Hà Nội ứng dụng AI cảnh báo nguy cơ mất an toàn điện

Hà Nội ứng dụng AI cảnh báo nguy cơ mất an toàn điện. Ảnh minh họa: EVNHANOI

Hà Nội sẽ thí điểm ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, dự báo và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn hệ thống, thiết bị điện tại các phường Xuân Đỉnh, Giảng Võ và Tây Hồ trước khi đánh giá, mở rộng trên toàn thành phố.

Nội dung trên được xác định tại Quyết định số 4318/QĐ-UBND ngày 16/8/2026 của UBND thành phố Hà Nội, phê duyệt Đề án “Ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo, cảnh báo nguy cơ mất an toàn hệ thống, thiết bị điện trên địa bàn thành phố”. Quyết định do Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn ký ban hành.

Theo Đề án, đến hết năm 2026, thành phố hoàn thành các yêu cầu quản lý nhà nước, danh mục dữ liệu tối thiểu, mô hình dữ liệu, phương án phân quyền và quy trình kết nối, chia sẻ dữ liệu; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí, chỉ số rủi ro mất an toàn hệ thống, thiết bị điện phục vụ thí điểm.

Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI) và các đơn vị điện lực có trách nhiệm chuẩn bị điều kiện kỹ thuật, dữ liệu, hạ tầng kết nối, phương án vận hành và nguồn lực thực hiện trong phạm vi quản lý.

Giai đoạn 2026-2027, Hà Nội triển khai thí điểm sử dụng và huấn luyện AI để dự báo, cảnh báo nguy cơ mất an toàn điện. Dữ liệu phục vụ huấn luyện AI gồm thông tin về tiêu thụ điện, phụ tải, sự cố lưới điện, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; dữ liệu công trình, trật tự xây dựng, phản ánh hiện trường, kết quả kiểm tra và các thông tin liên quan tại địa bàn thí điểm.

Ba địa bàn được lựa chọn gồm phường Xuân Đỉnh, phường Giảng Võ và phường Tây Hồ. Đây là những khu vực đại diện cho đô thị lõi, có mật độ phụ tải lớn, nguy cơ cao, đồng thời có dữ liệu và điều kiện phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị để đánh giá kết quả thực tế trước khi nhân rộng.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đề án là xây dựng bộ tiêu chí, chỉ số rủi ro mất an toàn điện theo ba nhóm chính.

Nhóm tiêu chí kỹ thuật điện gồm tình trạng bất thường hoặc tăng trưởng đột biến của phụ tải; quá tải kéo dài; tần suất mất điện, sự cố; cảnh báo thiết bị; dấu hiệu phát nhiệt, rò điện, chập điện nếu có dữ liệu; tình trạng thiết bị bảo vệ và đặc điểm cấp điện.

Nhóm tiêu chí về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tập trung vào lịch sử cháy, nổ liên quan đến điện; loại hình cơ sở có nguy cơ; mật độ người cư trú, làm việc; những tồn tại, vi phạm về phòng cháy, chữa cháy; điều kiện thoát nạn, ngăn cháy, bố trí sạc điện và mức độ khắc phục sau kiểm tra.

Nhóm tiêu chí về công trình, địa bàn và hành vi sử dụng điện bao gồm nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; nhà cho thuê; kho hàng; bãi giữ xe; điểm sạc, trạm sạc, tủ đổi pin; khu dân cư mật độ cao; công trình vi phạm trật tự xây dựng; phản ánh hiện trường và mức độ chấp hành khuyến cáo an toàn.

Trên cơ sở dữ liệu được tích hợp, mô hình AI sẽ hỗ trợ nhận diện khu vực, nhóm cơ sở, thiết bị và khách hàng có nguy cơ mất an toàn điện. Hạ tầng của Trung tâm AI thành phố được sử dụng để dự báo, hỗ trợ phát hiện bất thường về phụ tải, tần suất sự cố, dấu hiệu nguy cơ lặp lại và xu hướng gia tăng rủi ro theo thời gian, địa bàn, loại hình cơ sở.

Kết quả phân tích sẽ được chuyển đến EVNHANOI và các đơn vị điện lực để đề xuất danh sách ưu tiên cảnh báo, tư vấn, tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra và khắc phục theo quy trình phối hợp liên ngành. Trong quá trình thí điểm, thành phố cũng từng bước nghiên cứu bổ sung cảm biến, thiết bị đo lường và cảnh báo thông minh tại một số vị trí, khu vực, loại hình cơ sở có nguy cơ cao.

Đề án quy định tất cả cảnh báo ở mức cao và rất cao phải được xác thực bằng thuật toán đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu hoặc qua kiểm tra thực địa trước khi chuyển thành nhiệm vụ kiểm tra, xử lý. Mô hình AI phải được kiểm thử, đánh giá sai lệch, hiệu chỉnh định kỳ; đồng thời ghi nhận nguồn dữ liệu, phiên bản mô hình, ngưỡng cảnh báo và trách nhiệm phê duyệt nghiệp vụ.

Thành phố xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ phân tích, cảnh báo và khuyến nghị, không thay thế trách nhiệm chuyên môn cũng như trách nhiệm kiểm tra, xác minh, kết luận, xử lý vi phạm hoặc quyết định áp dụng biện pháp hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền.

Các dữ liệu được kết nối qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu dùng chung của thành phố. Dữ liệu điện ưu tiên khai thác tại nguồn do EVNHANOI và các đơn vị điện lực quản lý; việc chia sẻ dữ liệu tổng hợp, cảnh báo, chỉ báo rủi ro hoặc dữ liệu định danh phải đúng thẩm quyền và bảo đảm yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Các chỉ số cảnh báo, bản đồ rủi ro, tình trạng xử lý và báo cáo tổng hợp sẽ được hiển thị tại Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) phục vụ chỉ đạo, điều hành. Những sự kiện, nguy cơ về an toàn thông tin, hành vi truy cập bất thường và rủi ro đối với thiết bị IoT, hệ thống kết nối được giám sát bởi Trung tâm Điều hành an toàn thông tin (SOC).

Trên ứng dụng iHanoi, thành phố dự kiến phát triển chuyên mục hoặc ứng dụng nhỏ về tư vấn, cảnh báo an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy trong sử dụng điện; tiếp nhận phản ánh hiện trường, cung cấp khuyến cáo tự kiểm tra, hướng dẫn khắc phục nguy cơ thường gặp và cho phép theo dõi trạng thái xử lý phản ánh.

Giai đoạn 2028-2030, căn cứ kết quả thí điểm, Hà Nội sẽ mở rộng mô hình trên nền hạ tầng, dữ liệu và hệ thống vận hành của ngành điện cùng các nền tảng dùng chung của thành phố; tích hợp sâu với IOC, SOC, nền tảng dữ liệu đô thị và iHanoi. Thành phố hướng tới hình thành bản đồ rủi ro an toàn điện, đồng thời vận hành bộ chỉ số đánh giá hiệu quả, trong đó có tỷ lệ cảnh báo đúng, tỷ lệ cảnh báo giả và độ chính xác của dự báo…