Hà Nội sẵn sàng 'đánh thức' sức mạnh kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày, Hà Nội sẽ trở thành điểm hẹn của khoảng 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, kiến trúc sư và những người hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia. Với 150 hoạt động diễn ra tại 5 cụm khu vực chính, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 hứa hẹn tạo nên một không gian giao thoa đa dạng giữa kiến trúc, nghệ thuật, thủ công, công nghệ và đời sống đô thị.

Điểm hẹn của 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ

Chiều ngày 6/11, tại Hà Nội, Sở VHTTDL Hà Nội phối hợp cùng Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) tổ chức họp báo, công bố chuỗi sự kiện Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, Lễ hội hướng tới chuyển từ tư duy “tổ chức lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”

Phát biểu tại họp báo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, Lễ hội hướng tới chuyển từ tư duy “tổ chức lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”. Đây không đơn thuần là sự kiện văn hóa diễn ra trong 16 ngày cao điểm mà còn là kết quả của quá trình chuẩn bị, kết nối và đồng kiến tạo trong suốt cả năm. Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, ban tổ chức kỳ vọng chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những tài sản có khả năng phát triển lâu dài, góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô.

Còn theo bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, với vị thế Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế, Hà Nội có cơ hội thúc đẩy vai trò của văn hóa và sáng tạo trong xây dựng tương lai đô thị bao trùm, bền vững. Điều này đòi hỏi không chỉ bảo tồn di sản mà còn phải tìm kiếm những cách tiếp cận mới, đưa di sản hòa nhập vào đời sống đương đại và mở rộng cơ hội cho các cộng đồng sáng tạo.

Với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, mùa lễ hội thứ năm khơi nguồn từ chính lịch sử hình thành và phát triển của Hà Nội. Theo đó, Thăng Long xưa từng được biết đến là Kẻ Chợ – đô thị sầm uất được nuôi dưỡng bởi sự giao thương giữa làng nghề, phố nghề, chợ và bến sông. Những tên phố Hàng, những ngôi đình thờ Tổ nghề, những hội quán và dấu tích thương nghiệp không chỉ kể câu chuyện về một đô thị buôn bán phồn thịnh, mà còn lưu giữ tinh hoa kỹ nghệ và sức sáng tạo của nhiều thế hệ người Thăng Long.

Nếu Kẻ Chợ đại diện cho sức sống thương mại, thì "Kẻ Nghệ" là cách gọi về năng lực sáng tạo được kết tinh từ những nghề truyền thống. Ở đó, nghề không đơn thuần là hoạt động mưu sinh mà còn là tri thức, kỹ năng, thẩm mỹ và bản sắc văn hóa. Người nghệ nhân không chỉ gìn giữ di sản mà còn có thể trở thành chủ thể sáng tạo, cùng nhà thiết kế, nghệ sĩ, kiến trúc sư và cộng đồng kiến tạo những giá trị mới.

Với chủ đề “Kinh tế Sáng tạo”, lễ hội đặt ra một vấn đề có ý nghĩa đối với tương lai Hà Nội: Làm thế nào để những nguồn lực văn hóa, tri thức bản địa và năng lực sáng tạo hiện hữu trở thành động lực phát triển kinh tế, đồng thời tiếp tục làm giàu đời sống đô thị?

Từ tổ chức lễ hội đến xây dựng hệ sinh thái sáng tạo

Qua bốn mùa tổ chức, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội từng bước đưa nhiều không gian di sản, kiến trúc và văn hóa đến gần hơn với công chúng. Một trong những điểm mới đáng chú ý của mùa lễ hội 2026 là lần đầu tiên các hoạt động được tổ chức theo 5 cụm khu vực, tạo nên hành trình trải nghiệm xuyên suốt từ không gian thương mại, phố nghề, di tích lịch sử đến công viên và sân khấu cộng đồng.

Tại Quảng trường Sáng tạo – khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, công chúng sẽ được chứng kiến cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật thông qua "Art Hanoi 2026", quy tụ 11 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ với các tác phẩm hội họa, điêu khắc và sắp đặt. Pavilion Hồ Gương do kiến trúc sư Nguyễn Hồng Quang thiết kế cũng là một điểm nhấn đáng chú ý. Hai hội chợ “Nghề & Nghệ” và “Makers Market – Chăm hoa đua nở”, diễn ra từ ngày 13 đến 15/11, sẽ giới thiệu sản phẩm của hơn 200 đơn vị sáng tạo, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác và kết nối thị trường.

Hà Nội sẵn sàng cho 16 ngày "đánh thức" sức mạnh kinh tế sáng tạo

Đặc biệt, Chợ Đồng Xuân – một không gian thương mại truyền thống vẫn đang vận hành sôi động – sẽ trở thành phòng thí nghiệm kinh tế sáng tạo. Triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân”, diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, quy tụ 26 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ Việt Nam, quốc tế, đưa nghệ thuật đương đại vào cuộc đối thoại với kiến trúc, hàng hóa, âm thanh và nhịp sống thường nhật của khu chợ. Những tiểu thương cũng tham gia đóng góp câu chuyện, chất liệu và trải nghiệm, trở thành một phần của quá trình sáng tạo. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng cho định hướng hình thành Trung tâm Kinh tế Sáng tạo Đồng Xuân.

