Hà Nội: Phân cấp, ủy quyền để cơ sở chủ động, người dân được phục vụ tốt hơn

Trong đó, việc phân quyền không dừng ở chuyển nhiệm vụ, mà từng bước xác lập rõ thẩm quyền, trách nhiệm và điều kiện thực hiện ở từng cấp, qua đó đưa hoạt động quản lý nhà nước sát cơ sở, giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp.

Hạn chế tình trạng người dân, doanh nghiệp phải thực hiện nhiều bước trung gian

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Hà Nội xác định phân cấp, ủy quyền là một trong những nội dung cần được thực hiện đồng bộ với việc sắp xếp tổ chức bộ máy. Mục tiêu là khắc phục tình trạng công việc tập trung quá nhiều ở cấp thành phố, đồng thời tạo điều kiện để cấp xã chủ động xử lý những vấn đề phát sinh ngay tại địa bàn.

Hà Nội đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền được xem như bước chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”. Ảnh: Minh Nguyệt

Qua rà soát, thành phố Hà Nội đã tiếp nhận và tổ chức thực hiện 1.311 nhiệm vụ được Trung ương phân cấp, ủy quyền; trong đó 1.070 nhiệm vụ được giao cho cấp xã. Cùng với việc phân định nhiệm vụ, các thủ tục liên quan cũng được chuẩn hóa để bảo đảm việc chuyển thẩm quyền đi đôi với khả năng thực hiện, tránh tình trạng giao việc nhưng thiếu quy trình, nhân lực hoặc điều kiện cần thiết.

Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã thực hiện 165 nhiệm vụ phân cấp, ủy quyền trong quản lý nhà nước và tiếp tục rà soát để mở rộng phân cấp cho cấp xã theo yêu cầu cụ thể hóa Luật Thủ đô. Thành phố đồng thời triển khai 644 thủ tục hành chính được ủy quyền theo 11 hình thức khác nhau, hướng tới đưa thẩm quyền giải quyết đến gần người dân hơn.

Một yêu cầu được đặt ra trong quá trình này là phân cấp phải đi cùng xác định rõ trách nhiệm. Khi nhiệm vụ đã được giao cho cấp dưới, địa phương phải có đủ cơ sở pháp lý, nhân lực, quy trình và công cụ để thực hiện; đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và kết quả giải quyết.

Theo đó, thành phố đã rà soát, chuẩn hóa 929 nhiệm vụ cấp xã sau phân cấp. Đây là cơ sở để bố trí công chức, rà soát vị trí việc làm, chuẩn hóa quy trình xử lý công việc và xác định rõ thẩm quyền trong từng khâu. Việc phân cấp vì vậy được đặt trong tổng thể đổi mới phương thức vận hành chính quyền, thay vì chỉ đơn thuần là điều chỉnh đầu mối thực hiện nhiệm vụ.

Cùng với phân cấp nhiệm vụ là yêu cầu giảm thủ tục, giảm thời gian và giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Thành phố Hà Nội đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.508/1.721 thủ tục hành chính, đạt 87,62%; đồng thời cung cấp 2.027/2.061 dịch vụ công trực tuyến, đạt 98,35%. Những con số này cho thấy phân cấp đang được triển khai song hành với tái cấu trúc quy trình và chuyển dịch phương thức cung cấp dịch vụ công lên môi trường số.

Hiệu quả của quá trình cải cách còn được thể hiện ở chi phí tuân thủ. Việc rà soát, tái cấu trúc thủ tục hành chính đã góp phần đưa chi phí tuân thủ từ khoảng 671 tỷ đồng xuống còn 263 tỷ đồng, tương ứng mức tiết giảm khoảng 408 tỷ đồng. Thành phố ước tính nếu duy trì kết quả này, chi phí xã hội có thể tiếp tục được tiết giảm khoảng 1.652 tỷ đồng mỗi năm.

