Hà Nội quyết liệt gỡ điểm nghẽn, lấy tiến độ và hiệu quả thực tế làm thước đo

Dự án cầu Trần Hưng Đạo đang tăng tốc thi công, quyết về đích trước APEC 2027. Ảnh: Ánh Dương.

Những chuyển động mới trên các công trình trọng điểm, cùng kết quả xử lý hàng chục dự án chậm triển khai, đang góp phần khơi thông nguồn lực đất đai, vốn đầu tư, tạo thêm dư địa cho mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026.

Khơi thông đất đai, mở thêm nguồn lực cho tăng trưởng

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra tiến độ Dự án Nhà hát Ngọc Trai và Công viên văn hóa nghệ thuật chuyên đề. Ảnh: Quang Thái

UBND thành phố Hà Nội vừa yêu cầu các nhà đầu tư của 300 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai khẩn trương rà soát hồ sơ, hoàn thiện thủ tục pháp lý và tập trung nguồn lực để đưa dự án trở lại hoạt động.

Theo Thông báo số 1077/TB-UBND ngày 24-7-2026, các chủ đầu tư phải chủ động phối hợp với các sở, ngành và UBND xã, phường để hoàn thành các thủ tục liên quan đến đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và giải phóng mặt bằng. Hồ sơ, tài liệu còn thiếu phải được bổ sung đầy đủ, bảo đảm các thủ tục được hoàn thành trong thời gian không quá 2 tháng kể từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đối với những dự án đã đủ điều kiện pháp lý, thành phố yêu cầu chủ đầu tư tập trung nguồn lực tài chính, nhân lực, thiết bị và khởi công ngay trong tháng 8-2026. Những dự án đang thực hiện giải phóng mặt bằng phải chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để hoàn thành trong thời hạn không quá 3 tháng đối với trường hợp đủ điều kiện.

Việc đất đai bị “đóng băng” trong các dự án kéo dài không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn ảnh hưởng đến quy hoạch, cảnh quan đô thị, môi trường đầu tư và khả năng khai thác nguồn thu cho ngân sách, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số của thành phố.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân, việc Hà Nội xử lý được khoảng 400 dự án trong tổng số hơn 700 dự án chậm triển khai trước đây cho thấy quyết tâm của thành phố trong giải quyết các dự án tồn đọng. Việc đưa khoảng 400 dự án trở lại triển khai không chỉ có ý nghĩa giải phóng đất đai mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với hoạt động đầu tư, xây dựng, hạ tầng và dịch vụ.

Trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Hà Nội xác định một trong những nhiệm vụ cấp bách là khơi thông các nguồn lực đang bị ách tắc trong những dự án chậm triển khai, dự án vướng đất đai, giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư và thủ tục đầu tư.

Đây không chỉ là câu chuyện về tiến độ của từng dự án. Mỗi dự án chậm đồng nghĩa với một phần quỹ đất chưa được khai thác hiệu quả, nguồn vốn chưa được đưa vào nền kinh tế, cơ hội phát triển hạ tầng và tạo việc làm bị kéo dài. Vì vậy, xử lý điểm nghẽn dự án được Hà Nội đặt trong tổng thể nhiệm vụ tạo động lực tăng trưởng.

Đây là bước chuyển đáng chú ý, thay vì để dự án tồn tại kéo dài, thành phố phân loại để xử lý theo từng nhóm, vừa tháo gỡ cho những dự án có khả năng triển khai, vừa kiên quyết loại bỏ những dự án không còn phù hợp. Qua đó, nguồn lực đất đai và vốn đầu tư được đưa trở lại nền kinh tế.

Đối với các dự án sử dụng đất chậm triển khai, việc rà soát cũng được thực hiện trên diện rộng. Thành phố từng xác định các dự án có sử dụng đất nhưng chậm triển khai, chưa đưa đất vào sử dụng hiệu quả; các chủ đầu tư được yêu cầu giải trình, trường hợp không có lý do chính đáng hoặc không đáp ứng quy định pháp luật sẽ bị áp dụng biện pháp mạnh, trong đó có chấm dứt hoặc thu hồi dự án.