Tại khu phố cổ, chương trình “Chuyện Đình trong Phố” mở ra hành trình khám phá 12 đình, hội quán gắn với lịch sử các phố nghề, kết nối tới Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Những không gian vốn lưu giữ ký ức về các vị Tổ nghề và cộng đồng thợ thủ công được đánh thức thông qua triển lãm, trải nghiệm và hoạt động tương tác, giúp công chúng tiếp cận di sản bằng những cách thức gần gũi, sống động hơn.

Trong khi đó, Công viên Thống Nhất trở thành không gian ươm mầm sáng tạo đô thị với dự án “Mầm sáng tạo”. Hai pavilion “Mây” và “Kén” ra mắt ngày 21/11, giới thiệu những sáng kiến, ý tưởng thiết kế được tuyển chọn từ các chương trình trong năm, đồng thời khuyến khích cộng đồng tham gia vào quá trình kiến tạo không gian công cộng.

Đưa sáng tạo bước vào thị trường

Điểm đáng chú ý của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 là nỗ lực giải quyết bài toán đầu ra cho các sản phẩm sáng tạo. Thay vì dừng lại ở trưng bày hay trình diễn, nhiều chương trình hướng tới thương mại hóa sản phẩm, phát triển thương hiệu và mở rộng cơ hội hợp tác lâu dài.

Thông qua "Kết duyên Sáng tạo", các nhà thiết kế cùng nghệ nhân phát triển những sản phẩm thủ công đương đại, kết hợp kỹ nghệ truyền thống với tư duy thiết kế mới. Summer Camp “Re: Craft – Làng nghề tái sinh” tạo cơ hội để giảng viên, sinh viên cùng nghệ nhân nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm mẫu từ tri thức làng nghề.

Các thương hiệu thiết kế cũng có cơ hội kết nối với những nghề truyền thống như sơn mài, lụa, bạc, trầm và dược liệu, đưa sản phẩm cùng tour trải nghiệm đến gần hơn với khách tham quan ngay tại đình, phố nghề. Đặc biệt, chương trình biểu diễn “Gió Gió Mây Mây”, lấy cảm hứng từ di sản múa làng Triều Khúc, cho thấy tiềm năng chuyển hóa di sản sống thành sản phẩm nghệ thuật có khả năng đồng sản xuất, lưu diễn và tiếp cận thị trường quốc tế.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của mùa lễ hội: sáng tạo không chỉ tạo ra tác phẩm đẹp mà cần hình thành giá trị kinh tế, việc làm, cơ hội phát triển nghề nghiệp và những mô hình hợp tác bền vững.

Hà Nội – điểm hẹn sáng tạo quốc tế

Diễn ra trong năm kỷ niệm 50 năm Việt Nam tham gia UNESCO, mùa lễ hội 2026 ghi dấu quy mô hợp tác quốc tế nổi bật với gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia. Nhiều nghệ sĩ, nhóm nghệ thuật có uy tín như biên đạo Fouad Boussouf, nhóm nghệ thuật số Adrien M & Claire B (Pháp), nghệ sĩ âm thanh Patrick Kessler (Thụy Sĩ), nghệ sĩ múa KAORIalive (Nhật Bản) sẽ tham gia các hoạt động tại Hà Nội.

Điểm đặc biệt là các nghệ sĩ không chỉ đến biểu diễn mà còn lưu trú, sáng tác và đồng hành cùng nghệ sĩ, nghệ nhân, cư dân địa phương. Mô hình lưu trú sáng tác quốc tế lần đầu tiên được đưa vào chương trình, tạo điều kiện cho những cuộc gặp gỡ văn hóa sâu sắc và quá trình đồng sáng tạo thực chất.

Cùng với sự tham gia của Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Viện Goethe, Viện Pháp, Hội đồng Anh, Liên minh châu Âu, Pro Helvetia và nhiều đại sứ quán, quỹ văn hóa quốc tế, lễ hội mở rộng cơ hội hợp tác, đồng sản xuất và lưu diễn, góp phần đưa Hà Nội trở thành điểm kết nối của các thực hành sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.

Bên cạnh các hoạt động triển lãm, trải nghiệm, tọa đàm và hội thảo, chương trình nghệ thuật “Hà Nội sáng đèn” sẽ mang đến 17 chương trình tại 11 địa điểm biểu tượng, với sự tham gia của gần 30 nghệ sĩ quốc tế cùng hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân, vũ công Việt Nam.

Lễ khai mạc “Thăng Long Kẻ Nghệ” diễn ra lúc 19 giờ ngày 13/11 tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm; Gala bế mạc “Hà Nội, Những vang động” diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày 28/11 tại Chợ Đồng Xuân.

Một dấu mốc mới khác là Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội lần đầu tiên được công bố, nhằm tôn vinh những đóng góp sáng tạo tiêu biểu, phát huy giá trị di sản và tri thức bản địa, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô.

Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 hướng tới những giá trị vượt ra ngoài khuôn khổ 16 ngày diễn ra sự kiện. Đó có thể là một sản phẩm thủ công mới, một không gian di sản được hồi sinh, một tác phẩm nghệ thuật tiếp tục được lưu diễn hay một mối quan hệ hợp tác được duy trì lâu dài.