Hà Nội: Học tập kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành CNVH

Dự Hội thảo có lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ VHTTDL; lãnh đạo các xã, phường trên địa bàn thành phố… Hội thảo còn có sự tham gia của các diễn giả là chuyên gia uy tín trong và ngoài nước ở lĩnh vực thống kê, CNVH.

Nền tảng hoạch định chính sách dài hạn

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hà Nội đang đứng trước yêu cầu mới về phát triển CNVH, không chỉ bằng các định hướng chiến lược, mà còn bằng những công cụ quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học.

Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Lê Thị Ánh Mai trình bày báo cáo đề dẫn

Trình bày báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Lê Thị Ánh Mai khẳng định trong nhiều năm qua, CNVH đã dần khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Tuy nhiên, khác với nhiều ngành kinh tế truyền thống, CNVH là lĩnh vực có phạm vi rộng, tính liên ngành cao và nhiều sản phẩm mang giá trị vô hình.

Chính vì vậy, câu hỏi đặt ra không đơn thuần là: CNVH đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng kinh tế?, mà sâu xa hơn là: Làm thế nào để chúng ta đo lường đúng những giá trị mà CNVH tạo ra?

“Chúng ta có thể nhìn thấy doanh thu của một doanh nghiệp điện ảnh, nhưng khó đo lường đầy đủ giá trị lan tỏa của một lễ hội văn hóa; có thể thống kê số lượng cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ, nhưng không dễ lượng hóa tác động của di sản, của bản sắc văn hóa hay sức hấp dẫn sáng tạo đối với phát triển đô thị”, Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết.

Toàn cảnh hội thảo

Tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, với Hà Nội, đó không chỉ là một danh hiệu mà còn là trách nhiệm đặt ra cho thành phố trong việc xây dựng các công cụ quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học.

Nếu được xây dựng tốt, Bộ chỉ tiêu thống kê CNVH sẽ không chỉ phục vụ quản lý nhà nước trước mắt, mà còn trở thành nền tảng để hoạch định chính sách dài hạn, theo dõi quá trình phát triển và nâng cao vị thế của Hà Nội trong mạng lưới các thành phố sáng tạo của khu vực và thế giới.

Chú trọng tính nhất quán

Với sự chia sẻ của các chuyên gia quốc tế và trong nước, hội thảo hướng tới mục tiêu trao đổi, học hỏi về các mô hình kỹ thuật thống kê, đồng thời cùng nhau tìm kiếm lời giải cho những vấn đề phương pháp luận căn bản trong xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành CNVH của Hà Nội.

Trưởng Ban Văn hóa (Văn phòng UNESCO tại Hà Nội) Phạm Thị Thanh Hường phát biểu

Theo bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa (Văn phòng UNESCO tại Hà Nội), các ngành CNVH và sáng tạo đã nổi lên như những lĩnh vực chiến lược đối với tăng trưởng kinh tế, kiến tạo việc làm và phát huy bản sắc văn hóa của các quốc gia.

Tuy nhiên, việc xây dựng và triển khai chính sách hiệu quả trong lĩnh vực này vẫn còn nhiều thách thức. Không giống như các chính sách công của các lĩnh vực khác như y tế, giáo dục hay giao thông, chính sách công cho ngành văn hóa thường thiếu đi nền tảng là một hệ thống thống kê toàn diện hỗ trợ cho quá trình xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng.

Hoạt động sáng tạo, sản xuất, tiêu dùng văn hóa cũng như giá trị kinh tế – xã hội của văn hóa thường khó đo lường do tính đa dạng và đặc thù của lĩnh vực này.

Trong bối cảnh các ngành CNVH và sáng tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng sức mạnh mềm quốc gia, bà Phạm Thị Thanh Hường cho rằng, việc xây dựng hệ thống dữ liệu văn hóa toàn diện, liên ngành và có khả năng so sánh quốc tế cần được xem là một ưu tiên chiến lược của Hà Nội và Việt Nam trong giai đoạn tới.

Chuyên gia nước ngoài chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo

Trước hết, quá trình xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành CNVH và sáng tạo cần có sự tham chiếu các khung thống kê và chỉ số quốc tế của UNESCO, đặc biệt là FCS 2025, Culture|2030 Indicators và các cơ chế giám sát của Công ước 2005 về Bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa. Điều này sẽ góp phần bảo đảm tính đồng bộ, khả năng liên thông và khả năng đối sánh quốc tế của hệ thống dữ liệu văn hóa quốc gia và địa phương.

Với chuyên gia thống kê Phạm Đăng Quyết (Hội Thống kê Việt Nam), ông cho rằng, từ góc nhìn quốc tế, điều quan trọng nhất không phải là Hà Nội tạo ra bộ chỉ tiêu hoàn hảo nhất, mà là Hà Nội có thể duy trì và cải thiện bộ chỉ tiêu đó một cách nhất quán qua nhiều năm.

Sức mạnh thực sự của thống kê CNVH không nằm ở một báo cáo đẹp, mà nằm ở khả năng cung cấp một chuỗi dữ liệu đáng tin cậy theo thời gian – nền tảng để các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng, không phải dựa trên cảm tính.

Cũng tại hội thảo, bên cạnh những khuyến nghị được đưa ra với TP. Hà Nội trong quá trình xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành CNVH trên địa bàn, các đại biểu đã tập trung thảo luận 5 nhóm vấn đề lớn.

Trong đó, các đại biểu đã làm rõ những vấn đề lý luận và kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng hệ thống chỉ tiêu CNVH. Đây là nền tảng để nhìn nhận cách các tổ chức quốc tế như UNESCO, UNCTAD hay nhiều quốc gia, thành phố sáng tạo trên thế giới đã tiếp cận việc đo lường lĩnh vực này.

Cùng với đó, các đại biểu đã thảo luận về kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương trong nước. Mỗi địa phương có điều kiện phát triển và cấu trúc ngành khác nhau. Vì vậy những bài học thành công cũng như những khó khăn trong triển khai thực tế sẽ là nguồn tham khảo có giá trị đối với Hà Nội.

Các vấn đề đặc thù của Hà Nội và những thách thức phương pháp luận đặt ra trong quá trình xây dựng Bộ chỉ tiêu cũng là vấn đề được quan tâm.

Với chiều sâu văn hóa nghìn năm, Hà Nội có những đặc điểm rất riêng với hệ thống di sản dày đặc, mạng lưới làng nghề phong phú, các hoạt động sáng tạo ngày càng phát triển mạnh mẽ, cùng với vai trò trung tâm văn hóa lớn nhất cả nước. Điều này đòi hỏi Bộ chỉ tiêu không chỉ phản ánh được quy mô kinh tế mà còn phải phản ánh được giá trị văn hóa và bản sắc của Thủ đô.

Ngoài ra, hội thảo tập trung vào các phương pháp và kỹ thuật triển khai hệ thống chỉ tiêu, bao gồm các vấn đề như xác định ranh giới ngành, phương pháp tính giá trị gia tăng, đo lường lao động sáng tạo tự do, khai thác dữ liệu hành chính, dữ liệu số và dữ liệu liên ngành; những vấn đề lồng ghép cần được quan tâm trong quá trình thiết kế Bộ chỉ tiêu như bình đẳng giới, phát triển bền vững, chuyển đổi số và các yêu cầu hội nhập quốc tế.