điều chỉnh trình tự xử lý, đi kèm phân định rõ thẩm quyền, có thể giúp giảm thời gian chờ mà vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý quy hoạch.

Tuy nhiên, phân cấp không đồng nghĩa với giảm nhẹ yêu cầu kiểm soát. Để chính sách phát huy hiệu quả, trách nhiệm của từng cơ quan cần được quy định rõ, quy trình phối hợp phải minh bạch và hồ sơ phải được giải quyết đúng quy định. Nếu chỉ rút ngắn một khâu nhưng các công đoạn tiếp theo vẫn đình trệ, mục tiêu đẩy nhanh tiến độ tổng thể sẽ khó đạt được.

Bởi vậy, bên cạnh việc xử lý thủ tục quy hoạch, thành phố cần tiếp tục phối hợp đồng bộ giữa giải phóng mặt bằng, giao đất, thẩm định dự án và cấp phép xây dựng. Những vấn đề liên quan đến nguồn gốc đất, phương án bồi thường và điều kiện triển khai cần được phát hiện sớm, tránh để hồ sơ phải bổ sung, điều chỉnh nhiều lần.

Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, giải phóng mặt bằng là trách nhiệm trực tiếp của địa phương; các cấp cần hỗ trợ chủ đầu tư nhà ở xã hội triển khai công việc nhanh chóng. Thành phố cũng đã phân định rõ nội dung quy hoạch nào thuộc thẩm quyền địa phương, nội dung nào do các sở, ngành, trong đó có Sở Xây dựng, thực hiện.

Tương tự, trách nhiệm trong công tác giao đất cũng được phân định cụ thể giữa cấp xã, phường và Sở Xây dựng, bảo đảm công khai, minh bạch. Việc xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm ở từng công đoạn sẽ giúp hạn chế tình trạng đùn đẩy, đồng thời tạo cơ sở để kiểm tra, đôn đốc tiến độ giải quyết công việc.

Theo đánh giá của ông Trần Xuân Lượng, khi thời gian chuẩn bị đầu tư được rút ngắn, các dự án có điều kiện sớm triển khai, góp phần cải thiện nguồn cung và giảm áp lực về giá. Nguồn cung được bổ sung cũng có thể hạn chế đầu cơ, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người lao động, công nhân, cán bộ, công chức và các đối tượng chính sách.

Với 187 dự án đang được theo dõi, quy mô dự kiến gần 169.000 căn, Hà Nội có cơ sở để tiếp tục mở rộng nguồn cung nhà ở xã hội. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng không chỉ được đo bằng số lượng dự án trong danh mục quy hoạch, mà còn bằng tiến độ hoàn thành thủ tục, khởi công và đưa nhà ở vào sử dụng.