Cùng với xử lý dự án chậm triển khai, thành phố tập trung vào một nút thắt có tính quyết định là GPMB. Hiện các xã, phường trên địa bàn đang thực hiện GPMB khoảng 1.428 dự án, gồm 1.281 dự án sử dụng vốn ngân sách và 147 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách. Trong số đó có 27 công trình, dự án quy mô lớn, có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Điểm mới trong chỉ đạo của Hà Nội là GPMB không còn được xem như một khâu kỹ thuật đơn thuần, mà được đặt trong trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị. Những vướng mắc về nguồn gốc đất, chính sách bồi thường, đơn giá, quỹ nhà tái định cư, tạm cư… được yêu cầu rà soát theo từng dự án, từng hộ dân, từng nhóm vấn đề để xử lý.

Từ tháo gỡ điểm nghẽn đến tạo xung lực tăng trưởng

Lãnh đạo xã Thuận An kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng tại thôn Lệ Chi. Ảnh: Vân Thư

Một minh chứng rõ cho sự chuyển biến từ chỉ đạo sang kết quả là việc Hà Nội tập trung tháo gỡ GPMB tại các dự án giao thông chiến lược. Trong đó, các tuyến Vành đai 2,5, Vành đai 3,5 và những công trình kết nối quan trọng được thành phố thường xuyên kiểm tra, rà soát từng vị trí còn vướng mắc.

Ngày 12-8, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm thành phố; đồng thời rà soát tiến độ các dự án quan trọng ngành giao thông.

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, thời gian qua, thành phố đã tập trung cao độ, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là các tuyến đường vành đai và các cầu qua sông Hồng, được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ.

Không chỉ các dự án giao thông, lĩnh vực nhà ở xã hội cũng đang được Hà Nội tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, GPMB và thủ tục. Thành phố xác định đây là nhóm dự án có ý nghĩa đặc biệt, vừa đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, vừa tạo việc làm, kích thích sản xuất vật liệu xây dựng, xây dựng và các ngành dịch vụ liên quan.

Trong đó, thành phố Hà Nội đã triển khai việc cắt giảm 50% thủ tục quy hoạch, xây dựng nhằm tạo điều kiện khởi công 114 dự án nhà ở xã hội trong năm 2026. Đây là bước đi cho thấy thành phố không chỉ tập trung tháo gỡ ở khâu mặt bằng mà còn xử lý từ khâu thủ tục hành chính, pháp lý.

Hà Nội vẫn đứng trước áp lực lớn khi mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 được đặt ở mức từ 11% trở lên, trong khi 6 tháng đầu năm GRDP tăng 8,22%, thấp hơn kịch bản đề ra. Điều đó đòi hỏi những tháng cuối năm phải tiếp tục tạo bước chuyển mạnh hơn nữa. Tháo gỡ điểm nghẽn không thể dừng ở những cuộc họp hay văn bản chỉ đạo, mà phải được lượng hóa bằng mặt bằng được bàn giao, thủ tục được hoàn tất, dự án được khởi công, vốn được giải ngân và công trình được đưa vào sử dụng.

Tinh thần này cũng đang được cụ thể hóa bằng phương thức điều hành mới: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả. Khi một dự án phát sinh vướng mắc, yêu cầu đặt ra là phải xác định ngay vướng ở đâu, thuộc thẩm quyền nào, cơ quan nào chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý ra sao. Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu các chủ đầu tư, sở, ngành bám sát thực địa; khi phát sinh khó khăn phải báo cáo trực tiếp để được chỉ đạo xử lý, thay vì chỉ gửi văn bản chờ đợi.

Từ những dự án giao thông, đô thị, nhà ở xã hội đến các dự án sử dụng đất chậm triển khai, Hà Nội đang từng bước hình thành một cách làm mới, đó là gỡ điểm nghẽn để mở đường cho nguồn lực, mở đường cho đầu tư và cuối cùng là mở đường cho tăng trưởng.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số vì thế không chỉ trông chờ vào một ngành hay một khu vực kinh tế, mà được tạo dựng từ chính khả năng biến nguồn lực đang nằm yên thành giá trị mới. Khi đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả, mặt bằng được bàn giao đúng tiến độ, thủ tục được rút ngắn, vốn đầu tư được giải ngân và những dự án không còn khả năng thực hiện được xử lý dứt điểm, sức bật của nền kinh tế sẽ được gia tăng.

Đó cũng là thước đo quan trọng nhất của quyết tâm “gỡ điểm nghẽn”: Không chỉ tháo được một nút thắt của một dự án, mà phải tạo ra chuyển biến lan tỏa, khơi thông nguồn lực cho cả thành phố, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.