Hà Nội khơi nguồn sức mạnh văn hóa cho phát triển bền vững

Chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực phát triển

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Thăng Long - Hà Nội hội tụ những giá trị văn hóa đặc sắc, thể hiện qua di tích, làng nghề, lễ hội, nghệ thuật truyền thống và nếp sống của người dân.

Đây là nền tảng để Thủ đô xây dựng bản sắc riêng, đồng thời mở ra dư địa phát triển du lịch, dịch vụ và các ngành công nghiệp văn hóa.

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng.

Thực hiện nghị quyết, Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU, hướng tới phát triển văn hóa Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”.

Trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội cần tiếp tục đổi mới cách tiếp cận di sản. Cùng với bảo quản, tu bổ và gìn giữ những giá trị gốc,

Thành phố có thể tạo điều kiện để di sản hiện diện sinh động hơn trong đời sống thông qua giáo dục, du lịch, sáng tạo nghệ thuật và những sản phẩm phù hợp với công chúng hôm nay.

Không gian văn hóa gắn kết di sản, làng nghề truyền thống và hoạt động sáng tạo, góp phần đưa những giá trị văn hóa Hà Nội đến gần hơn với cộng đồng

Một tuyến tham quan di tích sẽ hấp dẫn hơn khi du khách được nghe những câu chuyện lịch sử dễ hiểu, trải nghiệm hoạt động truyền thống và tìm thấy sản phẩm văn hóa mang dấu ấn địa phương.

Tương tự, một làng nghề có thể mở rộng cơ hội phát triển khi kết nối sản xuất với thiết kế, tổ chức trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm tới thị trường.

Tuy nhiên, việc khai thác cần đi cùng trách nhiệm bảo vệ di sản. Mọi hoạt động sáng tạo, kinh doanh phải tôn trọng giá trị lịch sử, đặc điểm của từng di tích,

Tránh thương mại hóa quá mức hoặc làm sai lệch ý nghĩa văn hóa vốn có. Người dân, nghệ nhân và cộng đồng gắn bó với di sản cũng cần được tham gia, thụ hưởng lợi ích từ quá trình này.

Xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh

Văn hóa Thủ đô không chỉ hiện diện trong những công trình hay hiện vật được lưu giữ, mà còn thể hiện qua cách sống, cách ứng xử của mỗi người dân.

Vì vậy, phát triển văn hóa cần đặt con người ở vị trí trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là đối tượng thụ hưởng.

Nét thanh lịch, văn minh của người Hà Nội được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Trong đời sống hiện đại, những giá trị ấy cần tiếp tục được nuôi dưỡng bằng tinh thần trách nhiệm, sự tôn trọng, lòng nhân ái và ý thức tuân thủ quy định chung.

Từ gia đình, nhà trường đến khu dân cư, việc xây dựng môi trường văn hóa có thể bắt đầu bằng những hành động cụ thể: ứng xử lịch sự nơi công cộng, giữ gìn vệ sinh, tôn trọng di tích, chấp hành luật giao thông và có trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội.

Giáo dục di sản cho thế hệ trẻ cũng cần được chú trọng. Những giờ học tại bảo tàng, di tích, buổi gặp gỡ nghệ nhân hay trải nghiệm tại làng nghề có thể giúp học sinh hiểu hơn về lịch sử và thêm gắn bó với nơi mình sinh sống.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số mở ra cơ hội đưa di sản đến gần công chúng. Tư liệu số, thuyết minh đa ngôn ngữ, bản đồ tra cứu và các hình thức tương tác phù hợp có thể giúp người trẻ,

Du khách quốc tế tiếp cận thông tin thuận tiện hơn. Công nghệ cần được sử dụng trên cơ sở kiểm chứng nội dung và hỗ trợ trải nghiệm thực tế.

Tạo đột phá từ công nghiệp văn hóa

Lợi thế về di sản, làng nghề cùng đội ngũ trí thức, nghệ sĩ, nhà thiết kế là nền tảng để Hà Nội phát triển du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo và nhiều lĩnh vực liên quan.

Dù vậy, để tiềm năng trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh, cần sự liên kết chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp và người dân.

Thực tế, nhiều nghệ nhân còn gặp khó khăn trong đổi mới sản phẩm, tiếp cận thị trường; trong khi một bộ phận nhà thiết kế mong muốn khai thác chất liệu truyền thống lại thiếu cơ hội kết nối với làng nghề.

Những chương trình kết nối nghệ nhân với lực lượng sáng tạo trẻ có thể góp phần tháo gỡ khoảng cách này.

Thành phố cũng cần quan tâm đầu tư thiết chế văn hóa, không gian sáng tạo và đào tạo nhân lực; hoàn thiện cơ chế khuyến khích khu vực tư nhân tham gia phù hợp với quy định, gắn hiệu quả kinh tế với lợi ích cộng đồng.

Là thành viên Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế từ năm 2019, Hà Nội có cơ hội mở rộng hợp tác quốc tế, quảng bá bản sắc và đưa sản phẩm sáng tạo tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Từ những giá trị đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nếu có cách tiếp cận phù hợp và sự chung tay của cộng đồng, văn hóa sẽ tiếp tục bồi đắp bản sắc, nâng cao chất lượng sống và tạo thêm động lực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.