Hà Nội hiện đại hóa nền hành chính: Đề cao trách nhiệm cá nhân và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại xã Hoài Đức. Ảnh: Hà An

Đặt mục tiêu cắt giảm 50% thủ tục hành chính

Nhiều năm trước, với người dân và doanh nghiệp, việc giải quyết thủ tục hành chính gắn liền với những cuộc đi lại kéo dài và tâm lý lo ngại về thời gian chờ đợi. Một giấy phép đầu tư có thể mất nhiều tháng để hoàn tất. Một thủ tục hộ tịch đôi khi phải qua nhiều đầu mối xác nhận. Chi phí phát sinh không đơn thuần là tiền bạc mà còn là thời gian, cơ hội và nguồn lực xã hội.

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Trong tiến trình đó, cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là những khâu đột phá nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế, giảm chi phí giao dịch, nâng cao chất lượng quản trị và khơi thông các nguồn lực cho phát triển.

Đối với Hà Nội, yêu cầu này càng mang ý nghĩa đặc biệt. Là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là đầu tàu lớn về kinh tế, khoa học, công nghệ, giáo dục và dịch vụ, mỗi bước cải cách của Thủ đô đều có tác động lan tỏa tới môi trường đầu tư, chất lượng quản trị và đời sống người dân. Tinh thần đó được Thành ủy Hà Nội cụ thể hóa trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Theo đó, mọi nhiệm vụ đều được triển khai theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền; thực hiện xuyên suốt nguyên tắc: “Một việc, một đầu mối xuyên suốt”. Đây là bước chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo hiệu quả, đề cao trách nhiệm cá nhân và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Từng bước được thực hiện mục tiêu xây dựng chính quyền hiện đại, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 2595/QĐ-UBND về kế hoạch cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026-2030. Thành phố phấn đấu đến năm 2030, 100% các sở, ban, ngành, UBND cấp xã đạt cấp độ 4, trong đó 90% đạt cấp độ 5 mức độ trưởng thành về quản trị dữ liệu; 100% cơ quan nhà nước thuộc thành phố cung cấp dữ liệu mở đúng chuẩn; chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt tối thiểu 95%...

Cùng với các định hướng lớn trong Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và những cơ chế mới qua Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo thêm dư địa để Hà Nội chủ động hơn trong phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Trên nền tảng đó, thành phố đặt ra những mục tiêu cải cách ở mức cao hơn yêu cầu chung của cả nước.

Tại kỳ họp thứ ba (kỳ họp chuyên đề) của HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII ngày 2-6, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, trong khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cắt giảm khoảng 30% thủ tục hành chính, thời gian thực hiện thủ tục hành chính và chi phí thực hiện thủ tục hành chính, Hà Nội đặt mục tiêu cao hơn, phấn đấu giảm tới 50% ở cả ba nội dung này.

Đánh giá về những nhiệm vụ Hà Nội đang triển khai, PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng khoa Luật (Học viện Hành chính và Quản trị công) cho rằng, mục tiêu là rất cao, song rất cần thiết với Thủ đô trong tiến trình xây dựng nền hành chính kiến tạo, minh bạch và phục vụ. PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh cũng nhấn mạnh, thước đo cuối cùng của cải cách hành chính không chỉ nằm ở số lượng thủ tục được cắt giảm, số lượng dịch vụ công được số hóa mà ở mức độ hài lòng của người dân khi tiếp cận các dịch vụ công. Khi người dân cảm nhận được sự thuận tiện hơn, doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian và chi phí hơn, khi đó cải cách mới thực sự đi vào cuộc sống.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa với 54 tiêu chí đánh giá thực chất, trong đó nhiều tiêu chí liên quan trực tiếp đến chất lượng phục vụ người dân như tỷ lệ giải quyết thủ tục đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân, tỷ lệ người dân có kỹ năng số và mức độ sử dụng dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Những thay đổi cụ thể, tích cực trong đời sống

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hà Nội đang ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính và chuyển đổi số. Thành phố đã hoàn thành rà soát, công bố, công khai 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các cấp chính quyền; tái cấu trúc 1.172 thủ tục hành chính; chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nội bộ, quy trình điện tử và cập nhật đầy đủ trên các hệ thống dữ liệu dùng chung.

Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công đến giữa tháng 5-2026 đạt 96,85 điểm, xếp thứ 4 trong số 34 tỉnh, thành phố, tăng 22 bậc so với đầu năm. Kết quả khảo sát bằng mã QR ghi nhận tỷ lệ “hài lòng” và “rất hài lòng” đạt 99,2%. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,49%; trên 98% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; trên 91% giao dịch được thực hiện trực tuyến.

Nếu những mục tiêu và chỉ tiêu cải cách phản ánh quyết tâm của thành phố, thì những thay đổi ở cơ sở lại cho thấy hiệu quả của quá trình chuyển đổi ấy trong thực tiễn. Tại xã Tiến Thắng, địa phương đứng thứ hai trong bảng xếp hạng chỉ số cải cách hành chính năm 2025 của 126 xã, phường trên địa bàn Hà Nội, những thay đổi ấy đang diễn ra từng ngày.

Phó Chủ tịch UBND xã Tiến Thắng Nguyễn Văn Hậu cho biết, kết quả đạt được là thành quả của cả hệ thống chính trị trong việc đổi mới phương thức quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Xã Tiến Thắng xác định ba nhiệm vụ trọng tâm gồm: Đổi mới phương thức lãnh đạo theo nguyên tắc: “6 rõ, 1 xuyên suốt”; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp, tận tâm và có trách nhiệm với nhân dân. Ngay khi triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, xã Tiến Thắng đã chủ động đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân bằng những mô hình linh hoạt, phù hợp thực tiễn địa phương.

Một trong những sáng kiến nổi bật là đưa 25 dịch vụ công đến gần dân hơn thông qua các tổ chuyển đổi số cộng đồng và tổ chuyển đổi số lưu động tại hai thôn Thanh Vân, Phú Mỹ. Người dân không nhất thiết phải đến trụ sở cơ quan hành chính mà có thể được hướng dẫn ngay tại nhà văn hóa thôn hoặc được hỗ trợ trực tiếp tại gia đình. Tại thôn Thanh Vân, mô hình “thôn số” đang từng bước hình thành với wifi miễn phí, hướng dẫn cài đặt VNeID, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và hỗ trợ nộp thuế điện tử.

Chị Phan Nguyễn Châu Anh (người dân thôn Thanh Vân) cho biết, trước đây, việc đăng ký lại giấy khai sinh thường mất khá nhiều thời gian do phải chuẩn bị hồ sơ và đi lại nhiều lần. Nay nhờ sự hỗ trợ của tổ chuyển đổi số, việc hoàn thiện hồ sơ nhanh hơn, việc nhận kết quả cũng thuận tiện hơn. “Tôi rất hài lòng với công tác chuyển đổi số hiện nay của thôn”, chị Châu Anh chia sẻ.

Ở xã Hoài Đức, cải cách hành chính, chuyển đổi số cũng được triển khai theo hướng toàn diện. Sau một năm vận hành mô hình mới, 100% văn bản của xã được xử lý trên môi trường điện tử; toàn bộ cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số; các hệ thống quản lý công việc, điều hành liên thông được triển khai đồng bộ. Điều đáng chú ý là chuyển đổi số tại xã Hoài Đức không dừng ở nội bộ bộ máy hành chính mà được đưa tới tận cộng đồng dân cư. Các mô hình như: “Bình dân học vụ số lưu động”, các điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tại thôn, tổ dân phố hay mạng lưới “Đại sứ số” đã giúp người dân, nhất là người cao tuổi tiếp cận công nghệ thuận lợi hơn. Kết quả là tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn và trước hạn đạt trên 98%; mức độ hài lòng của người dân đạt 99%; xã Hoài Đức đứng thứ 14 toàn thành phố về chỉ số cải cách hành chính cấp xã năm 2025.

Những chuyển động ở xã Tiến Thắng, xã Hoài Đức và kết quả chung của toàn thành phố cho thấy, cải cách hành chính đang dần được chuyển hóa từ những mục tiêu, kế hoạch thành những thay đổi cụ thể trong đời sống. Khi người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện để phát triển và niềm tin vào bộ máy công quyền tiếp tục được củng cố, đó cũng là lúc những yêu cầu về xây dựng nền quản trị hiện đại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng từng bước được trở thành hiện thực.