Hà Nội mở rộng vùng nguyên liệu, nâng tầm gạo xuất khẩu

Thực hiện chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam đến năm 2030, thành phố tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu, chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, mở rộng thị trường xuất khẩu...

Tăng cường liên kết chuỗi

Hà Nội hiện là địa phương có diện tích trồng lúa lớn nhất Đồng bằng sông Hồng với khoảng 153.000ha, sản lượng đạt gần 880.000 tấn mỗi năm. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển sản xuất lúa gạo theo hướng hàng hóa, phục vụ không chỉ nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu.

Những năm gần đây, cơ cấu giống lúa trên địa bàn đã có sự chuyển dịch rõ nét. Tỷ lệ lúa chất lượng cao ngày càng tăng, chiếm phần lớn diện tích gieo trồng. Đặc biệt, trên 90% diện tích sử dụng giống lúa ngắn ngày, giúp tăng vụ, nâng cao hiệu quả canh tác, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Mô hình trồng lúa hữu cơ cho giá trị kinh tế cao ở Nam Phương Tiến (xã Xuân Mai). Ảnh: PV

Chi cục trưởng Chi cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng cho biết, Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, như: Hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) được triển khai rộng rãi, giúp giảm lượng giống gieo, tiết kiệm nước tưới, giảm phân bón và chi phí sản xuất, đồng thời vẫn bảo đảm năng suất.

Đến nay, Hà Nội đã hình thành hơn 200 vùng sản xuất lúa tập trung với tổng diện tích khoảng 40.000ha. Trong đó, có 16 vùng sản xuất lúa hàng hóa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu tại 16 xã, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 10-15% so với phương thức canh tác truyền thống. Những vùng sản xuất này vừa bảo đảm chất lượng đồng đều vừa đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Cùng với việc phát triển vùng nguyên liệu, thành phố cũng chú trọng xây dựng thương hiệu. Hai nhãn hiệu tập thể gạo Japonica đã được hình thành, góp phần khẳng định vị thế của gạo Hà Nội trên thị trường. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh khi tham gia xuất khẩu.

Các nhãn hiệu tập thể gạo Hà Nội đã góp phần khẳng định vị thế trên thị trường. Ảnh: PV

Bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản xuất, Hà Nội đặc biệt chú trọng xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Thành phố đã phát triển được một số chuỗi liên kết lúa gạo, kết nối chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Nhờ đó, sản phẩm được tiêu thụ ổn định, hạn chế tình trạng “được mùa - mất giá”.

Thực tế tại các hợp tác xã cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình này. Điển hình, Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Nam Phương Tiến (xã Xuân Mai) đã triển khai sản xuất lúa hữu cơ với diện tích hơn 40ha mỗi năm. Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Nam Phương Tiến (xã Xuân Mai) Vũ Thị Huyền cho biết, việc sản xuất hoàn toàn bằng phân hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, sản phẩm làm ra vừa an toàn cho người tiêu dùng, vừa thân thiện với môi trường. Năng suất đạt khoảng 54-55 tạ/ha, đầu ra được doanh nghiệp bao tiêu với giá ổn định.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp lớn cũng tham gia vào chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ. Các doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào vùng nguyên liệu mà còn phát triển hệ thống phân phối đa dạng, từ siêu thị đến thương mại điện tử, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế.

Hiện nay, Hà Nội có khoảng 10 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh xuất khẩu gạo. Sản phẩm gạo của thành phố đã có mặt tại 76 quốc gia và vùng lãnh thổ. Một số thị trường tiêu biểu là: Indonesia, Cuba, Hàn Quốc và Bờ Biển Ngà.

Nâng cao giá trị hạt gạo

Tuy vậy, phần lớn sản lượng lúa gạo của Hà Nội vẫn chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa. Điều này cho thấy dư địa để mở rộng xuất khẩu còn rất lớn nếu thành phố tiếp tục nâng cao chất lượng và hoàn thiện chuỗi giá trị.

Để thúc đẩy xuất khẩu, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Tam Hưng (xã Tam Hưng) Đỗ Văn Kiên kiến nghị được hỗ trợ về cơ giới hóa, đầu tư máy móc chế biến, xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao năng suất, chất lượng và tính đồng nhất của sản phẩm - yếu tố then chốt khi tham gia thị trường quốc tế.

Hà Nội xác định tiếp tục phát triển sản xuất lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế. Ảnh: PV

Thời gian tới, Hà Nội xác định tiếp tục phát triển sản xuất lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế. Các cơ quan chức năng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ 4.0 vào toàn bộ chuỗi sản xuất, từ gieo trồng, thu hoạch đến chế biến, tiêu thụ.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường chỉ rõ, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng và bảo hộ thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm gạo gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là yêu cầu bắt buộc của nhiều thị trường nhập khẩu, đồng thời giúp nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục quản lý và phát triển mã số vùng trồng, bảo đảm các tiêu chí xuất khẩu. Công tác xúc tiến thương mại cũng được đẩy mạnh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm và mở rộng thị trường mới, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ 4.0 vào toàn bộ chuỗi sản xuất, từ gieo trồng, thu hoạch đến chế biến, tiêu thụ. Ảnh: PV

Ngoài ra, việc đào tạo, tập huấn cho nông dân và doanh nghiệp về tiêu chuẩn, quy định của thị trường quốc tế cũng được chú trọng. Điều này giúp các chủ thể tham gia chuỗi giá trị lúa gạo chủ động thích ứng, giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất khẩu, mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp Thủ đô.

Quỳnh Dung