Hà Nội phát huy sức mạnh an sinh xã hội bằng những mô hình sinh kế bền vững

Trong bức tranh phát triển kinh tế tổng thể của một đô thị đặc biệt như TP. Hà Nội, bài toán đảm bảo an sinh xã hội cho nhóm đối tượng yếu thế luôn được đặt ở vị trí trung tâm.

Hành trình tự chủ kinh tế của người yếu thế

Thay việc duy trì cơ chế cứu trợ thụ động, thành phố đã và đang tập trung nguồn lực để kiến tạo các mô hình sinh kế tự chủ, giúp những người yếu thế xóa bỏ mặc cảm, tự lập dựa trên chính đôi tay và khối óc của mình.

Hoạt động hiệu quả của HTX Vụn Art tại làng nghề dệt lụa truyền thống Vạn Phúc là một minh chứng sống động cho tư duy quản lý kinh tế gắn liền với an sinh bền vững.

Được thành lập với sứ mệnh đồng hành cùng người khuyết tật, Vụn Art đã chọn một lối đi sáng tạo khi kết hợp dòng chảy văn hóa dân gian với mô hình kinh tế xanh.

Những mảnh lụa vụn tưởng chừng bỏ đi sau quá trình may mặc đã được thu gom, qua đôi tay khéo léo của những người khuyết tật đã trở thành những bức tranh ghép lụa độc đáo, những sản phẩm quà tặng hàm chứa giá trị nghệ thuật cao. Mô hình này không chỉ giải quyết bài toán môi trường làng nghề mà còn mở ra một chương mới cho công tác an sinh Thủ đô.

Anh Lê Việt Cường, Giám đốc HTX Vụn Art, cho biết đối với người khuyết tật, rào cản lớn nhất khi tham gia vào thị trường lao động thường là sự hạn chế về thể chất và thiếu không gian đào tạo phù hợp.

Nhận thức sâu sắc điều này, HTX Vụn Art đã xây dựng một quy trình đào tạo và sản xuất mang tính thích ứng cao, chia nhỏ các công đoạn từ thiết kế, cắt lụa, phối màu cho đến là ủi và dán tranh để mỗi người khuyết tật, tùy thuộc vào đặc điểm của mình, đều có thể tìm thấy một vị trí phù hợp.

Sức sống của HTX Vụn Art nằm ở chỗ các sản phẩm không cầu xin sự thương hại của thị trường, mà tự tin chinh phục khách hàng bằng chính chất lượng nghệ thuật, sự tinh tế và tính bản sắc độc bản.

HTX Vụn Art đang góp phần vào công tác giảm nghèo và đảm bảo an sinh cho người yếu thế.

Khi sản phẩm của HTX được công nhận đạt chuẩn OCOP cấp thành phố, từ đây giá trị thương mại của thương hiệu Vun Art đã tăng lên rõ rệt, mở đường cho sản phẩm tiến sâu vào các chuỗi cửa hàng quà tặng lưu niệm cao cấp, phục vụ khách du lịch trong nước và quốc tế.

Thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh không chỉ giúp các thành viên HTX tự trang trải cuộc sống, giảm bớt gánh nặng cho gia đình mà còn giúp họ có tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tự xây dựng lưới an sinh dài hạn cho chính mình.

Kiến tạo bệ đỡ chính sách

Hiệu quả và giá trị mà mô hình HTX Vụn Art mang lại không đơn thuần đến từ nỗ lực tự thân của các thành viên, mà có sự đồng hành, trợ lực kịp thời bằng những cơ chế, chính sách mang tính căn cơ của chính quyền TP. Hà Nội.

Thành phố không thực hiện việc hỗ trợ theo kiểu cho không hay cứu trợ bình quân, mà áp dụng các đòn bẩy kinh tế thiết thực nhằm tối ưu hóa năng lực vận hành của mô hình kinh tế tập thể đặc thù này.

Trước hết là chính sách hỗ trợ tài chính thông qua nguồn vốn tín dụng chính sách ưu đãi từ Quỹ Quốc gia về việc làm do Ngân hàng Chính sách xã hội ủy thác, với mức lãi suất ưu đãi đã tạo điều kiện để HTX chuẩn hóa quy trình sản xuất.

Song song đó, chính quyền địa phương cũng đã tạo điều kiện tối đa để Vun Art tiếp cận và sử dụng không gian nhà xưởng tại Trung tâm Bảo tồn lụa Vạn Phúc với cơ chế ưu đãi, đồng thời cơ quan quản lý du lịch thành phố đã đưa địa điểm này vào danh mục các điểm đến chính thức trong tour du lịch trải nghiệm văn hóa Thủ đô.

Chính sách này giúp HTX kết nối trực tiếp với dòng khách quốc tế, đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ trải nghiệm tự tay làm tranh thay vì chỉ phụ thuộc vào việc bán sản phẩm thô.

Ở khâu đầu ra, các cơ quan chức năng của Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường, Liên minh HTX TP Hà Nội cũng hỗ trợ và tạo điều kiện để HTX đưa sản phẩm tham gia các hội chợ OCOP lớn, đồng thời hỗ trợ tư vấn kỹ thuật, đưa các sản phẩm của Vun Art đạt chứng nhận OCOP, tạo thương hiệu để HTX phát triển các sản phẩm cao cấp tại sân bay và các trung tâm thương mại lớn.

Đặc biệt, theo chính sách an sinh riêng của Hà Nội, thành phố thực hiện hỗ trợ thêm kinh phí đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho các thành viên khuyết tật, tạo bệ đỡ an toàn để họ an tâm cống hiến và làm việc.

Quả ngọt từ tư duy nhân văn

Việc tập trung nguồn lực để nhân rộng các mô hình sinh kế tự chủ, lấy sự đồng hành của các HTX như Vun Art làm hạt nhân, đã mang lại những quả ngọt xứng đáng cho chiến lược giảm nghèo bền vững của Thủ đô.

Tính đến năm 2026, bức tranh kinh tế - xã hội của Hà Nội đã ghi nhận một cột mốc lịch sử mang tính bước ngoặt khi toàn thành phố đã cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều.

Tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các địa phương xa trung tâm trước đây vốn là những vùng lõi nghèo thì nay đã được xóa bỏ hoàn toàn, chỉ còn một tỷ lệ rất nhỏ hộ cận nghèo mang tính cục bộ do các nguyên nhân bất khả kháng như bệnh hiểm nghèo hoặc mất sức lao động hoàn toàn, nhưng tất cả đều được bao phủ bởi lưới an sinh xã hội đặc thù của thành phố.

Thành tựu ấn tượng này chính là lời khẳng định đanh thép cho tính đúng đắn của tư duy quản lý hiện đại: Giảm nghèo bền vững phải được giải quyết bằng các giải pháp kinh tế căn cơ chứ không phải bằng nguồn hỗ trợ trợ thuần túy.

Những mô hình như HTX Vun Art đã giúp thành phố giải bài toán an sinh một cách triệt để khi biến những đối tượng vốn thuộc diện nhận bảo trợ xã hội trở thành những chủ thể kinh tế có thu nhập, có tích lũy và có khả năng đóng góp ngược lại cho cộng đồng.

Chiến lược phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã định vị rõ mục tiêu xây dựng một Hà Nội Xanh - Văn hiến - Thông minh - Hiện đại, nơi con người vừa là trung tâm, vừa là mục tiêu cao nhất của mọi chính sách phát triển.

Những bước đi bài bản trong công tác giảm nghèo và bảo trợ nhóm yếu thế, chính là minh chứng sống động cho một Thủ đô nhân văn và đáng sống.