Hà Nội tổ chức chất vấn về quản lý chất thải xây dựng, kiểm soát ô nhiễm không khí

Chủ tịch HĐND TP Hà Nội, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Phùng Thị Hồng Hà chủ trì phiên chất vấn. 

Tham gia trả lời chất vấn, giải trình có Phó Chủ tịch UBND thành phố phụ trách lĩnh vực môi trường; Giám đốc các sở: Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Xây dựng, Y tế; đại diện lãnh đạo Công an thành phố, Thanh tra thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ, UBND một số xã, phường và các cơ quan, đơn vị có liên quan.

Quang cảnh phiên chất vấn.

Phát biểu khai mạc, bà Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, cùng với tốc độ phát triển và đô thị hóa nhanh, Hà Nội đang đối mặt với nhiều vấn đề môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống nhân dân và sự phát triển bền vững của Thủ đô. Thành phố xác định ô nhiễm môi trường là một trong 5 “điểm nghẽn” cần tập trung tháo gỡ.

Thời gian qua, Thành ủy, UBND thành phố và các cấp, ngành đã triển khai nhiều giải pháp khắc phục ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường, đạt một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, nhiều bất cập vẫn tồn tại kéo dài, chậm được giải quyết, tiếp tục là vấn đề cử tri và nhân dân quan tâm.

Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị các đại biểu và cơ quan liên quan tập trung đánh giá đúng thực trạng, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; xác định điều kiện thực hiện, giải pháp cụ thể và thời hạn khắc phục. Các nội dung trao đổi phải đi thẳng vào những vấn đề bức xúc, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện sau chất vấn.

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu khai mạc phiên chất vấn.

Theo báo cáo giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố, Hà Nội đã ban hành tương đối đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường với 33 văn bản. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025, thành phố đã phân cấp nhiệm vụ quản lý môi trường cho cấp xã, chuyển nhiệm vụ chi duy trì vệ sinh môi trường sang ngân sách cấp xã.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, việc xử lý tại hai khu xử lý tập trung cơ bản đáp ứng nhu cầu hiện tại. Tỷ lệ xử lý bằng công nghệ đốt phát điện đạt 83%, tỷ lệ chôn lấp giảm còn 17%.

Tuy nhiên, tại một số khu vực vẫn xuất hiện điểm tồn lưu rác, chân rác; một số phường chưa bố trí được điểm tập kết. Đáng chú ý, lượng tro bay tồn lưu tại hai nhà máy điện rác khoảng 100.764 tấn. Sản phẩm tái chế từ tro xỉ gặp khó khăn trong tiêu thụ, trong khi phương án chôn lấp tiềm ẩn nguy cơ lãng phí tài nguyên đất.

Với chất thải rắn xây dựng, thành phố đã quy hoạch 8 vị trí xử lý, tổng công suất 7.640 tấn/ngày đến năm 2030. Trong đó, bốn vị trí đang triển khai đầu tư với tổng công suất 3.680 tấn/ngày.

Dù vậy, việc bố trí địa điểm tập kết, xử lý chất thải xây dựng vẫn gặp nhiều khó khăn. Đến thời điểm giám sát, mới có 36 xã, phường bố trí được quỹ đất. Nhiều địa phương chưa thể đưa các điểm xử lý vào hoạt động do vướng thủ tục cho thuê đất ngắn hạn.

Công tác phân loại chất thải tại nguồn chưa đồng bộ; tình trạng đổ trộm chất thải vẫn tiếp diễn. Thị trường tiêu thụ vật liệu tái chế chưa hình thành, gây khó khăn cho việc thúc đẩy tái sử dụng, tái chế chất thải xây dựng và các sản phẩm sau xử lý.

Trong lĩnh vực quản lý chất lượng không khí, Hà Nội đã hoàn thành thu thập, chuẩn hóa dữ liệu từ các nguồn phát thải để xây dựng mô hình xác định nguồn ô nhiễm. Vùng phát thải thấp được triển khai từ ngày 1/7/2026. Thành phố đã chuyển đổi 875 xe buýt sang sử dụng năng lượng xanh, đạt 44,3%, vượt kế hoạch.

Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm từng bước được tăng cường. Trong giai đoạn giám sát, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra 45 cơ sở, dự án, xử phạt 6 cơ sở với tổng số tiền 3,1 tỷ đồng. Cấp xã xử phạt 577 trường hợp, tổng số tiền 5,17 tỷ đồng. Thành phố cũng xử lý 25 phản ánh hiện trường về ô nhiễm không khí qua nền tảng iHanoi.

Tại phiên chất vấn, các nội dung được tập trung làm rõ gồm quy hoạch, nguồn lực bảo vệ môi trường; quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải xây dựng, chất thải y tế và chất lượng môi trường không khí. Trong đó, vấn đề kiểm soát bụi từ công trường xây dựng, đốt rơm rạ và ô nhiễm tại các làng nghề là những nội dung được đặt ra.

Từ kết quả giám sát, Đoàn giám sát kiến nghị UBND thành phố rà soát, thống nhất đánh giá nguồn lực thực hiện nhiệm vụ đã phân cấp; bố trí, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ môi trường cấp xã; rà soát định mức phân bổ kinh phí phù hợp khối lượng công việc thực tế, hoàn thành trong tháng 12/2026.

Thành phố cũng được đề nghị khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chuyên ngành quản lý chất thải rắn; ban hành quy định về quản lý, sử dụng chất thải xây dựng, định mức và đơn giá gia cố, tái chế chất thải xây dựng, đất đào, bùn thải.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, cần rà soát giá tối đa dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý để bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút đầu tư.

Đặc biệt, Đoàn giám sát kiến nghị xây dựng cơ chế thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng và tro xỉ nhà máy điện rác trong các dự án sử dụng vốn đầu tư công; sớm hoàn thành phương án xử lý tro bay theo hướng tái chế, hạn chế tối đa chôn lấp.

Thông qua phiên chất vấn, Thường trực HĐND thành phố hướng tới làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, xác định giải pháp và thời hạn khắc phục những tồn tại, tạo cơ sở theo dõi, đôn đốc thực hiện, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý môi trường và cải thiện chất lượng sống của người dân Thủ đô.