Hà Nội tìm ý tưởng sáng tạo 'đánh thức' không gian đô thị

Ngày 18-7, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) tổ chức Lễ khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề "Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị".

Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo từ nền tảng đô thị

Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long, năm 2026, Hà Nội tổ chức nhiều chuỗi hoạt động trọng tâm của Lễ hội thiết kế sáng tạo diễn ra trong tháng 10 và tháng 11. Ngay từ ngày 10-1, thành phố đã tổ chức lễ khởi động, mở đầu cho các hoạt động của năm. Qua đó, tạo cầu nối giữa nghệ nhân, nghệ sĩ, các làng nghề và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành những sản phẩm sáng tạo phục vụ xã hội. Đây cũng là dịp giúp người dân và du khách hiểu sâu sắc hơn về giá trị văn hóa, lịch sử của Thủ đô, cảm nhận rõ sự sáng tạo, tài hoa của các nghệ nhân, thợ thủ công, đồng thời nâng cao nhận thức về giá trị của di sản văn hóa vật thể và phi vật thể Hà Nội.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Quang Thái.

Ông Phạm Tuấn Long cho biết, trong khuôn khổ chương trình năm nay, thành phố phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo gắn với Chương trình phát triển hạ tầng sáng tạo. Hiện nay, Hà Nội đang và sẽ dỡ bỏ hàng rào tại các công viên trên địa bàn, đồng thời cải tạo, chỉnh trang nhiều không gian công cộng. Với hàng trăm địa điểm có quy mô, cảnh quan và giá trị lịch sử khác nhau, thành phố đã phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam cùng các trường đại học phát động cuộc thi nhằm tìm kiếm những phương án thiết kế chất lượng, vừa góp phần làm đẹp đô thị, vừa tạo thêm các không gian sáng tạo phục vụ cộng đồng.

"Chúng tôi kỳ vọng trong thời gian ngắn sẽ có nhiều tác phẩm thiết kế xuất sắc được ứng dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng không gian công cộng, làm đẹp Thủ đô và tiếp tục khẳng định vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO", ông Phạm Tuấn Long nhấn mạnh.

Theo Ban tổ chức, điểm nhấn của chương trình là Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề "Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị", được tổ chức trên quy mô toàn quốc.

Các nhà văn hóa và sáng tạo tham gia chương trình. Ảnh: Quang Thái.

Cuộc thi hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ ở góc độ kiến trúc mà còn về cơ chế chính sách, mô hình quản trị, phương án tài chính và huy động nguồn lực cộng đồng.

Đáng chú ý, các ý tưởng có tính khả thi sẽ được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với UBND các xã, phường và đơn vị liên quan nghiên cứu, đưa vào triển khai trong thực tế, góp phần chỉnh trang cảnh quan công cộng của thành phố.

Người dự thi có thể đăng ký theo nhóm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên và chủ động lựa chọn địa điểm nghiên cứu ở một trong ba hạng mục gồm: hạ tầng thúc đẩy sáng tạo; không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng; bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống.

Thông qua cuộc thi, Ban tổ chức kỳ vọng tìm ra những giải pháp tái kích hoạt quảng trường, công viên, tuyến phố đi bộ, nhà văn hóa, khu tập thể cũ, nhà máy, trụ sở dôi dư hay các làng nghề, làng cổ... để tạo nên các không gian văn hóa, sáng tạo mới, vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo giá trị kinh tế - xã hội.

Hình thành "bảo tàng mở" giữa lòng Hà Nội

Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm "Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội - Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo" cũng giới thiệu dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" (Hanoi Surprises) - Kết nối nghệ thuật các không gian công cộng.

Tọa đàm "Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội - Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo". Ảnh: Quang Thái.

Theo định hướng của dự án, thay vì tạo ra những tác phẩm đơn lẻ, Hà Nội sẽ phát triển mạng lưới các điểm nghệ thuật công cộng để từng bước hình thành một "bảo tàng mở", nơi nghệ thuật hiện diện trong đời sống hằng ngày, kết nối di sản với công nghệ và không gian số.

Trong giai đoạn đầu, dự án sẽ nghiên cứu 46 điểm nghệ thuật công cộng thuộc 5 nhóm không gian gồm: Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng. Các địa điểm trải dài từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, phố cổ, các trạm biến áp đô thị, khu vực gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến sân chung của các khu tập thể cũ.

Các nghệ sĩ, nhà sáng tạo chia sẻ về dự án. Ảnh: Quang Thái.

Tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, một số điểm tiêu biểu sẽ được lựa chọn để triển khai thí điểm, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho người dân và du khách, đồng thời góp phần phát triển du lịch đô thị, kinh tế đêm và các hoạt động văn hóa - thương mại.

Theo Ban tổ chức, Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo không chỉ hướng đến thành công của một mùa lễ hội mà còn đặt nền móng để các ý tưởng sáng tạo tiếp tục được hiện thực hóa sau sự kiện. Thông qua các cuộc thi, dự án nghệ thuật, hoạt động khảo sát và tọa đàm, chương trình kỳ vọng phát hiện nguồn lực, kết nối cộng đồng, thử nghiệm các mô hình mới và từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo gắn với bản sắc văn hóa và nhu cầu phát triển của Thủ đô.