Hà Nội sẵn sàng cho Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế 2026

Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa Phạm Thành Huy giới thiệu các thiết bị phục vụ kỳ thi. Ảnh: BTC

Kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026) diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25-9 đến 5-10, quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 67 đội tranh tài.

Sẵn sàng cho kỳ thi quy mô quốc tế

Kỳ thi do UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các đơn vị liên quan. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành; Đại học Phenikaa là địa điểm chính tổ chức các hoạt động chuyên môn và điều hành kỳ thi.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền, Phó Trưởng ban Thường trực Ban tổ chức IOAA 2026, kỳ thi diễn ra từ ngày 25-9 đến 5-10. Thành phố đã chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, an ninh, an toàn và hậu cần, hướng tới tổ chức kỳ thi nghiêm túc, chuyên nghiệp, đồng thời tạo không khí thân thiện cho các đoàn quốc tế.

Thành phố đã chuẩn bị đồng bộ về cơ sở vật chất, chuyên môn, an ninh, hậu cần, hướng tới một kỳ thi nghiêm túc, an toàn, chuyên nghiệp và thân thiện. Đây cũng là dịp để học sinh, nhà khoa học và bạn bè quốc tế giao lưu, trải nghiệm văn hóa Hà Nội; đồng thời mở thêm cơ hội cho giáo dục, đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực thiên văn học, vật lý thiên văn.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã phối hợp với Đại học Phenikaa và các cơ quan, đơn vị xây dựng phương án tổ chức kỳ thi. Đây là lần đầu Hà Nội đăng cai một kỳ Olympic khoa học quốc tế có quy mô lớn như IOAA, vì vậy công tác chuẩn bị được triển khai từ sớm, theo từng nhóm nhiệm vụ.

Từ ngày 29-6 đến 4-7-2026, đoàn khảo sát của Ủy ban IOAA quốc tế đã trực tiếp kiểm tra các điều kiện phục vụ kỳ thi. Nội dung khảo sát gồm hệ thống phòng thi, kính thiên văn, hạ tầng công nghệ, Nhà chiếu hình vũ trụ, khu lưu trú, khu vực ăn uống và các địa điểm dự phòng.

Ban lãnh đạo IOAA quốc tế ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc, đánh giá cao điều kiện cơ sở vật chất, trong đó có Nhà chiếu hình vũ trụ với hệ thống trang thiết bị hiện đại, cùng tinh thần trách nhiệm của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và Đại học Phenikaa.

Cùng với cơ sở vật chất, công tác tổ chức và cung cấp thông tin cho các đoàn cũng được triển khai. Ban Tổ chức đã đưa vào vận hành website chính thức của IOAA 2026 (https://www.ioaa2026.vn/en), hệ thống email và nhóm thông tin dành cho các trưởng đoàn để cập nhật hướng dẫn đăng ký, lịch trình, thủ tục thị thực và các yêu cầu liên quan đến kỳ thi.

IOAA được tổ chức lần đầu năm 2007 tại Thái Lan. IOAA 2026 tại Hà Nội quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 67 đội, gồm 65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam. Tổng số thí sinh chính thức tranh tài là 320 em, tăng gần 100 thí sinh so với các kỳ trước.

IOAA 2026 gồm bốn nội dung: Lý thuyết, phân tích dữ liệu, quan sát và đồng đội. Ở phần lý thuyết, thí sinh giải các bài toán chuyên sâu về thiên văn học và vật lý thiên văn. Phần phân tích dữ liệu yêu cầu thí sinh xử lý, phân tích và diễn giải dữ liệu thiên văn. Phần quan sát gồm thi sử dụng kính thiên văn và thi tại nhà chiếu hình vũ trụ. Lịch thi có thể được điều chỉnh khi cần thiết do điều kiện thời tiết, an toàn hoặc yêu cầu chuyên môn. Ở phần thi đồng đội, các thí sinh phối hợp giải quyết nhiệm vụ chuyên môn theo quy định của IOAA.

