Hà Nội tìm giải pháp tháo gỡ 'điểm nghẽn' trong bảo vệ môi trường

Quang cảnh hội nghị tọa đàm. Ảnh: Lê Phương

Chủ trì hội nghị có các đồng chí: Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai; Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa; Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn.

Đổi mới hoạt động giám sát theo hướng thực chất

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai cho biết, đây là cách làm mới của MTTQ thành phố trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội theo hướng thực chất, dựa trên dữ liệu và kết quả khảo sát thực tiễn. MTTQ thành phố lựa chọn giám sát công tác bảo vệ môi trường, tập trung vào xử lý rác thải, nước thải tại các làng nghề - lĩnh vực còn nhiều khó khăn, vướng mắc của Thủ đô.

Từ kết quả giám sát thực tế và đối chiếu với các quy định của pháp luật, thành phố tổ chức tọa đàm nhằm lắng nghe ý kiến chuyên gia, nhà khoa học để đề xuất các giải pháp khả thi, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. MTTQ thành phố sẽ tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát theo hướng có địa chỉ, nội dung và lộ trình cụ thể, qua đó kiến nghị các cơ quan chức năng kịp thời tháo gỡ những tồn tại từ thực tiễn.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn báo cáo đề dẫn. Ảnh: Lê Phương

Báo cáo đề dẫn tọa đàm, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn cho biết, thời gian qua, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, chương trình nhằm tăng cường bảo vệ môi trường, đầu tư các dự án thu gom, xử lý rác thải, nước thải và cải thiện chất lượng môi trường sống của người dân. Tuy nhiên, qua khảo sát, giám sát tại cơ sở cho thấy, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn không ít tồn tại, hạn chế.

Nhiều dự án xử lý rác thải, nước thải còn chậm tiến độ; hạ tầng môi trường ở một số địa phương chưa đồng bộ; tình trạng ô nhiễm tại làng nghề, cụm công nghiệp và khu dân cư vẫn diễn biến phức tạp. Chất lượng không khí, nguồn nước ở nhiều khu vực chưa được cải thiện rõ nét; việc phân loại rác tại nguồn và xử lý nước thải, khí thải tại các làng nghề còn nhiều bất cập.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, thông qua tọa đàm, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố mong muốn làm rõ nguyên nhân những tồn tại, vướng mắc; đồng thời đề xuất các giải pháp, cơ chế, chính sách khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý rác thải, nước thải, tăng cường bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp và phát triển bền vững.

Làm rõ các điểm nghẽn trong công tác bảo vệ môi trường

Tham luận tại tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý và cơ sở đã tập trung phân tích những tồn tại, điểm nghẽn trong công tác bảo vệ môi trường của Thủ đô, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý rác thải, nước thải và kiểm soát ô nhiễm môi trường.

TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội phát biểu tham luận. Ảnh: Lê Phương

TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở cơ chế, chính sách. Ông đề xuất Hà Nội xây dựng các cơ chế đột phá như thành lập Quỹ chuyển đổi xanh Thủ đô, đổi mới mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực môi trường, áp dụng nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng nền tảng quản trị môi trường số với hệ thống dữ liệu dùng chung. Đồng thời, thành phố cần sớm ban hành chương trình chuyển đổi số môi trường giai đoạn 2026-2030 và nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế tuần hoàn, công nghiệp môi trường.

Theo Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thị Mai Hoa, trong giai đoạn 2025-2026, thành phố đã ban hành 26 chính sách quan trọng về môi trường, từng bước làm rõ phân cấp, phân quyền trong quản lý. Tuy nhiên, áp lực ô nhiễm không khí, nước thải, chất thải rắn và ô nhiễm làng nghề vẫn rất lớn. Bà Hoa kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất toàn thành phố, tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình và phát huy vai trò giám sát của MTTQ cùng cộng đồng dân cư.

PGS.TS Bùi Thị An, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội phát biểu tham luận. Ảnh: Lê Phương

Phân tích thực trạng phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương trong lĩnh vực môi trường, PGS.TS Bùi Thị An, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, hiện vẫn còn tình trạng chồng chéo trách nhiệm, thiếu cơ chế điều phối thống nhất và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.

