Hà Nội tìm cách đưa robot 'Make in Vietnam' ra thị trường

Đánh giá về tiềm năng phát triển thị trường robot Việt Nam, bà Chu Cẩm Thơ - Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa (đơn vị phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội tổ chức sự kiện Triển lãm Robot Hà Nội lần đầu tiên) cho biết, Hà Nội đang dẫn đầu cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo. Thành phố đang tạo ra hệ sinh thái mạnh mẽ cho các ngành công nghiệp mới, trong đó có công nghiệp robot. Đây cũng là nơi hội tụ các trường đại học hàng đầu, viện nghiên cứu, nhà khoa học cùng thị trường tiêu thụ rộng lớn cho robot công nghiệp, dịch vụ và giáo dục.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ - Phó Tổng giám đốc Đại học Phenikaa trả lời phỏng vấn.

Tuy nhiên, khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường vẫn còn rất lớn. Bà Nguyễn Phương Hoa - Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hà Nội (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội) khẳng định khâu thương mại hóa đóng vai trò then chốt.

"Mục tiêu cuối cùng là các sản phẩm đến được với người dân. Sản phẩm có hay đến mấy, ý tưởng có tốt thế nào, nhưng nếu không đến được với người dân thì sẽ không thể thành công được", bà Hoa nhận định.

Cùng quan điểm, bà Chu Cẩm Thơ chia sẻ thực tế từ đơn vị: mặc dù Tập đoàn Phenikaa sở hữu đồng bộ viện nghiên cứu, môi trường đào tạo và nhà máy sản xuất, nhưng hành trình để đưa robot tự hành từ nghiên cứu tới đưa sản phẩm ra thị trường là "một chặng đường không hề dễ dàng".

Một trong những rào cản lớn nhất của thị trường hiện nay là mức độ tiêu thụ sản phẩm trong nước còn hạn chế.

"Tỉ lệ nội địa hóa robot của Việt Nam vẫn thấp và tỉ lệ các doanh nghiệp Việt Nam sử dụng robot Make in Vietnam cũng còn thấp", bà Chu Cẩm Thơ dẫn chứng từ khảo sát thực tế.

Theo bà Thơ, các bên trong chuỗi cung ứng chưa được kết nối hiệu quả để nhận diện năng lực sản xuất trong nước và khả năng nội địa hóa robot, đồng thời niềm tin của người sử dụng cũng chưa được xây dựng. Bên cạnh đó, cần có giải pháp kích cầu để tạo niềm tin cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất, qua đó khuyến khích họ đầu tư phát triển sản phẩm.

Anh Lê Công Đăng - CTO của Công ty CP Tập đoàn TH Holdings.

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất robot giáo dục, anh Lê Công Đăng - Giám đốc Công nghệ (CTO) của Công ty cổ phần Tập đoàn TH Holdings cho biết đơn vị đã tiến hành nghiên cứu và phát triển (R&D) từ năm 2023, hoàn thiện thiết bị và chương trình giảng dạy 35 tiết cho tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông vào năm 2025. Dù linh kiện, phần mềm và giáo trình đều do kỹ sư Việt Nam tự chủ phát triển và làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều áp lực.

Đầu tiên là phụ thuộc nguyên liệu đầu vào. Nguyên liệu phục vụ sản xuất robot dành cho học sinh tiểu học đòi hỏi kiểm định an toàn sức khỏe nghiêm ngặt. Vì vậy, công ty phải nhập khẩu hạt nhựa đảm bảo tiêu chuẩn.

Tiếp đến, theo anh Đăng, nhân lực R&D trong lĩnh vực robot của Việt Nam còn thiếu.

“Muốn làm chủ công nghệ lõi, cần phải có đội ngũ R&D chất lượng nhất”, anh Đăng nhận định.

Cùng với đó, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển khiến chi phí sản xuất cao, làm giảm khả năng cạnh tranh về giá của robot trong nước so với sản phẩm nhập khẩu. Trong khi, doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng, bảo đảm robot hoạt động hiệu quả, đồng thời giảm giá thành để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Để tháo gỡ các vướng mắc, các bên đều thống nhất cần đẩy mạnh mô hình hợp tác ba nhà: Nhà nước - nhà nghiên cứu/đào tạo - nhà sản xuất/đơn vị sử dụng.

Bà Chu Cẩm Thơ cho rằng cần tạo ra hệ sinh thái để ba nhà “cảm thấy mình chính là chủ thể trong hệ sinh thái”. Cùng với đó, phải tạo ra được động lực mạnh mẽ để ba nhà “nhìn thấy vai trò trách nhiệm của mình, đồng thời tạo dựng được niềm tin lẫn nhau, đặc biệt trong khối sử dụng sản phẩm và khối phát triển sản phẩm.

Bà Nguyễn Phương Hoa - Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hà Nội (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội).

Về phía cơ quan quản lý, bà Nguyễn Phương Hoa đánh giá việc tổ chức các buổi triển lãm như Triển lãm Robot Hà Nội 2026 là dịp giúp kết nối cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu - đào tạo, doanh nghiệp sản xuất và các đơn vị có nhu cầu sử dụng robot. Sự kiện cũng giúp thúc đẩy việc đưa robot nói riêng, AI, STEM vào chương trình học và hoạt động trải nghiệm thực tế nói chung, giúp học sinh định hướng nghề nghiệp công nghệ từ sớm, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tương lai cho Thủ đô.

Thành công của Triển lãm Robot Hà Nội 2026 sẽ là tiền đề để Trung tâm Chuyển đổi số TP Hà Nội cùng Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đưa sự kiện thành thường niên.