Đề thi được xây dựng bằng tiếng Anh; trưởng đoàn thực hiện việc dịch đề theo quy trình chuyên môn và bảo mật của IOAA.

Việt Nam tham dự IOAA 2026 với 10 học sinh được tuyển chọn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Từ lần đầu tham dự IOAA năm 2016 tại Ấn Độ, đội tuyển Việt Nam, với nòng cốt là học sinh Hà Nội, đã liên tục giành thành tích cao tại các kỳ thi.

Danh sách 10 học sinh Việt Nam dự thi IOAA 2026

Để bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, Ban Tổ chức cũng chuẩn bị các phương án về an ninh, trật tự, phòng cháy chữa cháy, an toàn thông tin, y tế, an toàn thực phẩm và ứng phó các tình huống đột xuất. Công tác hỗ trợ thủ tục thị thực, nhập cảnh được phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Công an. Điều kiện lưu trú được bố trí phù hợp, trong đó khu vực dành cho thí sinh và cán bộ các đoàn được tách biệt, đáp ứng yêu cầu tổ chức kỳ thi.

Mở rộng cơ hội từ IOAA 2026

Điểm đáng chú ý của IOAA 2026 không chỉ nằm ở số lượng quốc gia và thí sinh tham dự mà còn ở hệ thống cơ sở vật chất chuyên môn được đưa vào phục vụ kỳ thi.

Nhà chiếu hình vũ trụ tại Đại học Phenikaa. Ảnh: BTC

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thành Huy, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa, với vai trò là đơn vị đăng cai, trường đã đầu tư hệ thống cơ sở vật chất phục vụ kỳ thi, trong đó riêng nhà chiếu hình vũ trụ có kinh phí hơn 60 tỷ đồng, cùng với các hạng mục khác như ký túc xá và cơ sở vật chất phục vụ các hoạt động của IOAA 2026.

Mục tiêu mà Đại học Phenikaa hướng tới không chỉ là đáp ứng yêu cầu của một kỳ thi quốc tế, mà còn tạo dựng hệ thống cơ sở vật chất có thể tiếp tục phục vụ đào tạo và nghiên cứu về thiên văn học, vật lý thiên văn sau kỳ thi.

Thực tế, những cơ sở vật chất này đã được đưa vào sử dụng trước khi IOAA 2026 diễn ra. Nhà chiếu hình vũ trụ đã mở cửa đón học sinh phổ thông, sinh viên đến tham quan, trải nghiệm, giúp các em có thêm cơ hội tiếp cận thiên văn học theo cách trực quan, sinh động hơn.

Sau kỳ thi, Đại học Phenikaa dự kiến tiếp tục phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị liên quan xây dựng các chương trình trải nghiệm dành cho học sinh phổ thông, đồng thời phục vụ các hoạt động đào tạo và nghiên cứu. Qua đó, những cơ sở vật chất được đầu tư cho IOAA có thể tiếp tục được khai thác, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thiên văn học, vật lý thiên văn và xử lý dữ liệu không gian.

Đại học Phenikaa cũng mong muốn từ nền tảng cơ sở vật chất này có thể kết nối các nhà khoa học Việt Nam trong và ngoài nước để cùng trao đổi, xây dựng những bài toán nghiên cứu và đặt ra những vấn đề mới trong lĩnh vực thiên văn học, vật lý thiên văn.

Bên cạnh các phần thi, các đoàn tham dự IOAA 2026 cũng có dịp giao lưu văn hóa, tham quan một số di sản, danh thắng của Hà Nội như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Làng gốm Bát Tràng. Qua những điểm đến này, các bạn trẻ và thành viên các đoàn có thêm cơ hội tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và đời sống của Thủ đô.

Lễ khai mạc IOAA 2026 sẽ diễn ra vào chiều 26-9 tại Đại học Phenikaa. Với sự chuẩn bị của Hà Nội và các đơn vị phối hợp, kỳ thi sẽ là dịp để học sinh các nước cùng tranh tài, trao đổi tri thức, đồng thời mở thêm cơ hội giao lưu, kết nối trong giáo dục và nghiên cứu thiên văn học, vật lý thiên văn.