Hà Nội mùa Thu cách mạng: Từ khát vọng độc lập đến khát vọng vươn mình

Tuyến đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông (Hà Nội)-tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của cả nước trở thành phương tiện đi lại hằng ngày của đông đảo người dân Thủ đô. (Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN)

81 năm đã trôi qua, nhưng khí thế của ngày 19/8/1945 vẫn hiện hữu trong đời sống người dân Hà Nội. Từ Quảng trường Nhà hát Lớn, nơi hàng chục vạn người xuống đường giành chính quyền, tinh thần đoàn kết, tự chủ và dám hành động tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.

Đó là điểm tựa để Thủ đô vượt qua chiến tranh, kiến thiết trong hòa bình và hôm nay bước vào chặng phát triển mới với khát vọng xây dựng thành phố văn hiến, văn minh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao trong khu vực và thế giới.

Khí phách Thăng Long trong mùa Thu cách mạng

Ngày 17/3/1930, Đảng bộ Hà Nội được thành lập. Với khoảng 50 đảng viên ban đầu, tổ chức Đảng từng bước xây dựng cơ sở, tập hợp quần chúng và lãnh đạo phong trào cách mạng. Hoạt động ngay tại trung tâm bộ máy cai trị của thực dân, sự kiên cường, tổ chức chặt chẽ và mối liên hệ với nhân dân đã tạo nền tảng cho cuộc vận động giành chính quyền.

Quần chúng cách mạng và tự vệ chiếm Phủ Khâm sai (Bắc Bộ phủ), ngày 19/8/1945. Cách mạng Tháng Tám thành công tại Hà Nội. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Ngày 19/8/1945, cuộc míttinh tại Quảng trường Nhà hát Lớn đã chuyển thành cuộc biểu tình vũ trang, tuần hành thị uy và tiến tới giành quyền kiểm soát các cơ quan trọng yếu của chính quyền địch.

Hàng chục vạn người từ nội thành, ngoại thành hòa vào một dòng người dưới cờ đỏ sao vàng. Sức mạnh quần chúng, sự lãnh đạo kịp thời và hành động kiên quyết đã làm nên thắng lợi nhanh chóng của cuộc khởi nghĩa tại trung tâm chính trị, hành chính quan trọng nhất cả nước.

Hà Nội giành chính quyền đã tạo sức cổ vũ mạnh mẽ cho Tổng khởi nghĩa trên phạm vi toàn quốc. Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời; Hà Nội trở thành Thủ đô, trung tâm chính trị-hành chính của quốc gia độc lập. Từ đây, một trang sử mới mở ra, đồng thời đặt lên vai Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội trách nhiệm đặc biệt: vừa bảo vệ thành quả cách mạng, vừa góp sức kiến thiết đất nước.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Hà Nội chiến đấu với lời thề “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh,” biểu hiện cô đọng của khí phách Thăng Long: hy sinh cái riêng để bảo vệ điều thiêng liêng chung nhất. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thủ đô cùng miền Bắc thực hiện tinh thần “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người,” vừa sản xuất, chiến đấu, vừa chi viện tiền tuyến.

Cuối năm 1972, chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” một lần nữa khẳng định ý chí, trí tuệ và sức chịu đựng phi thường của quân dân Thủ đô. Chiến công ấy góp phần tạo chuyển biến quyết định trên mặt trận ngoại giao, cùng cả nước đi tới Đại thắng mùa Xuân năm 1975, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Tiên phong kiến tạo động lực phát triển mới

Cầu Nhật Tân. (Ảnh: Huy Hùng/TTXVN)

Đến Hà Nội hôm nay, cảm nhận rất rõ sự đổi thay hiện diện trong những cây cầu nối đôi bờ sông Hồng, các tuyến đường, khu đô thị mới và nhịp sống số hóa. Nhưng chiều sâu Hà Nội còn nằm ở những giá trị khó đo bằng con số: một khu phố cũ được gìn giữ, một di sản được hồi sinh, một không gian sáng tạo thu hút người trẻ, hay cách ứng xử thanh lịch tạo cảm giác tin cậy, thân thiện.

Những tháng đầu của năm 2026 cho thấy nền kinh tế Thủ đô đang duy trì đà tăng trưởng. Trong 7 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,88% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14,67%; số khách du lịch do cơ sở lưu trú phục vụ tăng 26,92%.

Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt hơn 479.585 tỷ đồng, bằng 73,8% dự toán và tăng 7,5%; chi đầu tư phát triển đạt 75.629 tỷ đồng, gấp hơn 2,3 lần cùng kỳ... Những con số ấy là cơ sở cho niềm tin, để thành phố hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Năm 2026, Hà Nội bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và tầm nhìn. Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm tạo thành nền tảng quan trọng để thành phố đổi mới mô hình tăng trưởng, tổ chức lại không gian và hoàn thiện phương thức quản trị.

Tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 4/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, khẳng định diện mạo Thủ đô sẽ thay đổi rất căn bản khi triển khai định hướng Quy hoạch tầm nhìn 100 năm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá từ đầu năm 2026, Hà Nội đã làm được nhiều việc, kể cả những việc chưa từng có, chưa từng làm; tốc độ phát triển chung đã đáp ứng yêu cầu đề ra.

Khát vọng lớn đòi hỏi một bộ máy đủ sức tổ chức thực hiện. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh Thủ đô đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu nhiệm vụ ngày càng lớn, toàn diện và có ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy và củng cố đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý là công việc đặc biệt quan trọng để hiện thực hóa được khát vọng, tầm nhìn phát triển Thủ đô.

Với phương châm đi trước, làm gương và tạo sức lan tỏa, Hà Nội đang cụ thể hóa các nghị quyết thành nhiệm vụ, chỉ tiêu, sản phẩm theo nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt,” gắn một đầu mối và một cá nhân chịu trách nhiệm đến cùng. Trọng tâm là triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TW, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; hoàn thiện mô hình tăng trưởng hai con số, phấn đấu tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2026.

Thành phố đồng thời đẩy nhanh hạ tầng chiến lược, giải ngân đầu tư công, giải phóng mặt bằng, xử lý dự án tồn đọng và năm điểm nghẽn dân sinh; đưa khoa học, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo vào quản trị. Phân cấp, ủy quyền gắn với năng lực thực thi, trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ.

Việc thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Phúc Thịnh và Thư Lâm hướng tới hình thành mô hình thực tiễn để đánh giá, hoàn thiện, nhân rộng. Kết quả thực hiện và sự hài lòng của nhân dân phải trở thành thước đo cuối cùng.

Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 trở thành Thủ đô “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại,” xanh, thông minh, hội nhập quốc tế sâu rộng, có sức cạnh tranh cao, trình độ phát triển ngang tầm thủ đô các nước phát triển trong khu vực; là cực tăng trưởng có vai trò dẫn dắt kinh tế cả nước, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội là thành phố kết nối toàn cầu, có mức sống và chất lượng sống cao; kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển toàn diện, đặc sắc, hài hòa; trình độ phát triển ngang tầm thủ đô các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới; GRDP bình quân đầu người đạt trên 36.000 USD./.