Hà Nội phân loại rác sinh hoạt, gắn trách nhiệm từng hộ dân

Thành phố Hà Nội ban hành quy định phân loại rác tại nguồn. Ảnh ST

Phân loại rác tại nguồn làm 3 nhóm

Theo quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố Hà Nội do UBND thành phố ban hành, việc phân loại rác tại nguồn không còn là lựa chọn, mà trở thành nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi hộ gia đình, cá nhân sinh sống, hoạt động trên địa bàn. Cụ thể, rác thải sinh hoạt phải được phân thành ba nhóm. Thứ nhất là nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế, bao gồm giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, vải, cao su, đồ gỗ và các thiết bị điện, điện tử thải bỏ. Thứ hai là nhóm chất thải thực phẩm như thức ăn thừa, thực phẩm hết hạn sử dụng; các loại rau, củ, quả, trái cây và các phần thải bỏ sau khi sơ chế, chế biến món ăn,…; các sản phẩm bỏ đi từ thịt gia súc, gia cầm, thủy, hải sản. Thứ ba là nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác, trong đó có rác cồng kềnh, rác nguy hại phát sinh trong sinh hoạt và các loại rác còn lại.

Việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt cần phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, bảo đảm đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường, công nghệ xử lý chất thải hiện có, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nguồn lực tài chính của địa phương. UBND cấp xã căn cứ hạ tầng xử lý chất thải thực phẩm của thành phố và mô hình xử lý địa phương để quyết định việc phân loại chất thải thực phẩm.

Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) nhấn mạnh: “Quy định lần này đặt người dân vào đúng vị trí chủ nguồn thải. Mỗi hộ gia đình phải chịu trách nhiệm từ khâu phân loại ban đầu. Nếu không phân loại đúng, đơn vị thu gom có quyền từ chối, đồng thời chính quyền cơ sở sẽ kiểm tra, xử lý theo quy định”.

Điểm đáng chú ý là quy định đã chuẩn hóa rất cụ thể từng nhóm rác, tránh cách hiểu mơ hồ, làm theo cảm tính như trước. Đây được coi là cơ sở quan trọng để siết kỷ cương trong quản lý rác thải sinh hoạt – một lĩnh vực lâu nay vẫn được xem là “khó làm đến nơi đến chốn”.

Rác thải sinh hoạt ở thành phố Hà Nội sẽ được phân làm 3 loại. Ảnh ST

Song song với phân loại, thành phố quy định chặt chẽ bao bì, màu sắc, thời gian và địa điểm tập kết rác. Chất thải thực phẩm phải đựng trong bao bì màu xanh lá cây; chất thải sinh hoạt khác trong bao bì màu xám; rác nguy hại sử dụng bao bì riêng, bảo đảm an toàn môi trường.

Tại khu vực đô thị, người dân chỉ được đưa rác ra điểm tập kết trong khung giờ từ 18 giờ đến 22 giờ. Việc bỏ rác sai giờ, để rác tràn lan trên vỉa hè, lòng đường không chỉ gây mất mỹ quan mà còn bị coi là hành vi vi phạm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn, quy định này nhằm chấm dứt tình trạng rác tồn lưu cả ngày trên phố, gây mùi, nước rỉ, ảnh hưởng sinh hoạt và giao thông. Kỷ cương trong quản lý rác phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể như giờ bỏ rác, cách bỏ rác. Đối với rác cồng kềnh, thành phố yêu cầu mỗi xã, phường phải bố trí ít nhất một điểm tập kết, công khai số điện thoại đơn vị thu gom để người dân chủ động liên hệ. Việc tự ý vứt giường, tủ, sofa, phế thải sinh hoạt ra không gian công cộng sẽ bị xử lý nghiêm.

Ai xả nhiều rác phải trả nhiều tiền

Quy định mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đơn vị thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt. Phương tiện phải được phân ngăn, dán nhãn rõ ràng theo từng loại rác; ưu tiên thu gom cơ giới, từng bước chuyển sang phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh. Chị Ninh Thị Loan - công nhân Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội chia sẻ thẳng thắn: “Khi rác được phân loại từ nhà dân, chúng tôi thu gom nhanh hơn, sạch hơn, không bị trộn lẫn thức ăn thừa với chai lọ, kim loại. Người làm vệ sinh đỡ cực, mà môi trường cũng đỡ ô nhiễm”.

Phân loại rác tại nguồn là giải pháp cốt lõi để giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt của Thủ đô. Ảnh ST

Thực tế cho thấy, lâu nay việc rác không phân loại khiến khâu thu gom gặp nhiều khó khăn, công nhân phải tiếp xúc trực tiếp với rác bẩn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Quy định mới, nếu được thực hiện nghiêm, sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe người lao động, đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý rác thải.

Một điểm nhấn khác của quy định là đổi mới cơ chế thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt. Thành phố cho phép áp dụng các hình thức thu theo khối lượng, thể tích hoặc thông qua giá bán bao bì đựng rác.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn cho biết, mục tiêu là công bằng và khuyến khích giảm rác. Hộ dân nào phân loại tốt, giảm lượng rác phải xử lý thì chi phí sẽ thấp hơn. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ quốc tế. Toàn bộ nguồn thu được quản lý minh bạch, ưu tiên chi cho công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt và vệ sinh công cộng. UBND cấp xã chịu trách nhiệm giám sát chất lượng dịch vụ, không để xảy ra tình trạng thu tiền nhưng dịch vụ kém.

Có thể khẳng định, quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt vừa được thành phố Hà Nội ban hành và có hiệu lực từ ngày 8-1-2026 là bước chuyển mạnh từ “vận động” sang “quản lý bằng kỷ cương pháp luật”. Trách nhiệm đã được phân rõ: Người dân phân loại và bỏ rác đúng quy định; chính quyền cơ sở tổ chức, giám sát; đơn vị dịch vụ thu gom đúng quy trình, đúng chất lượng. Thành công của quy định này không chỉ đo bằng số văn bản ban hành, mà bằng sự chuyển biến trong nếp sống đô thị, từ những việc rất nhỏ như phân loại rác trong mỗi gia đình. Đó chính là nền tảng để Hà Nội giải bài toán rác thải một cách căn cơ, bền vững, xứng tầm Thủ đô văn minh, hiện đại.

Hoàng Sơn