Hà Nội thí điểm khảo sát chung các môn, hướng tới xét tuyển lớp 10

Giảm áp lực không do số lượng môn thi quyết định

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở GD&ĐT Hà Nội, cho biết Dự thảo Quy chế tuyển sinh THCS và THPT do Bộ GD&ĐT xây dựng, có nội dung, trường hợp thi tuyển vào lớp 10 dự kiến gồm thi 2 môn Toán và Ngữ văn. Nhưng tham khảo ý kiến các chuyên gia cho rằng, giảm áp lực của một kỳ thi không chỉ nằm ở số môn thi mà quan trọng hơn là cách thức tổ chức kỳ thi.

Hà Nội đang nghiên cứu một lộ trình đổi mới theo hướng thận trọng, từng bước. Trong năm học 2026 - 2027, thành phố dự kiến khảo sát, đánh giá ở một số khối lớp, môn học theo hướng thực hiện thống nhất trên toàn thành phố. Qua đó, từng bước hình thành mặt bằng đánh giá chung, bảo đảm tính khách quan, công bằng và xuyên suốt.

Nhiều năm nay, Hà Nội tổ chức kỳ thi để lấy kết quả tuyển sinh lớp 10.

Trong năm học 2026 - 2027, Sở GD&ĐT Hà Nội dự kiến tổ chức khảo sát, đánh giá chung ở một số khối lớp như 5, 9, 10, 11 và 12. Trước mắt, các môn được tính đến gồm Toán, Văn (Tiếng Việt) và tiếng Anh.

Mục tiêu của việc khảo sát là đo lường sự tiến bộ của học sinh, giúp các trường nhìn lại chất lượng dạy và học, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu để hình thành mặt bằng đánh giá chung giữa các trường.

Chấm chéo để đảm bảo khách quan

Theo ông Bình, để triển khai, đề khảo sát được xây dựng thống nhất. Việc tổ chức, coi, chấm và xử lý kết quả cần có quy trình phù hợp, có thể thực hiện theo hướng chấm thi tập trung hoặc chấm chéo để hạn chế tác động chủ quan. Kết quả sau đó được cập nhật trên hệ thống để phục vụ việc đo lường, đánh giá.

Đây là bước thử nghiệm nhằm từng bước hình thành phương thức đánh giá có độ tin cậy. Khi các điều kiện về kỹ thuật, nghiệp vụ và chất lượng dữ liệu được bảo đảm, kết quả đánh giá mới có thể được nghiên cứu để sử dụng cho những bước tiếp theo.

"Quan trọng hơn, trong giai đoạn đầu, khảo sát chung không nhằm tạo thêm một kỳ thi hay gây áp lực cho học sinh, cũng không nhất thiết sử dụng ngay để tính điểm học kỳ", ông Bình nói.

Nếu kết quả thí điểm đáp ứng yêu cầu, có thể tiếp tục mở rộng dần về phạm vi, số môn và phương thức tổ chức. Cùng với đó là chuẩn bị hạ tầng, cơ sở vật chất, quy trình nghiệp vụ, đội ngũ cán bộ và từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu, ngân hàng đề đủ lớn, bảo đảm chất lượng.

Trên cơ sở lộ trình này, trong tương lai, Hà Nội có thể tính đến phương án tuyển sinh vào lớp 10 dựa trên kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ở cấp trung học cơ sở. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là kết quả đánh giá phải chính xác, khách quan và có độ tin cậy cao.

Theo ông Bình, nếu xét tuyển chỉ đơn thuần dựa vào những điểm số được tạo ra trong quá trình học tập thì đúng là sẽ đặt ra yêu cầu rất lớn về tính khách quan của kiểm tra, đánh giá.

Do vậy, vấn đề cốt lõi không phải là chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển bằng mọi giá, mà là phải thay đổi phương thức đánh giá để kết quả học tập thực sự phản ánh chất lượng và sự tiến bộ của người học.

Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở GD&ĐT Hà Nội cũng cho biết, việc tổ chức khảo sát, kiểm tra trên máy tính cũng là một hướng đang được nghiên cứu vì nó phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá.

Nhưng học sinh tuyển vào lớp 10 Hà Nội có quy mô lớn, cần thí điểm, thử nghiệm và đánh giá đầy đủ các điều kiện về hạ tầng, cơ sở vật chất, an toàn, quy trình nghiệp vụ và đội ngũ tổ chức trước khi triển khai trên diện rộng.

Do đó, có thể nhìn nhận đây là một quá trình chuẩn bị, thử nghiệm và hoàn thiện từng bước, không phải thay đổi phương thức tuyển sinh ngay lập tức.

Trong giai đoạn thí điểm khảo sát không nhằm tạo thêm một kỳ thi, càng không đặt thêm áp lực lên học sinh. Các trường cũng không nhất thiết sử dụng ngay kết quả khảo sát để tính điểm học kỳ.

Nhiều năm nay, Hà Nội vẫn tuyển sinh lớp 10 bằng phương thức thi tuyển. Năm học vừa qua, khoảng 124.000 trong tổng số 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập. Tỷ lệ học sinh đỗ vào THPT công lập thấp, gây áp lực không nhỏ cho học sinh, phụ huynh.