PGS.TS Bùi Thị An đề xuất xây dựng quy chế phối hợp liên ngành đồng bộ, hình thành hệ thống dữ liệu môi trường dùng chung, tăng phân cấp cho cấp xã, phường gắn với trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng môi trường và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng.

Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh phát biểu tham luận. Ảnh: Lê Phương

Ở góc độ làng nghề và cụm công nghiệp, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh cho biết, khó khăn lớn hiện nay là thiếu nguồn lực đầu tư hạ tầng xử lý môi trường, việc di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm còn chậm, công nghệ sản xuất ở nhiều cơ sở còn lạc hậu.

Bà Vinh đề nghị thành phố ưu tiên đầu tư các công trình xử lý nước thải tập trung, đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng cụm công nghiệp để di dời các cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, đồng thời có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn.

Chung tay xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, bền vững

Phát biểu kết luận tọa đàm, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai khẳng định, hội nghị tọa đàm lần này là một bước đi đột phá, thể hiện phương thức triển khai mới mang tính chủ động của MTTQ thành phố. Đối diện với những vấn đề bức xúc, “điểm nghẽn” và vướng mắc từ thực tiễn, MTTQ thành phố không né tránh các nội dung khó, nhạy cảm mà coi đó là cách duy nhất để cùng các sở, ngành, chuyên gia và nhân dân bàn bạc, tìm ra giải pháp khả thi.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai phát biểu kết luận. Ảnh: Lê Phương

Đồng chí Bùi Huyền Mai khẳng định, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố sẽ tiếp thu đầy đủ, trọn vẹn các ý kiến tham luận sâu sắc, tâm huyết và trách nhiệm của các sở, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học để tổng hợp, báo cáo Thành ủy, HĐND, UBND thành phố và các cơ quan có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác bảo vệ môi trường.

Đứng trước thực trạng áp lực quản lý môi trường ngày càng lớn tại một đô thị hơn 3.359km2 với gần 10 triệu dân, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đặc biệt nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Một là, tiếp tục hoàn thiện tư duy phát triển, trong đó nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý, chỉ đạo, rà soát, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, kể cả 26 cơ chế đặc thù đã được ban hành, bảo đảm đồng bộ, phù hợp với yêu cầu mới.

Hai là, đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình, dự án xử lý nước thải, chất thải, nhất là các dự án trọng điểm; đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn về cơ chế, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, và nâng cao hiệu quả vận hành các công trình môi trường hiện có.

Ba là, tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, đặc biệt là ô nhiễm không khí; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực môi trường, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường dùng chung, hệ thống giám sát, quan trắc tự động, bản đồ số môi trường và trung tâm điều hành môi trường thông minh.

Bốn là, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý môi trường tại cơ sở.

Năm là, phát huy vai trò tiên phong của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong bảo vệ môi trường, thúc đẩy chuyển đổi xanh; xây dựng, nhân rộng các mô hình, phong trào thi đua về bảo vệ môi trường; đồng thời hoàn thiện cơ chế tiếp cận thông tin, dữ liệu môi trường để Mặt trận thực hiện tốt chức năng giám sát, phản biện, theo hướng giám sát thường xuyên.

“Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ phát động “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” và Lời kêu gọi của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về phong trào thi đua toàn quốc bảo vệ môi trường, xây dựng Việt Nam xanh - sạch - đẹp, MTTQ thành phố Hà Nội xác định công tác môi trường là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài”, đồng chí Bùi Huyền Mai khẳng định.

Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và đặc biệt là sự tham gia, đồng lòng tích cực của nhân dân Thủ đô, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố bày tỏ tin tưởng rằng, công tác bảo vệ môi trường của Hà Nội sẽ có những chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện hơn nữa trong thời gian tới. Đây chính là nền tảng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược: Xây dựng Hà Nội trở thành một Thủ đô phát triển xanh, bền vững, văn hiến, văn minh, hiện đại và thực sự là một thành phố đáng sống như kỳ vọng của toàn xã hội.