Đáng chú ý, trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Hà Nội đã tiếp nhận, xử lý khối lượng lớn hồ sơ hành chính. Từ ngày 1.7.2025 đến 31.1.2026, hơn 2,26 triệu hồ sơ hành chính được giải quyết, tạo mức tiết kiệm chi phí xã hội khoảng 63,5 tỷ đồng. Trong 4 tháng đầu năm 2026, mức tiết kiệm tiếp tục đạt hơn 37 tỷ đồng. Việc phân cấp, ủy quyền cũng góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 3 - 5 ngày ở nhiều thủ tục; tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 95,77%.

Như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là “giao việc” mà phải chuyển cả quyền quyết định và trách nhiệm thực hiện đến đúng nơi có khả năng xử lý hiệu quả nhất. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng người dân, doanh nghiệp phải thực hiện nhiều bước trung gian khi giải quyết công việc thuộc thẩm quyền địa phương.

Phân cấp gắn với chuẩn hóa quy trình, quản trị bằng dữ liệu

Một điểm mới trong cách triển khai phân cấp, ủy quyền của thành phố Hà Nội là gắn chặt với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Khi nhiệm vụ được đưa về cấp cơ sở, quy trình xử lý phải được chuẩn hóa; dữ liệu phải được kết nối; kết quả giải quyết phải có thể theo dõi, đánh giá và kiểm soát.

Việc tái cấu trúc thủ tục hành chính được thực hiện đồng thời với mở rộng dịch vụ công trực tuyến. Trong tổng số 1.721 thủ tục hành chính nội bộ được rà soát, thành phố đã tái cấu trúc 1.508 thủ tục, đạt 87,62%. Cùng với đó, 2.027/2.061 dịch vụ công được cung cấp trực tuyến, đạt 98,35%. Cách làm này giúp thay đổi căn bản phương thức quản lý: từ việc người dân phải tìm đến cơ quan có thẩm quyền sang việc cơ quan nhà nước chủ động tổ chức quy trình giải quyết phù hợp với địa bàn và nhu cầu thực tế. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, quy trình được số hóa, việc phân cấp cũng có thêm công cụ để kiểm tra tiến độ và chất lượng thực hiện.

Đây cũng là lý do việc chuẩn hóa 929 nhiệm vụ cấp xã có ý nghĩa quan trọng. Nhiệm vụ được xác định rõ là cơ sở để gắn với vị trí việc làm, bố trí nhân lực và tổ chức quy trình xử lý. Phân cấp vì thế không tách rời bài toán tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ ở cơ sở.

Từ góc độ cải cách hành chính, hiệu quả cuối cùng của phân cấp phải được đo bằng kết quả giải quyết công việc. Người dân không chỉ cần biết hồ sơ thuộc thẩm quyền của cấp nào, mà quan trọng hơn là hồ sơ được tiếp nhận ở đâu, xử lý trong bao lâu, kết quả được trả như thế nào và trách nhiệm thuộc về cơ quan nào nếu công việc chậm trễ.

Với hơn 660 thủ tục hành chính được triển khai theo cơ chế ủy quyền, cùng hệ thống thủ tục được rà soát, tái cấu trúc và số hóa, thành phố Hà Nội đang từng bước hình thành cách thức vận hành trong đó thẩm quyền được phân bổ rõ hơn, quy trình được chuẩn hóa hơn và trách nhiệm được xác định cụ thể hơn.

Phân cấp, ủy quyền vì vậy không phải là sự chuyển giao đơn thuần về mặt hành chính. Giá trị của cơ chế này nằm ở việc tạo dư địa để cấp cơ sở chủ động giải quyết công việc, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, năng lực thực thi và khả năng kiểm soát bằng dữ liệu. Khi những yêu cầu đó được bảo đảm, phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” mới thực sự chuyển thành kết quả cụ thể trong quản trị và phục vụ người dân, doanh nghiệp.