Hà Nội hướng tới hệ sinh thái dân cử thông minh vào năm 2045

Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số

Sáng 28/5, tại Hội nghị Hội đồng nhân dân (HĐND) toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà đã trình bày tham luận với chủ đề "Kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND thành phố Hà Nội".

Theo bà Phùng Thị Hồng Hà, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị. Quốc hội Việt Nam thời gian qua đã thể hiện rõ vai trò tiên phong trong ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng Quốc hội số với nhiều kết quả nổi bật như tổ chức kỳ họp trực tuyến kết hợp trực tiếp, biểu quyết điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ tổng hợp thông tin và số hóa dữ liệu pháp luật.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Đối với hệ thống HĐND các cấp, đây vừa là nguồn cảm hứng, vừa là yêu cầu cấp thiết nhằm đổi mới hoạt động giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và tăng cường kết nối với cử tri.

Nhận thức sâu sắc vai trò của chuyển đổi số, ngay từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, Đoàn đại biểu quốc hội (ĐBQH) và HĐND thành phố Hà Nội đã triển khai “Đề án chuyển đổi số toàn diện hoạt động của Khối cơ quan dân cử Thành phố giai đoạn 2026 - 2031, tầm nhìn đến năm 2045”, đồng thời xây dựng “Kho cơ sở dữ liệu dùng chung của Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp”.

“Quan điểm xuyên suốt của HĐND thành phố Hà Nội là: Chuyển đổi số không đơn thuần ứng dụng công nghệ, mà là đổi mới toàn diện tư duy quản trị phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân, chuyển từ theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, công khai, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm”, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội nhấn mạnh.

Bà Phùng Thị Hồng Hà thông tin, những kết quả bước đầu của Đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội có được trước hết nhờ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Thường trực, Ban Thường vụ, Ban chỉ đạo 57 của Thành phố và trực tiếp là đồng chí Bí thư Thành ủy. Từ đó đã xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành của hệ thống chính trị Thành phố.

Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, nguồn lực và hạ tầng để triển khai các nền tảng số đồng bộ, hiện đại, những sự chỉ đạo quan tâm này đã thúc đẩy và truyền quyết tâm và những sự quyết tâm đó đã giúp Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố mạnh dạn triển khai nhiều mô hình mới, từng bước hình thành nền tảng HĐND số gắn với mục tiêu xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Xây dựng hệ sinh thái dân cử thông minh

Từ quá trình triển khai thực tế, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội rút ra 4 bài học kinh nghiệm:

Thứ nhất, vai trò người đứng đầu là yếu tố quyết định: Sự quan tâm, chỉ đạo sát sao và việc trực tiếp sử dụng hệ thống của lãnh đạo Đoàn ĐBQH, Thường trực HĐND Thành phố đã thể hiện tinh thần nêu gương, từ đó lan tỏa, tạo sự đồng thuận hình thành tinh thần đổi mới, trách nhiệm và kỷ luật trong toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức và các vị đại biểu dân cử.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Quochoi.vn

Thứ hai, cấu trúc hệ thống phải phù hợp với tính chất, đặc thù của cơ quan dân cử: Không thể áp dụng rập khuôn mô hình kiến trúc Chính quyền điện tử của khối cơ quan hành chính nhà nước sang khối cơ quan dân cử. Phần mềm, nền tảng công nghệ thiết kế cho Đoàn ĐBQH và HĐND cần tập trung vào các tính năng hỗ trợ công tác thẩm tra, chất vấn, giám sát chuyên đề và phục vụ hoạt động nghị trường của đại biểu.

Thứ ba, chú trọng việc liên thông và chia sẻ dữ liệu: Hiệu quả của hoạt động giám sát phụ thuộc rất lớn vào tính chính xác và tính thời sự của thông tin. Kinh nghiệm cho thấy, cần thiết lập cơ chế chia sẻ cơ sở dữ liệu định kỳ hoặc cập nhật thường xuyên từ các cơ quan chuyên môn của khối hành chính sang cơ quan dân cử. Việc này giúp đại biểu có nguồn thông tin đối chiếu khách quan, từ đó đưa ra những nhận định và quyết nghị chính xác.

Thứ tư, lấy sự thuận tiện của người dân, cử tri làm mục tiêu trọng tâm: Mọi giải pháp chuyển đổi số của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương đều phải hướng tới việc phục vụ tốt hơn nhu cầu của nhân dân. Việc đa dạng hóa các phương thức tương tác trực tuyến giúp cử tri dễ dàng phản ánh nguyện vọng, kiến nghị, theo dõi quá trình giải quyết. Qua đó củng cố thêm niềm tin, mức độ hài lòng của cử tri với hoạt động của cơ quan dân cử.

Nhấn mạnh chuyển đổi số trong khối cơ quan dân cử là một bài toán khó, mang tính đặc thù cao và không có hình mẫu để sao chép, do đó Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho hay, lộ trình của Hà Nội được phân kỳ rõ ràng: Giai đoạn 2026-2030 tập trung chuẩn hóa nền tảng, hoàn thiện Quản trị dựa trên dữ liệu. Giai đoạn 2031-2035 hướng tới mô hình "Mặc định số" trong đó dữ liệu trở thành nền tảng cho mọi điều hành. Tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới một Hệ sinh thái dân cử thông minh, nơi công nghệ AI sẽ mô phỏng, dự báo chính xác các tác động kinh tế - xã hội của chính sách trước khi đại biểu bấm nút thông qua tại nghị trường.

Để mô hình chuyển đổi số này phát huy tối đa hiệu quả, không chỉ ở Hà Nội mà trên phạm vi toàn quốc, Đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội đề xuất với Quốc hội, Chính phủ: Sớm ban hành khung kiến trúc tổng thể cho hoạt động ĐBQH và HĐND trên phạm vi toàn quốc bảo đảm thống nhất trong triển khai liên thông dữ liệu và kết nối điều hành từ Trung ương tới địa phương; xây dựng trung tâm điều hành thông minh IOC của Quốc hội với các địa phương.

Xây dựng kho tri thức lập pháp số phục vụ đại biểu Quốc hội và HĐND trong nghiên cứu, phản biện và xây dựng chính sách. Xây dựng Kho dữ liệu dùng chung của hệ thống cơ quan dân cử toàn quốc, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa khối hành pháp và cơ quan dân cử.

Cũng như chuyển giao, triển khai đồng bộ các nền tảng số dùng chung của Quốc hội tới các địa phương để tránh đầu tư dàn trải và bảo đảm tính liên thông…

Với tinh thần trách nhiệm và vai trò của Thủ đô, Hà Nội đang sẵn sàng và mong muốn được Quốc hội, Chính phủ tin tưởng giao nhiệm vụ làm địa phương thí điểm trong triển khai các mô hình HĐND số, nền tảng dữ liệu dùng chung và ứng dụng AI phục vụ hoạt động dân cử.