Hà Nội: Phân cấp, phân quyền thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Khơi thông nguồn lực, thúc đẩy nguồn cung

Các dự án nhà ở xã hội đang được triển khai tại các địa phương trên địa bàn thành phố Hà Nội đã cho thấy những điều chỉnh về cơ chế quản lý từng bước phát huy hiệu quả, tạo điều kiện để các dự án rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ xây dựng và sớm bổ sung nguồn cung cho thị trường. Đây được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh nhu cầu về nhà ở của người thu nhập thấp ngày càng lớn, trong khi nguồn cung vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng.

Trong nhiều năm, phát triển nhà ở xã hội luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của Hà Nội nhằm bảo đảm an sinh và tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh những hạn chế về quỹ đất và nguồn vốn, không ít dự án phải kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư do vướng mắc về quy hoạch, trình tự phê duyệt và sự chồng chéo trong giải quyết thủ tục hành chính. Việc phải thực hiện qua nhiều cấp, nhiều khâu khiến quá trình hoàn thiện hồ sơ mất nhiều thời gian, làm chậm tiến độ triển khai, đồng thời làm gia tăng chi phí đầu tư và kéo lùi thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường.

Xuất phát từ yêu cầu tháo gỡ những điểm nghẽn này, Chỉ thị số 16/CT-UBND đã đưa ra nhiều giải pháp mới, trong việc tăng cường phân cấp cho UBND cấp xã trong công tác thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với các dự án nhà ở xã hội. Song song với đó, thành phố cho phép các dự án được phê duyệt quy hoạch chi tiết trước, sau đó cập nhật vào quy hoạch phân khu và thực hiện điều chỉnh theo đúng quy định. Cách làm này đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong tư duy quản lý, chuyển từ cách tiếp cận tuần tự sang xử lý linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ quy hoạch tổng thể.

Theo Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, phân cấp mạnh hơn cho chính quyền cơ sở là giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Hà Nội hiện nay. Là cấp trực tiếp quản lý địa bàn, chính quyền cấp xã nắm rõ hiện trạng sử dụng đất, điều kiện hạ tầng cũng như nhu cầu phát triển của từng khu vực. Khi được trao thêm thẩm quyền, địa phương sẽ chủ động hơn trong giải quyết hồ sơ, giảm tình trạng phải xin ý kiến qua nhiều cấp trung gian, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian xử lý các thủ tục đầu tư.

Ở góc độ thị trường, Tiến sĩ Trần Xuân Lượng cho rằng, việc cho phép phê duyệt quy hoạch chi tiết trước khi hoàn tất điều chỉnh quy hoạch phân khu sẽ góp phần tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn nhất của quá trình chuẩn bị đầu tư. Trước đây, nhiều dự án dù đã đáp ứng các điều kiện cần thiết vẫn phải chờ hoàn tất việc điều chỉnh quy hoạch phân khu mới có thể triển khai các bước tiếp theo. Khoảng thời gian chờ đợi này không chỉ làm chậm tiến độ mà còn khiến chi phí đầu tư tăng lên, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của dự án và tốc độ bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội. Với cơ chế mới, những dự án đủ điều kiện sẽ có cơ hội hoàn thiện hồ sơ sớm hơn, tạo tiền đề để triển khai xây dựng và đưa sản phẩm ra thị trường trong thời gian ngắn hơn.

Hà Nội đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp xã trong công tác thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 đối với các dự án nhà ở xã hội. Ảnh: Văn Đoan

Việc đơn giản hóa quy trình không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Theo Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, mục tiêu của phân cấp là nâng cao hiệu quả điều hành, chứ không phải giảm yêu cầu về chất lượng quy hoạch. Việc cập nhật vào quy hoạch phân khu vẫn phải bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển đô thị, giữ gìn sự đồng bộ của hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và cấu trúc không gian. Chỉ khi bảo đảm được cả hai yếu tố là rút ngắn thủ tục và tăng cường quản lý thì cơ chế mới mới có thể phát huy hiệu quả bền vững.

Trong bối cảnh giá nhà ở thương mại liên tục duy trì ở mức cao, còn nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình và thấp vẫn khan hiếm, việc đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội không chỉ mang ý nghĩa về an sinh mà còn góp phần tạo sự cân bằng cho thị trường bất động sản. Theo đánh giá của Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, khi các dự án được rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, nguồn cung sẽ được cải thiện, qua đó góp phần giảm áp lực về giá, hạn chế đầu cơ và mở rộng cơ hội sở hữu nhà ở cho người lao động, công nhân, cán bộ, công chức và các đối tượng chính sách. Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư được khơi thông còn tạo sức lan tỏa đối với các lĩnh vực xây dựng, vật liệu, tài chính và thị trường lao động, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của Thủ đô.

Để chính sách đi vào cuộc sống, cùng với việc trao thêm thẩm quyền cho cơ sở, các địa phương cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị. Đồng thời, việc tăng cường kiểm tra, giám sát của các cơ quan chuyên môn và công khai thông tin quy hoạch trên nền tảng số sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia giám sát, hạn chế sai sót trong quá trình triển khai. Những điều kiện này sẽ là nền tảng để cơ chế phân cấp thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới.

Gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội, mở rộng cơ hội an cư cho người thu nhập thấp

Hiệu quả của cơ chế mới không chỉ dừng ở những điều chỉnh về quy trình hành chính mà đã nhanh chóng được phản ánh qua tiến độ triển khai các dự án trên địa bàn thành phố. Ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND có hiệu lực, nhiều chủ đầu tư đồng loạt tăng cường nhân lực, thiết bị và nguồn lực tài chính để đẩy nhanh thi công, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương hoàn thiện các thủ tục còn lại, hướng tới mục tiêu sớm đưa các công trình vào sử dụng. Diễn biến này cho thấy việc tháo gỡ các rào cản về quy hoạch, giao đất và giải quyết hồ sơ đang tạo ra động lực mới cho chương trình phát triển nhà ở xã hội của Thủ đô.

Xã Đông Anh hiện là một trong những khu vực tập trung nhiều dự án nhà ở xã hội với quy mô lớn. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Hữu Phước, địa phương đã chủ động phối hợp với các chủ đầu tư ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND được ban hành để tháo gỡ những khó khăn phát sinh, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Hiện toàn xã có 10 dự án nhà ở xã hội, trong đó còn 4 dự án đang thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. Lãnh đạo địa phương đánh giá việc tăng cường phân cấp, phân quyền trong công tác giao đất đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo điều kiện để các nhà đầu tư sớm triển khai dự án.

Có thể thấy, cơ chế phân cấp, phân quyền theo Chỉ thị số 16/CT-UBND đang dần chuyển hóa thành kết quả cụ thể khi chính quyền cơ sở được trao thêm thẩm quyền, doanh nghiệp chủ động hơn trong triển khai dự án và các cơ quan quản lý tăng cường phối hợp tháo gỡ khó khăn, tiến độ đầu tư được cải thiện rõ rệt. Đây không chỉ là tiền đề để Hà Nội sớm gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội, mở rộng cơ hội an cư cho người thu nhập thấp mà còn tạo động lực thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển theo hướng cân bằng, bền vững, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trong giai đoạn mới.